Dwa podstawowe rodzaje kodów językowych wg B. Bernsteina.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 2.07.2025 o 16:57

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.06.2025 o 13:15

Basil Bernstein, brytyjski socjolog języka, zasłynął w latach 60. XX wieku swoją teorią dotyczącą dwóch podstawowych rodzajów kodów językowych: kodu rozwiniętego i kodu ograniczonego. Jego prace stanowiły istotny wkład w socjolingwistykę i edukację, chociaż wzbudzały także kontrowersje i prowadziły do licznych debat na temat języka, klasy społecznej i edukacji.

Kod ograniczony odnosi się do stylu językowego, który jest zazwyczaj używany w bardziej nieformalnych kontekstach i charakteryzuje się eliptycznymi strukturami zdaniowymi, wieloznacznością oraz wysoce kontekstualnym znaczeniem. Jest typowy dla grup społecznych o niższym statusie socjoekonomicznym, gdzie język jest bardziej bezpośredni i związany z doświadczeniami wspólnoty. W kodzie ograniczonym komunikacja często zachodzi wśród osób, które posiadają wspólną wiedzę tła oraz kontekstu, co sprawia, że nie wszystkie informacje muszą być wyrażone werbalnie. Innymi słowy, uczestnicy rozmowy często "czytają między wierszami", co pozwala oszczędzać czas i energię na wyjaśnienia.

Dla przykładu, wyobraźmy sobie sytuację w rodzinie robotniczej, gdzie matka zwraca się do dziecka słowami: "Nie rób tego!". Te słowa mogą być zrozumiałe i jasne dla dziecka, które zna normy i zasady panujące w domu, ale dla osoby z zewnątrz mogą wydać się niepełne i wymagające dodatkowego kontekstu. Kod ograniczony jest przez to mniej zrozumiały dla osób spoza społeczności, w której jest używany, co może prowadzić do wykluczenia w sytuacjach wymagających zrozumienia i przejrzystości.

Z drugiej strony, kod rozwinięty cechuje się większą elokwencją, złożonością składniową oraz precyzją wypowiedzi. Jest dominujący w sytuacjach formalnych, takich jak edukacja i praca w białych kołnierzykach. Charakteryzuje go dążenie do jak najdokładniejszego przekazywania myśli bez względu na kontekst, co czyni go uniwersalnym i zrozumiałym dla szerokiego audytorium. Kod ten jest często postrzegany jako związany z wyższymi klasami społecznymi, co wiąże się z dostępem do lepszej edukacji i kulturowych zasobów językowych.

Na przykład, w szkole nauczyciel może powiedzieć: "Proszę nie improwizuj i podporządkuj się zadanym instrukcjom metodologicznym". Ten komunikat jest dużo bardziej szczegółowy i wymaga od odbiorcy zrozumienia konkretnych pojęć oraz szerszego kontekstu edukacyjnego. Tego rodzaju język stawia na precyzyjne odwzorowanie rzeczywistości oraz pojmowanie intencji mówiącego bez domyślności wymagającej wspólnej wiedzy tła.

Te dwa rodzaje kodów językowych mają według Bernsteina kluczowe znaczenie w procesie edukacyjnym i społecznym. Kod rozwinięty, dominujący w środowiskach edukacyjnych i zawodowych, daje przewagę w kontekstach, gdzie precyzja i neutralność języka są doceniane. Z drugiej strony, kod ograniczony może ograniczać możliwości edukacyjne i zawodowe, jeśli przeważa w codziennym życiu jednostki, szczególnie, gdy jednostka nie jest w stanie efektywnie przełączać się między kodami w zależności od kontekstu.

Krytycy teorii Bernsteina zwracają uwagę na możliwość nadmiernego uproszczenia różnic socjoekonomicznych poprzez szerokie przypisanie kodów danym klasom społecznym. Pojawiały się głosy, że przypisywanie poszczególnych stylów komunikacyjnych danym grupom społeczno-ekonomicznym może umacniać stereotypy i prowadzić do niewłaściwego etykietowania grup społecznych oraz że różnice w kodach mogą być bardziej płynne niż pierwotnie sugerowano.

Mimo iż Bernstein spotkał się z krytyką, jego teoria wciąż pozostaje istotnym narzędziem do analizy procesów edukacyjnych i społecznych. Wiedza o kodach językowych pozwala na lepsze zrozumienie barier edukacyjnych i komunikacyjnych, które mogą wpływać na rozwój jednostek. Pomaga także wskazywać drogi na zwiększanie dostępności do zasobów edukacyjnych dla osób z grup społecznych, które tradycyjnie nie miały do nich pełnego dostępu.

Teoria Bernsteina, mimo upływu lat, jest nadal ważnym narzędziem do rozważań o tym, jak język wpływa na kształtowanie relacji społecznych i możliwości jednostek w społeczeństwie. Umożliwia także prowadzenie dalszych badań nad złożonością relacji między językiem a strukturami społecznymi.