Zaburzenia osobowości: opis i objawy.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.07.2024 o 11:38

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 12.07.2024 o 14:39

Zaburzenia osobowości stanowią istotny problem we współczesnym świecie, które mają swoje korzenie w wieloaspektowym splocie czynników biologicznych, społecznych i psychologicznych. Kluczowym dokumentem opisującym te zaburzenia jest "Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób" (ICD-10) oraz "Diagnostyczny i Statystyczny Podręcznik Zaburzeń Psychicznych" (DSM-5). Zaburzenia osobowości charakteryzują się trwałymi wzorcami zachowań, myślenia i odczuwania, które odstają od norm społecznych i powodują trudności w codziennym funkcjonowaniu.

Jednym z klasycznych przykładów literackich, który opisuje człowieka z podejrzeniem o zaburzenia osobowości, jest postać Rodiona Raskolnikowa z powieści Fiodora Dostojewskiego "Zbrodnia i kara". Raskolnikow jest studentem prawa, który popada w skrajne stany egoizmu i wyobcowania społecznego, prowadzące go do popełnienia morderstwa. Jego izolacja, wielkościowe zniekształcenie rzeczywistości i nierealistyczne przekonania są przykładem rozszczepienia emocji i działań, które mogą spełniać kryteria zaburzeń osobowości, szczególnie z pogranicza osobowości narcystycznej.

W literaturze polskiej przykładem postaci z problemami osobowościowymi może być Józio Kowalski z powieści Witolda Gombrowicza "Ferdydurke". Józio doświadcza głębokiego kryzysu tożsamościowego, co manifestuje się jego poczuciem nieautentyczności i przymusowym powrotem do szkoły. Choć nie jest to klasyczny przypadek zaburzenia osobowości, symptomy przedstawione przez Gombrowicza, takie jak poczucie dezintegracji i przymus skonfrontowania się z narzuconymi rolami społecznymi, mogą być postrzegane jako metaforyczna prezentacja problemów związanych z tęsknotą za innowacyjnością, która w socjalizującej rzeczywistości prowadzi do alienacji i niepokoju.

Zgodnie z klasyfikacjami DSM-5, zaburzenia osobowości zostały podzielone na trzy grupy: klaster A, B i C.

W klastrze A znajdują się zaburzenia osobowości charakteryzujące się dziwacznością lub ekscentrycznością w zachowaniu: - Osobowość paranoiczna: stała podejrzliwość i nieufność wobec innych, często bez uzasadnienia. - Osobowość schizoidalna: wycofanie się z relacji społecznych, brak potrzeby bliskości emocjonalnej i chłodna emocjonalność. - Osobowość schizotypowa: silne deficyty w relacjach międzyludzkich, wraz z myśleniem i postrzeganiem przesiąkniętym dziwacznością.

Jednym z przykładów literackich oddających cechy klastru A jest postać Bartleby'ego, skryby z opowiadania Hermana Melville'a "Bartleby, the Scrivener". Jego niechęć do interakcji społecznych i ograniczenie się do prostych zadań czynią z niego osobę bliską osobowości schizoidalnej.

Klaster B, obejmuje zaburzenia charakteryzujące się dramatycznością, emocjonalnością lub nieprzewidywalnością zachowań: - Osobowość antyspołeczna: lekceważenie i naruszanie praw innych, często związane z impulsywnością i brakiem poczucia winy. - Osobowość borderline: niestabilność emocjonalna, impulsywność oraz skrajne reakcje na realne lub wyobrażone odrzucenie. - Osobowość histrioniczna: stała potrzeba bycia w centrum uwagi, nadmierna emocjonalność i uwodzicielskie zachowanie. - Osobowość narcystyczna: poczucie wielkości, potrzeba podziwu i brak empatii.

W literaturze polskiej postacią symboliczną dla klastru B jest Mefistofeles z "Fausta" Goethego. Choć jest to postać diaboliczna, jego manipulacje, amoralność i nieprzewidywalność rezonują z cechami osobowości antyspołecznej i narcystycznej.

W klastrze C znajdują się zaburzenia charakteryzujące się lękliwością i uniesieniem: - Osobowość unikająca: intensywna wrażliwość na odrzucenie, co prowadzi do unikania kontaktów społecznych mimo pragnienia bliskości. - Osobowość zależna: nadmierna potrzeba bycia z innymi, podporządkowywanie się i trudności w podejmowaniu decyzji. - Osobowość obsesyjno-kompulsywna: nadmierna precyzyjność, perfekcjonizm i potrzeba kontroli, prowadzące do utrudnienia w realizacji zadań.

Jednym z najbardziej znanych przykładów literackich w kontekście klastru C jest postać Golluma z "Władcy Pierścieni" J.R.R. Tolkiena. Jego nietypowe, obsesyjno-kompulsywne przywiązanie do Pierścienia i ogromna lękliwość wyrażają cechy osobowości zależnej i obsesyjno-kompulsywnej.

Podsumowując, literatura dostarcza bogatych źródeł do zrozumienia i analizy zaburzeń osobowości. Postacie literackie przedstawiają nam złożone obrazy ludzkich doświadczeń, które mogą pomóc w zrozumieniu tych skomplikowanych problemów psychicznych. Studia nad nimi nie tylko ubogacają naszą wiedzę psychologiczną, ale także podnoszą naszą świadomość i empatię wobec osób zmagających się z tymi trudnościami w rzeczywistości.