Elementy realizmu w powieści: „Ojciec Goriot” Honoriusza Balzaka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.03.2024 o 16:38

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Honoriusz Balzak, uważany za jednego z ojców europejskiej powieści realistycznej, zasłynął dzięki swoim wnikliwym portretom społeczeństwa francuskiego XIX wieku. „Ojciec Goriot”, jedno z jego najsłynniejszych dzieł, zalicza się do kanonu literatury realizmu, ukazując złożone związki międzyludzkie, społeczną dynamikę oraz moralne dylematy ówczesnego Paryża. Realizm, jako nurt literacki, charakteryzuje się dążeniem do wiernego, często krytycznego przedstawienia rzeczywistości. Balzak, za pomocą szczegółowych opisów, realistycznej psychologii postaci i społecznej introspekcji, stworzył dzieło, które ponad sto lat później wciąż przemawia do czytelników swoją uniwersalnością i głębią.

Realizm w „Ojcu Goriot” objawia się przede wszystkim przez szczegółowy opis świata przedstawionego. Paryż czasów Balzaka jest ukazany jako miasto kontrastów, gdzie splendor i nędza współistnieją obok siebie. Pensjonat pani Vauquer, stanowiący mikrokosmos społeczeństwa, jest miejscem, w którym ścierają się różne środowiska: od zubożałej arystokracji przez studentów po prostych mieszkańców miasta. Szczegółowe opisy tego miejsca, jak również złożeniu postaci zamieszkujących pensjonat, umożliwiają czytelnikowi głębokie zrozumienie mechanizmów rządzących społecznością i indywidualnymi losami postaci.

Jedną z dominujących metod kreacji postaci przez Balzaka jest zastosowanie techniki trzecioosobowego narratora wszechwiedzącego. Postać Ojca Goriot, ofiarnego ojca poświęcającego się dla niewdzięcznych córek, Eugeniusza Rastignaca, ambitnego studenta prawa, dążącego do sukcesu w społeczeństwie, czy też Vautrina, tajemniczego mieszkańca pensjonatu, który przedstawia Rastignacowi ponurą wizję świata opartą na cynizmie i pragmatyce, są portretami o dużej głębi psychologicznej. Balzak ukazując ich wewnętrzne monologi, ambicje, nadzieje i rozczarowania, tworzy realizm psychologiczny, który pozwala czytelnikowi na lepsze zrozumienie motywacji działania postaci.

Oprócz realizmu psychologicznego, „Ojciec Goriot” jest również dziełem o wyraźnie zarysowanym aspekcie socjologicznym. Kontrasty między różnymi klasami społecznymi oraz ostre spojrzenie na mechanizmy rządzące arystokracją i burżuazją stanowią ważny element krytyki społecznej. Balzak przedstawia Paryż jako miasto, w którym warstwa społeczna determinuje możliwości jednostki, a marzenia o lepszym życiu często rozbijają się o brutalną rzeczywistość.

W kontekście technik narracyjnych i struktur powieści, Balzak posługuje się linearnością akcji, jednak umiejętnie wplata retrospekcje, dzięki którym czytelnik otrzymuje pełniejszy obraz motywacji postaci oraz ich przeszłości. Zamknięta forma kompozycyjna z perspektywą na dalsze wydarzenia pozwala na interpretację „Ojca Goriot” jako elementu większego projektu literackiego – „Komedii Ludzkiej”.

Podsumowując, „Ojciec Goriot” Honoriusza Balzaka jest dziełem realizmu w najczystszej postaci. Złożoność postaci, szczegółowość opisu świata przedstawionego, dokładność psychologiczna oraz zaangażowanie społeczne i krytyka nie tylko ukazują rzeczywistość społeczną XIX-wiecznego Paryża, ale również rozważają uniwersalne kwestie ludzkiej natury, ambicji, miłości i poświęcenia. Dziedzictwo tej powieści, a także jej miejsce w literaturze światowej, są niepodważalne, stanowiąc fundament dla późniejszych pokoleń pisarzy realistycznych i przyczyniając się do rozwijania nurtu realistycznego w literaturze europejskiej. Refleksje Balzaka nad naturą ludzką i społeczeństwem wciąż pozostają aktualne, świadcząc o ponadczasowości tej powieści.