Historię autyzmu z punktu widzenia pedagoga terapeuty

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.07.2024 o 12:28

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 9.07.2024 o 20:28

Historia autyzmu to temat niezwykle istotny z punktu widzenia pedagoga terapeuty, zwłaszcza w kontekście zrozumienia i wsparcia uczniów z tym zaburzeniem. Na przestrzeni lat, koncepcje dotyczące autyzmu ewoluowały, a pedagogika terapeutyczna zyskiwała na znaczeniu jako kluczowy element wsparcia dla osób autystycznych. W niniejszym wypracowaniu przyjrzymy się, jak sposób postrzegania i diagnozowania autyzmu zmieniał się od wczesnych lat XX wieku do dziś.

Pierwsze wzmianki na temat zachowań autystycznych można odnaleźć już w literaturze XIX wieku, gdzie opisywano dzieci z nietypowymi zachowaniami społecznymi jako „idiotów” lub „imbecyli”. Te określenia były jednak zupełnie niespecyficzne i nie oddawały rzeczywistej natury zaburzeń. Dopiero w latach 40. XX wieku autyzm zaczął być wyodrębniany jako specyficzne zaburzenie rozwojowe.

Jako pierwszy, termin „autyzm” zastosował szwajcarski psychiatra Eugen Bleuler w 1911 roku, odnosząc się do jednego z objawów schizofrenii – wewnętrznego odcięcia się od rzeczywistości. Jednak najważniejsze kroki w kierunku zrozumienia autyzmu jako odrębnego zaburzenia poczynił Leo Kanner. W swoim przełomowym artykule z 1943 roku opisał jedenaścioro dzieci, które wykazywały szereg specyficznych cech: brak zainteresowania innymi ludźmi, sztywną potrzebę stałości środowiskowej, powtarzające się zachowania oraz opóźnienia w rozwoju językowym. Kanner określił te cechy jako „autystyczne zaburzenia kontaktu emocjonalnego”.

Niemal równocześnie, w 1944 roku, austriacki pediatra Hans Asperger opisał grupę dzieci, które miały trudności z nawiązaniem relacji społecznych, ale nie wykazywały opóźnień w rozwoju językowym. Ich inteligencja była często przeciętna lub powyżej przeciętnej. To zaowocowało późniejszym rozpoznaniem zespołu Aspergera, który przez wiele lat był uważany za odrębne zaburzenie, a dziś traktowany jest jako część spektrum autystycznego.

Lata 60. i 70. przyniosły dynamiczny rozwój badań nad autyzmem. Lotfi Zadeh wprowadził teorię zbiorów rozmytych, która okazała się istotna w zrozumieniu zmiennego i różnorodnego charakteru objawów autystycznych. W tym czasie również Bernard Rimland opublikował książkę „Infantile Autism: The Syndrome and Its Implications for a Neural Theory of Behavior”, w której obalił wcześniejsze teorie zakładające, że autyzm jest wynikiem zimnych i obojętnych rodziców, tzw. „lodowych matek”.

Począwszy od lat 90., autyzm zaczął być postrzegany w ramach kontinuum, co znalazło odzwierciedlenie w klasyfikacjach DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders). W DSM-IV, który pojawił się w 1994 roku, wyszczególniono osobne jednostki chorobowe w ramach tzw. całościowych zaburzeń rozwojowych (PDD), w tym autyzm dziecięcy i zespół Aspergera. Jednak DSM-5, opublikowany w 2013 roku, zrównał je w jeden termin – zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD).

Z punktu widzenia pedagoga terapeuty, kluczowe jest zrozumienie, że autyzm to nie jednolita jednostka chorobowa, ale spektrum charakteryzujące się różnorodnością objawów i potrzeb. Każde dziecko z autyzmem jest inne i wymaga indywidualnie dopasowanego podejścia edukacyjnego. W praktyce terapeutycznej wykorzystywane są różnorodne metody i techniki pracy, które wspierają rozwój społeczny, komunikacyjny i emocjonalny uczniów autystycznych.

Jednym z najbardziej znanych i wykorzystywanych podejść w pracy z osobami z autyzmem jest metoda stosowanej analizy zachowania (ABA - Applied Behavior Analysis). Metoda ta opiera się na zasadach behawioryzmu, zakładając, że zachowania można kształtować poprzez systematyczne wzmacnianie pozytywnych zachowań i redukowanie negatywnych. ABA jest szczególnie skuteczna w nauczaniu nowych umiejętności i redukowaniu trudnych zachowań, co ma istotne znaczenie w edukacji dzieci z autyzmem.

Kolejnym podejściem, które zyskało uznanie, jest metoda TEACCH (Treatment and Education of Autistic and related Communication-handicapped Children). Metoda ta koncentruje się na tworzeniu strukturalnego, przewidywalnego środowiska edukacyjnego, które pomaga dzieciom z autyzmem odnaleźć się w świecie. TEACCH korzysta z wizualnych schematów i harmonogramów, które ułatwiają dzieciom zrozumienie i wykonywanie codziennych czynności.

Wielką rolę w terapii osób z autyzmem odgrywa również szkolna terapia logopedyczna, która koncentruje się na rozwijaniu umiejętności komunikacyjnych. Często wykorzystuje się tu alternatywne i wspomagające metody komunikacji (AAC - Augmentative and Alternative Communication), w tym piktogramy, gesty czy urządzenia wspomagające mowę.

Współczesna pedagogika terapeutyczna zwraca też uwagę na rozwój umiejętności społecznych. Grupy wsparcia, treningi umiejętności społecznych oraz programy integracyjne w szkołach ogólnodostępnych są niezwykle ważne w kształtowaniu kompetencji społecznych uczniów z autyzmem. Integracja uczniów autystycznych w szkołach masowych, choć wyzwania jest niemałe, przynosi korzyści zarówno dla nich, jak i dla ich rówieśników, ucząc wzajemnego zrozumienia i akceptacji różnorodności.

Również edukacja rodziców i nauczycieli jest nieodzownym elementem pracy pedagoga terapeuty. Zrozumienie autyzmu, poznanie technik pracy i skutecznych strategii wsparcia jest kluczowe, aby rodzice mogli wspierać swoje dzieci w codziennym życiu, a nauczyciele efektywnie funkcjonować w klasie, w której są dzieci z autyzmem.

Podsumowując, historia autyzmu jest pełna wyzwań i przełomowych odkryć, które przyczyniły się do lepszego zrozumienia tego zaburzenia. Współczesna pedagogika terapeutyczna oferuje szerokie spektrum metod i narzędzi, które umożliwiają efektywną pracę z uczniami autystycznymi, wspierając ich rozwój i umożliwiając lepsze funkcjonowanie w społeczeństwie.