Lęk i inne reakcje człowieka jako objawy towarzyszące pacjentom z nieuleczalnymi chorobami

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: wczoraj o 12:18

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.02.2026 o 11:56

Lęk oraz inne reakcje emocjonalne i psychologiczne, które towarzyszą nieuleczalnie chorym pacjentom, są od lat przedmiotem analizy zarówno w literaturze naukowej, jak i w twórczości literackiej. Przyglądając się temu zagadnieniu, warto odwołać się do różnych źródeł, które w sposób interdyscyplinarny umożliwiają zrozumienie skomplikowanych mechanizmów zachodzących w umysłach i sercach pacjentów stojących w obliczu śmierci.

Lęk jest jednym z najsilniejszych i najczęstszych uczuć towarzyszących pacjentom nieuleczalnie chorym. Istnieje wiele czynników wpływających na intensywność tego uczucia, a jednym z głównych jest strach przed nieznanym. Znana maksyma mówi: "Czego człowiek nie zna, tego się boi". Jakkolwiek byśmy nie próbowali oswoić śmierci, pozostaje ona dla współczesnego człowieka wielką niewiadomą, dość powiedzieć, że jest to temat rzadko poruszany w codziennych rozmowach, owiany tajemnicą i często pomijany. W literaturze można znaleźć wiele przykładów bohaterów, którzy zmagali się z lękiem umierania i umieli lub nie umieli sobie z nim radzić.

Stanisław Lem, w swojej powieści "Solaris", porusza tematykę podróży kosmicznych, ale także dotyka kwestii egzystencjalnych. Główny bohater, Kelvin, doświadcza lęku przy konfrontacji z nieznanym za sprawą tajemniczej planetarnej inteligencji. Podobny motyw lęku przed tym, co człowiek mało rozumie, jest szeroko komentowany w literaturze i dobrze ilustracyjny na potrzeby rozważań o lęku nieuleczalnie chorych pacjentów. Często nie boją się oni samej śmierci, ale tego, co następuje po niej. Brak kontroli nad wydarzeniami towarzyszącymi śmierci również potęguje ten lęk.

Erich Maria Remarque w swoim poruszającym dziele "Łuk Triumfalny" dotyka lęku pacjenta poprzez postać Ravica, który mimo bycia utalentowanym lekarzem, staje w obliczu niewydolności systemu medycznego i ludzkiej kruchości. W obliczu wojny i chorób, nieuleczalność niektórych przypadków pokazuje, jak delikatna jest granica między życiem a śmiercią. Lęk bohaterów Remarque'a odnosi się często do samotności i opuszczenia, które towarzyszą umieraniu. Poczucie izolacji, nawet wśród ludzi, jest jednym z głębszych źródeł emocjonalnych turbulencji.

Nie sposób pominąć twórczości Williama Styrona, a przede wszystkim jego powieści "Ciemność widoma", w której autor opisuje własne zmagania z depresją. Odnaleźć tu można analogię do stanów lękowych towarzyszących śmiertelnie chorym pacjentom. Styron przedstawia bezdenną otchłań ciemności, z której nie ma ucieczki ani ratunku. Wobec braku nadziei, lęk staje się wszechogarniający i paraliżujący. Choroby psychiczne, niestety nadal spotykane u nieuleczalnie chorych jako następstwa ich sytuacji życiowej, stają się rzeczywistością trudną do zaakceptowania zarówno dla chorych, jak i ich bliskich.

Innym z przejawów reakcji emocjonalnych oprócz lęku jest gniew. Niektórzy pacjenci nieuleczalnie chorzy reagują złością na niesprawiedliwość losu, na niemożność zmiany swojego przeznaczenia. Elizabeth Kübler-Ross, w swojej klasycznej pracy "On Death and Dying", przedstawia model pięciu etapów reakcji na śmierć. Gniew jest drugim etapem, który następuje po zaprzeczeniu. Daje upust skumulowanym emocjom i bywa skierowany przeciwko lekarzom, rodzinie, a nawet samym sobie.

Równolegle z gniewem, u niektórych pacjentów pojawia się depresja. Czasami rozumiana jako głęboki smutek, utrata zainteresowania życiem i poczucie beznadziei wobec nieuchronnego końca, depresja staje się jednym z najtrudniejszych do przejścia etapów umierania. Depresja może wynikać z żalu nad utratą przyszłości, planów i nieosiągniętych celów.

Literatura dostarcza bogatych przykładów tych emocji, które mogą pomóc w ich zrozumieniu i otworzyć dyskusję na temat wsparcia psychologicznego dla pacjentów. Współczesna medycyna coraz częściej zdaje sobie sprawę, że opieka paliatywna powinna obejmować nie tylko aspekty fizyczne, lecz także emocjonalne i duchowe wsparcie pacjentów i ich rodzin.

Podsumowując, lęk, gniew, depresja i wiele innych emocji towarzyszą nieuleczalnie chorym pacjentom w ich ostatniej podróży. Zrozumienie tych reakcji jest kluczowe dla zapewnienia im godnego, pełnego szacunku odchodzenia. Literatura, jako lustro ludzkiej kondycji, wciąż pozostaje ważnym narzędziem w refleksji nad naszym stosunkiem do życia, śmierci i choroby.