Model SPO w opracowaniu Mann, T., Marszewska J. (2017). Facylitacja – wiedza, umiejętności, sztuka czy magia?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.01.2026 o 12:53

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.01.2026 o 10:56

Model SPO, opisany przez Thomasa Manna i Julię Marszewską w ich książce "Facylitacja – wiedza, umiejętności, sztuka czy magia?", zyskał zainteresowanie jako narzędzie stosowane w facylitacji procesów grupowych. Model ten służy do efektywnego zarządzania procesami w grupie poprzez strukturę, przebieg i odpowiedzialność. Spojrzenie na Model SPO, czyli Struktura, Proces, Odpowiedzialność, pozwala zrozumieć, jakie elementy są kluczowe w skutecznym facylitowaniu różnorodnych interakcji grupowych.

Struktura (S), pierwszy element modelu, koncentruje się na organizacji przestrzeni i zasobów, które mają wspierać procesy grupowe. W kontekście facylitacji, struktura odnosi się zarówno do fizycznych aspektów spotkania, jak i do planowania agendy czy wykorzystywania narzędzi wspierających pracę grupy. Istotne jest, aby struktura nie była zbyt sztywna, co mogłoby ograniczać kreatywność uczestników, ani zbyt luźna, co z kolei mogłoby prowadzić do dezorganizacji. Struktura powinna być elastyczna na tyle, by umożliwiać spontaniczność, lecz jednocześnie powinna zapewniać ramy działania, które skierują energię grupy w stronę osiągnięcia założonych celów.

Drugim elementem modelu jest Proces (P), który odnosi się do dynamiki interakcji wewnętrznych grupy. Proces dotyczy sposobu, w jaki uczestnicy angażują się w dyskusję, jak podejmują decyzje i jak współpracują w realizacji założonych planów. Kluczowe w tym kontekście jest zapewnienie płynności i efektywności przebiegu interakcji, co może być wspierane różnymi technikami facylitacyjnymi, takimi jak burze mózgów, dyskusje moderowane czy praca w mniejszych zespołach. Mann i Marszewska zwracają uwagę na konieczność monitorowania przebiegu procesu i w razie potrzeby wprowadzania korekt, aby zapewnić bardziej płynne i produktywne działania grupowe.

Ostatnim elementem jest Odpowiedzialność (O), która koncentruje się na personalnej oraz grupowej odpowiedzialności za przebieg i rezultaty procesu. Odpowiedzialność nie jest w modelu SPO jednokierunkowa, lecz rozdzielana wśród wszystkich członków grupy. W praktyce oznacza to, że każdy uczestnik ma swoje miejsce i rolę w procesie i jest współodpowiedzialny za jego wyniki. Facylitator ma tutaj rolę wspierającą w zakresie monitorowania realizacji zadań oraz zachęcania do aktywnego uczestnictwa i brania odpowiedzialności przez wszystkie zaangażowane strony.

Rozważając poszczególne elementy modelu, łatwo zauważyć, jak ich integracja jest kluczowa dla skutecznego facylitowania procesów grupowych. Struktura dostarcza narzędzi organizacyjnych, Proces zapewnia dynamikę i postęp poprzez odpowiednie zarządzanie interakcjami, natomiast Odpowiedzialność angażuje uczestników i motywuje ich do działania. Thomas Mann i Julia Marszewska wskazują, że harmonijne wdrożenie tych elementów pozwala na stworzenie środowiska, które jest nie tylko efektywne, ale także motywujące oraz kreatywne.

Warto również zauważyć, że Model SPO, choć teoretyczny w swojej konstrukcji, ma szerokie zastosowanie praktyczne. Może być implementowany w różnorodnych kontekstach, np. w biznesie, edukacji, czy nonprofitowych organizacjach, wszędzie tam, gdzie zachodzi potrzeba efektywnej współpracy grupowej. Kluczowym wyzwaniem dla facylitatorów jest umiejętność dostosowania modelu do specyficznych potrzeb i uwarunkowań danej grupy, co stanowi sztukę samą w sobie i wymaga zrozumienia zarówno procesów grupowych, jak i indywidualnych potrzeb uczestników.

Podsumowując, Model SPO Manna i Marszewskiej to narzędzie, które łączy w sobie wiedzę o procesach grupowych, umiejętność zarządzania interakcjami, artystyczne podejście do kreowania atmosfery współpracy oraz "magię" odpowiedniego angażowania uczestników. Jego skuteczność polega na elastycznym dopasowaniu struktury, procesów i odpowiedzialności do unikalnych wyzwań, przed jakimi stają facylitatorzy w swojej praktyce zawodowej. Czerpiąc z bogactwa trzech integralnych komponentów modelu, facylitator ma szansę stworzyć warunki sprzyjające twórczym i efektywnym działaniom grupowym.