Czy lepiej być czy mieć? Analiza literacka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 19.03.2024 o 10:21

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Problematyka "być czy mieć", choć wydaje się być jednym z wielu literackich motywów, to w rzeczywistości jest kluczowym pytaniem o naturę ludzkiej egzystencji. Literatura od wieków zmaga się z tym dylematem, analizując i prezentując różnorodność postaw bohaterów, którzy stają przed koniecznością wyboru między dążeniem do ideałów a posiadaniem materialnych dóbr.

Rozważając perspektywę "być", warto przywołać tragiczną postać Antygony z dramatu Sofoklesa, dla której poszanowanie praw boskich i moralnych przedstawia najwyższą wartość. Samobójstwo Antygony jest tragicznym świadectwem, że gorliwość w obronie ideałów może prowadzić do osobistego dramatu. Niemniej jednak jej historia to przestroga, że oddanie się wyższym zasadom jest formą obecności, która przetrwa wieki.

Święty Aleksy, bohater średniowiecznej legendy, wyrzeka się dóbr materialnych i własnej rodziny, by służyć Bogu. Jego życie to przykład ascezy prowadzącej do świętości, potwierdzającej, że droga "bycia" wiąże się z oddaniem i poświęceniem, ale również z osiągnięciem duchowej doskonałości.

Konrad Wallenrod, główny bohater poematu Adama Mickiewicza, rezygnuje z osobistego szczęścia na rzecz wyższych celów narodowych. Wallenrod symbolizuje ciężar, jaki niesie ze sobą wybór "być" na rzecz ideału, co w jego przypadku kończy się tragedią. Mimo wszystko, postawa Wallenroda jest przypomnieniem o wartościach, jak honor i odwaga w służbie dla wspólnoty.

Doktor Judym z "Ludzi bezdomnych" Stefana Żeromskiego, dając przykład całkowitego oddania się społecznej misji ratowania ubogich i potrzebujących, pokazuje, że życie w oddaniu innym może być źródłem spełnienia, choć wiąże się z osobistymi wyrzeczeniami.

W kontrze do idei "być" stoi perspektywa "mieć", gdzie postacie literackie, jak Makbet czy bohaterowie "Lalki" i "Córki ojca Goriot", rezygnują z moralnych zasad na rzecz władzy, bogactwa czy społecznej pozycji. Makbet przechodzi przemianę od szlachetnego bohatera do tyrana zaślepionego żądzą władzy, co w końcu prowadzi do jego upadku. Łęcka i Rastignac, wybierając pozycję społeczną i bogactwo ponad uczucia i zasady, dokonują wyborów mających głębokie konsekwencje dla ich życia duchowego i relacji z innymi.

Zenon Ziembiewicz z "Granicy" Zofii Nałkowskiej, przekraczając granice moralne, ilustruje jak pościg za osobistym sukcesem i bogactwem może doprowadzić do moralnej klęski i osobistej tragedii.

Kontrastując obie perspektywy, można zauważyć, że literatura oferuje głębokie przemyślenia na temat skutków wyborów "być" i "mieć". Wielu bohaterów, którzy wybrali drogę "być", choć często spotykało ich cierpienie, odnajdywało prawdziwe, głębokie zadowolenie wynikające z wierności swoim zasadom i ideałom. Z drugiej strony, ci, którzy zdecydowali się na "mieć", niejednokrotnie odkrywali, że materialne bogactwo i pozycja społeczna nie są w stanie zagwarantować autentycznego szczęścia i spełnienia.

Analizując dylemat "być czy mieć" w kontekście współczesnego świata, można dojść do wniosku, że odwieczne pytania o wartości życiowe wciąż pozostają aktualne. Wybory między ideałem, a materializmem kształtują ludzkie losy, a literatura stanowi nieocenione źródło refleksji nad tymi dylematami, oferując ujęcia, które pomagają nam zrozumieć skomplikowaną naturę ludzkiej egzystencji.

Podsumowując, wartości wynikające z bycia wiernym swoim zasadom i ideałom zdają się przynosić głębsze i trwalsze zadowolenie niż pogoń za materialnymi dobrami. W literaturze, jak i w życiu, wybory "być" ceni się za ich zdolność do budowania głębokiego sensu życia i trwałych, wartościowych relacji, co przynosi autentyczne szczęście i spełnienie. Literatura daje nam niezwykłe środki do zrozumienia, że w dylemacie "być czy mieć", prawdziwa wartość kryje się w byciu autentycznym, nawet kosztem materialnych poświęceń.