Polacy: Naród bierny czy gotowy do zrywu narodowowyzwoleńczego? Analiza literacka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.03.2024 o 11:00

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.02.2024 o 19:18

Polska, będąc państwem o bogatej, choć niejednokrotnie tragicznej historii, od wieków oscylowała między momentami niezwykłej bierności a eksplozjami narodowowyzwoleńczego zrywu. Reflektując nad pytaniem, czy Polacy to naród bierny czy gotowy do zrywu, ważne jest zwrócenie uwagi na różnorodność okoliczności historycznych oraz sposoby, w jakie literatura naszego kraju te momenty utrwalała i interpretowała. Dwoma utworami, które w szczególności rzucają światło na tę problematykę, są "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego oraz "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza.

"Wesele" Wyspiańskiego, chociaż z pozoru opowiada o wydarzeniach zaczerpniętych z życia codziennego - weselu poety Lucjana Rydla z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną - kryje w sobie głęboką symbolikę i komentarz do sytuacji społeczno-politycznej Polski na przełomie XIX i XX wieku. Dramat ukazuje podziały klasowe, zderzenie dwóch światów: inteligencji i chłopstwa, a przede wszystkim ujawnia bierność i rozczarowanie polskiego społeczeństwa, które pomimo licznych zrywów narodowowyzwoleńczych, wciąż żyło pod rozbiorami. Zjawy historyczne, pojawiające się w trakcie "nocnego zjawienia" podkreślają niezrealizowane ambicje i marzenia o niepodległości, wzbudzając refleksję nad przyczynami porażek oraz nad tym, co Polacy mogli zrobić inaczej.

Z kolei "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza, chociaż pisany w okresie romantyzmu, opowiada o Polsce z czasów napoleońskich, przedstawiając ją z perspektywy życia szlacheckiego na Litwie. Epopeja narodowa Mickiewicza pełna jest idealizmu i nadziei na odzyskanie niepodległości, podkreślając gotowość Polaków do zrywów narodowowyzwoleńczych. Zryw taki symbolizuje postać Tadeusza, młodego szlachcica, który po powrocie do Polski uświadamia sobie stopień ucisku narodowego i decyduje się na walkę. "Pan Tadeusz" jest więc świadectwem wiary w możliwość zmiany losów narodu poprzez zjednoczenie sił i udział w walce o niepodległość.

Analizując oba utwory, można dojść do wniosku, że polska literatura i przez nią opisywana historia oscyluje między momentami bierności a gotowości do zrywu. Bierność, widoczna w "Weselu", często wynikała z rozczarowań po nieudanych powstaniach, rozbiorach oraz z wewnętrznych podziałów społecznych. Z kolei gotowość do zrywu, jak w "Pan Tadeuszu", motywowana była głębokim patriotyzmem, wiarą w sprawiedliwość sprawy oraz przekonaniem o możliwości zmiany.

Oczywiście, oba te stany ducha są uwarunkowane kontekstem historycznym i społecznym. Zrywy narodowowyzwoleńcze, takie jak powstania listopadowe, styczniowe czy warszawskie, pokazują, że w krytycznych momentach Polacy potrafili działać zjednoczeni ideą wolności. Z drugiej strony, długie okresy rozbiorów czy PRL-u były czasami, kiedy bierność i rozczarowanie zdawały się dominować w społeczeństwie.

Podsumowując, polska historia i literatura pokazują, że Polacy nie są narodem jednoznacznie biernym ani jednoznacznie gotowym do zrywu. Są narodem, który w zależności od okoliczności potrafił wykazać zarówno jedno, jak i drugie. Znaczący wpływ na to miały zarówno konteksty historyczne, jak i społeczne, które kształtowały świadomość i postawy w danym czasie.