Zaścianek Bohatyrowiczów i Dwór w Soplicowie jako ostoja polskości.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.04.2024 o 9:22

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

W literaturze polskiej XIX wieku szczególnie wyraziste są obrazy życia szlacheckiego jako ostoje polskości. Przedstawiona w "Panu Tadeuszu" autorstwa Adama Mickiewicza i w "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej codzienność dworów i zaścianków, mimo swojej różnorodności, służy pokazaniu, jak ważna dla zachowania narodowej tożsamości była kultura, tradycja i przywiązanie do ziemi ojczystej.

"Pan Tadeusz", napisany po upadku powstania listopadowego i opublikowany w 1834 roku, kreuje obraz Soplicowa jako symbolu nieprzemijającej polskości. Dwór w Soplicowie jest miejscem, gdzie polskie obyczaje, tradycje i narodowe sentymenty są pielęgnowane z największą troską. Portrety polskich bohaterów narodowych na ścianach, polowania, wychowanie młodzieży w duchu patriotycznych ideałów to elementy, które podkreślają związki bohaterów z ich krajem. Postacie takie jak Sędzia Soplica, Podkomorzy, Maciej Dobrzyński czy żydowski muzykant Jankiel prezentują różne oblicza polskiej szlachty, każde z nich jednak jednoczy głęboki patriotyzm i wiara w przyszłą wolność Polski. Obecność zegara grającego "Mazurek Dąbrowskiego" oraz marsz wojsk Napoleona, które były dla bohaterów symbolem nadziei, dodatkowo wzmagały świadomość narodową.

Zupełnie inny obraz polskości przedstawia Eliza Orzeszkowa w powieści "Nad Niemnem". Tu bohaterowie, zaściankowi szlachcice, są skromni i zubożali, ale zarazem dumni ze swojej przynależności do narodu. Bohaterowie żyją w harmonii z naturą i tradycją, a gospodarka zaściankowa, codzienne obowiązki i prace polowe są dla nich sposobem na życie w godności. Orzeszkowa plasuje akcję po powstaniu styczniowym, ukazując, jak bardzo polskie społeczeństwo zostało dotknięte przez represje. Jan Bohatyrewicz, główny bohater powieści, wychowany w duchu pracy, honoru i miłości do ojczyzny, staje się symbolem godności i niezłomności Polaka. Anegdota grobu Jana i Cecylii oraz Niemna jako symboli trwałości i jedności z ziemią polską podkreślają, że siła narodu tkwi w pamięci i szacunku dla przodków. Zakończenie konfliktu pomiędzy dwoma rodami i małżeństwo Jana z Justyną przedstawia wizję pojednania i nadziei dla przyszłych pokoleń polskiej szlachty.

Obydwie lokalizacje – dwór w Soplicowie i zaścianek Bohatyrowiczów – idealizują świat przedstawiony, stając się metaforą niepokonanej polskości. Przez trudne czasy po upadku powstań, walce o wolność i niepodległość te miejsca stają się rodzajem azylu, w którym polskie wartości są chronione i podtrzymywane. Przyroda gra tu kluczową rolę, będąc nie tylko tłem dla wydarzeń, ale i elementem, który jednoczy społeczności wokół wspólnych wartości.

W obu dziełach patriotyzm prezentowany jest jako najwyższa wartość, gdzie postawy bohaterów wskazują na gotowość do walki i poświęceń w imię ojczyzny. W "Panu Tadeuszu" prezentowane są wszechobecne przygotowania do walki o wolność Polski, a w "Nad Niemnem" – silne przywiązanie do pracy i ziemi jako drogi do odzyskania godności narodowej.

Podsumowując, dwór w Soplicowie w "Panu Tadeuszu" Mickiewicza oraz zaścianek Bohatyrowiczów w "Nad Niemnem" Orzeszkowej odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu polskości przez trudne czasy niewoli narodowej. Mimo że utwory te różnią się stylem i kontekstem historycznym, to zarówno w epopei narodowej Mickiewicza, jak i w realistycznej powieści Orzeszkowej udało się zachować ducha narodowego, świadomość historyczną i przywiązanie do polskiej tradycji. Zachowane w literaturze obrazy dworu i zaścianka są nie tylko odzwierciedleniem przeszłości, ale i przesłaniem dla współczesnych odbiorców o konieczności pielęgnowania narodowej tożsamości, niezależnie od zmieniających się warunków historycznych. Wpisują się zatem te utwory jako niezbywalny składnik kanonu literatury narodowej, wyznaczający kierunki dla zachowania polskości po dziś dzień.