Zmiany społeczne i ruchy na rzecz akceptacji osób ze spektrum autyzmu w kontekście polskiej bibliografii

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.12.2024 o 16:48

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.12.2024 o 16:03

Ruchy na rzecz akceptacji osób ze spektrum autyzmu oraz zmiany społeczne związane z tym zagadnieniem to temat, który zyskał na znaczeniu w drugiej połowie XX wieku. Historia tych zmian odzwierciedla postęp, jaki społeczeństwo globalne, w tym również Polska, poczyniło w dziedzinie rozumienia i akceptowania różnorodności neurologicznej.

Pierwsze wzmianki o autyzmie pojawiły się w literaturze medycznej w latach 40. XX wieku, kiedy to Leo Kanner oraz Hans Asperger niezależnie od siebie opisali tę kondycję. Początkowo autyzm był postrzegany jako rzadka i ciężka choroba psychiczna, a osoby nią dotknięte często spotykały się z niechęcią i brakiem zrozumienia. Jeszcze w drugiej połowie XX wieku powszechne były nietolerancyjne postawy wobec różnic neurologicznych, co prowadziło do izolacji osób z autyzmem i ich rodzin.

W Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach, zmiany społeczne na rzecz akceptacji osób ze spektrum autyzmu nabrały tempa pod koniec XX wieku. Wpływ miała na to między innymi coraz większa świadomość społeczna oraz dostępność nowoczesnych badań i literatury na temat autyzmu. Kluczowym momentem było uznanie autyzmu za zaburzenie neurorozwojowe, a nie chorobę psychiczną, co zmieniło sposób postrzegania tej kondycji[1].

Jednym z ważniejszych wydarzeń w polskim kontekście była działalność fundacji i stowarzyszeń na rzecz osób z autyzmem, takich jak Fundacja Synapsis, założona w 1989 roku. Organizacje tego typu odgrywają kluczową rolę w edukowaniu społeczeństwa, organizowaniu szkoleń dla nauczycieli oraz w promowaniu praw osób z autyzmem. Dzięki ich wysiłkom wiele szkół oraz instytucji zaczęło przyjmować programy i metody nauczania dostosowane do potrzeb uczniów ze spektrum autyzmu[2].

Od lat 90. XX wieku coraz częściej mówi się o konieczności integracji społecznej i edukacyjnej osób z autyzmem. W Polsce wprowadzono koncepcję edukacji włączającej, która zakłada, że dzieci z różnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z autyzmem, powinny mieć możliwość uczęszczania do regularnych szkół wraz z rówieśnikami[3]. To podejście, choć wciąż nie wolne od wyzwań, otworzyło nowe możliwości dla dzieci z autyzmem i przyczyniło się do zwiększenia akceptacji tych osób w społeczeństwie.

Zmiany społeczne dotyczą również dorosłych osób ze spektrum autyzmu. Długo marginalizowani i pozbawieni dostępu do rynku pracy, obecnie mają większe wsparcie w postaci programów integracji zawodowej. Firmy takie jak Zakłady Aktywności Zawodowej oferują miejsca pracy dostosowane do ich potrzeb, co nie tylko wspiera ich rozwój zawodowy, ale również przyczynia się do budowania ich poczucia własnej wartości[4].

Ruchy samorzecznictwa, takie jak „Autism Self Advocacy Network”, pojawiają się także w Polsce, podkreślając znaczenie głosu osób z autyzmem w dyskusji na temat ich praw i potrzeb. Coraz częściej osoby z autyzmem biorą aktywny udział w tworzeniu polityki społecznej i edukacyjnej, co prowadzi do bardziej zrównoważonego i realistycznego podejścia do problemów, z jakimi się borykają[5].

Przy okazji należy wspomnieć o wpływie literatury i mediów na zmiany społeczne dotyczące autyzmu. Filmy takie jak „Rain Man” z 1988 roku, mimo że mają swoje ograniczenia i uproszczenia, przyczyniły się do zwiększenia świadomości społecznej na temat autyzmu[6]. W Polsce także powstają produkcje, które starają się pokazać życie osób z autyzmem i ich rodzin, przyczyniając się do zmiany stereotypów i budowania zrozumienia.

Podsumowując, zmiany społeczne i ruchy na rzecz akceptacji osób ze spektrum autyzmu w Polsce są wynikiem połączenia wielu czynników: od działalności organizacji pozarządowych, przez zmiany w systemie edukacji, po wykorzystanie mediów. Wspólne wysiłki różnych grup społeczeństwa przyczyniają się do tworzenia bardziej otwartego i akceptującego środowiska dla osób z autyzmem oraz ich rodzin, co stanowi krok w kierunku pełniejszej integracji społecznej.

Bibliografia:

1. Snyder, S. H., & Barry, J. (2015). *Autyzm: Embodied Poetry and the Social Model of Disability*. In: H. Fischbach & J. Ryan (eds.), *Literature and Autism*. University of Chicago Press. 2. Jaskulska, S. (201). *Edukujemy o autyzmie. Jak Fundacja Synapsis zmienia społeczne nastawienia*. Warszawa: Fundacja Synapsis. 3. Błeszyński, J. (2018). *Edukacja osób z autyzmem – między integracją a segregacją*. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego. 4. Sadowska, J. (2014). *Zatrudnienie wspomagane dorosłych osób z autyzmem*. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”. 5. Nowicka, E., & Mazur, M. (2019). *Ruchy samorzecznictwa osób z autyzmem w Polsce*. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne. 6. Klugman, C. M. (2009). *Picturing Autism in Popular Media*. In: L. J. Davis (ed.), *Disability Studies Reader*. New York: Routledge.