Jaka postawę przyjmuje człowiek w obliczu cierpienia innych?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.10.2024 o 21:14

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 3.10.2024 o 18:12

Człowiek, stając w obliczu cierpienia innych, przyjmuje różne postawy, które często ukazują się na płaszczyźnie literackiej. Literatura, jak żadne inne medium, eksploruje głęboko zakorzenione ludzkie reakcje na ból bliźnich, reprezentując zarówno współczucie i solidarność, jak i obojętność czy wręcz cynizm. Analizując różne dzieła literackie, można dostrzec szerokie spektrum zachowań postaci literackich, które reagują na cierpienie innych ludzi czy też borykają się z dylematami moralnymi wynikającymi z tego cierpienia.

Jednym z najbardziej klasycznych przykładów jest postać Eleazara z Nowoli w opowiadaniu "Lorelei" autorstwa Stefana Żeromskiego, która ilustruje ogromną empatię w obliczu ludzkiego cierpienia. Żeromski, znany ze swojego zaangażowania społecznego i wrażliwości na niesprawiedliwość społeczną, ukazuje Eleazara jako człowieka głęboko współczującego wobec problemów i nieszczęść innych. Jest to postawa, która często wykracza poza granice zdrowego rozsądku i staje się wręcz heroiczną próbą niesienia pomocy mimo skrajnie niesprzyjających warunków. Żeromski pokazuje, jak można odrzucić poczucie bezradności oraz znieczulicę i zdecydować się na realne, czasem heroiczne działanie.

Zupełnie odmienną postawę prezentują postaci z „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego, zwłaszcza główny bohater Rodion Raskolnikow. W tym przypadku cierpienie innych jest niejako środkiem do celu i argumentem w filozoficznych rozważaniach o wartości życia ludzkiego oraz skali moralnej zbrodni. Dla Raskolnikowa cierpienie staje się abstrakcyjnym konceptem, częścią eksperymentu myślowego na temat „nadczłowieka”. Dopiero z czasem, po dokonaniu morderstwa, bohater zaczyna realnie dostrzegać i odczuwać skutki swego czynu, co prowadzi go do głębokiego kryzysu duchowego i moralnego. Dostojewski ukazuje poprzez to postać, która początkowo wykazuje się ogromną obojętnością na cierpienie innych, ale która w obliczu własnych przeżyć z czasem zaczyna rozwijać w sobie empatię i moralną refleksję.

Równie skomplikowaną reakcję wobec cierpienia można odnaleźć w „Dżumie” Alberta Camusa. Powieść ta, choć osadzona w fikcyjnym mieście Oran opanowanym przez epidemię, stanowi głęboki traktat o postawie człowieka wobec nieuchronnego i wszechobecnego cierpienia. Doktor Rieux, główny bohater, odzwierciedla idealistyczne podejście do walki z cierpieniem, choć jednocześnie cechuje go świadomość bezsensowności oraz nieuchronności zła, które niesie tytułowa dżuma. Jego postawa przesycona jest swoistym paradoksem – prowadzi walkę, którą z góry uznaje za skazaną na porażkę, ale jednocześnie nie potrafi inaczej. Jest to wyraz głęboko zakorzenionego humanizmu, gdzie pomoc innym i walka z cierpieniem stają się podstawowymi aktami twórczymi i moralnymi.

W innej kluczowej literackiej pozycji, „Medalionach” Zofii Nałkowskiej, autorka mierzy się z ludzkim okrucieństwem i cierpieniem na niewyobrażalną skalę. Nałkowska, analizując wojenne zbrodnie i pokazując je poprzez krótkie, ale bardzo osobiste świadectwa, stawia czytelnika przed pytaniami o naturę człowieka w kontekście zadawania i odbierania cierpienia. W opowieściach tych znajdziemy zarówno przykłady heroicznej pomocy i współczucia, jak i ujmującą znieczulicę czy wręcz perfidię. Nałkowska podkreśla, że wobec ekstremalnych sytuacji wojennych, postawy ludzi wobec cierpienia innych są równie zróżnicowane, jak sama ludzka natura.

Warto również zwrócić uwagę na współczesne teksty, takie jak „Małe życia” Hanyi Yanagihary, które przedstawiają cierpienie głęboko zakorzenione w psychice i relacjach międzyludzkich. Yanagihara ukazuje, jak w obliczu przewlekłego i osobistego cierpienia jej bohaterowie nie tylko uczą się współżyć z własnym bólem, ale także jak stają się oparciem dla siebie nawzajem. Podkreśla to, jak we współczesnym świecie empatia i międzyludzka solidarność mogą być ratunkowym kołem oraz sposobem na rehabilitację emocjonalną i duchową.

Podsumowując, literatura dostarcza szerokiej gamy przykładów reakcji na cierpienie innych, od współczucia i aktywnej pomocy, poprzez obojętność, aż po wyrachowany cynizm. Każde z tych podejść odsłania różnorodność ludzkiej natury, która w obliczu bólu innych przejawia się nie tylko jako moralny obowiązek, ale i jako świadomy wybór. To zróżnicowanie wydaje się być świadectwem tego, że postawa człowieka wobec cierpienia nie jest jednoznaczna, ale dynamicznie zależna od kontekstu kulturowego, historycznego oraz indywidualnego doświadczenia.