Czynniki determinujące zachowanie człowieka

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: przedwczoraj o 15:28

Zachowanie człowieka to temat złożony, będący wypadkową wielu czynników o różnym charakterze – biologicznym, społecznym, kulturowym czy psychologicznym. Literatury piękne wielokrotnie podejmują tę tematykę, ukazując, jak różnorodne okoliczności mogą wpływać na decyzje i działania jednostki. Przeanalizujmy, jak czynniki te determinowały zachowanie bohaterów w wybranych dziełach polskiej literatury.

Jednym z najważniejszych czynników wpływających na ludzkie postępowanie jest środowisko społeczne. W powieści Stefana Żeromskiego "Ludzie bezdomni" główny bohater Tomasz Judym mierzy się z konfliktami wewnętrznymi wynikającymi z niesprawiedliwości społecznej, z którą styka się jako lekarz. Wychowany w biedzie, Judym doświadcza wielu trudności i poniżeń, co kształtuje w nim silne poczucie odpowiedzialności społecznej i chęć walki o poprawę losu ubogich. Środowisko, z którego pochodzi, jest więc kluczowe dla zrozumienia jego działań i wyborów życiowych. To właśnie doświadczenia z dzieciństwa i późniejsza świadomość społeczna motywują go do poświęcenia osobistego szczęścia na rzecz wyższych celów, co czyni z niego postać tragiczną.

Innym istotnym czynnikiem determinującym zachowanie postaci literackich jest sytuacja historyczno-polityczna. W "Dziadach" Adama Mickiewicza możemy dostrzec, jak wpływa ona na patriotyczne postawy bohaterów. Konrad, w części III dramatu, dzierży rolę mesjasza narodu polskiego, gotowego poświęcić wszystko dla jego wolności. Determinacja ta jest wynikiem doświadczeń pokoleniowych związanych z walką o niepodległość. Okupacja i ucisk zaborców wzbudzają w nim gniew i pragnienie działania, a jego postawa jest przykładem tego, jak determinujące może być tło historyczne dla zachowań jednostki. Konrad posuwa się nawet do bluźnierstw wobec Boga, gotów wziąć na siebie grzechy narodu, co ukazuje, jak głęboko sytuacja zewnętrzna wpływa na jego psychikę i postępowanie.

Elementem, który często decyduje o ludzkim zachowaniu, jest również sfera emocjonalna. W "Lalce" Bolesława Prusa emocje odgrywają kluczową rolę w życiu Stanisława Wokulskiego. Jego nieszczęśliwa miłość do Izabeli Łęckiej wpływa na wiele jego decyzji i kształtuje jego losy. Wokulski, choć racjonalny i przedsiębiorczy, jest jednocześnie ofiarą swoich uczuć, co prowadzi go do licznych rozterek i w ostateczności do rezygnacji z osobistego szczęścia. Emocje związane z niespełnioną miłością decydują o jego wyborach, takich jak podróż do Paryża czy próba zbliżenia się do arystokracji, której Izabela jest przedstawicielką. Przykład ten ukazuje, jak potężnym czynnikiem w życiu człowieka mogą być jego emocje, często prowadząc do autodestrukcji.

Nie sposób pominąć również wpływu norm kulturowych i tradycji. W powieści "Chłopi" Władysława Reymonta widzimy, jak obyczaje i zasady kształtują życie mieszkańców Lipiec. Głęboko zakorzenione tradycje determinują działania bohaterów, co widać wyraźnie w przypadku Boryny czy Jagny. Decyzje tych postaci nie są jedynie wynikiem osobistych pragnień, ale również presji społecznej i powinności wynikających z ludowych obyczajów. Konflikt między jednostkowymi pragnieniami a społecznymi oczekiwaniami prowadzi do dramatycznych wydarzeń, jak wygnańcza śmierć Boryny czy potępienie Jagny przez społeczność. Złożoność tych relacji ukazuje, jak głęboko kultura i normy społeczne mogą determinować działania jednostki.

Podsumowując, zachowanie człowieka może być determinowane przez różnorodne czynniki - od społecznych przez historyczno-polityczne, emocjonalne, aż po kulturowe. Analizując postawy bohaterów literackich, takich jak Judym, Konrad, Wokulski czy Boryna, dostrzegamy, że ich życie i losy są w dużej mierze kształtowane przez zewnętrzne okoliczności i wewnętrzne przeżycia. Literatura stanowi bogate źródło refleksji na temat natury ludzkiej, ukazując, jak różne czynniki mogą wpływać na wybory i zachowania jednostki, często prowadząc do dramatycznych konsekwencji.