Filozofia dziejów w „Nie- boskiej komedii" Z. Krasińskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.04.2024 o 9:09

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Filozofia dziejów Zygmunta Krasińskiego, jednego z trójki wieszczów narodowych, zostaje wyraziście przedstawiona w jego dramacie "Nie-boska komedia". W utworze tym autor udziela odpowiedzi na pytanie o miejsce Boga w dziejach ludzkości oraz o rolę, jaką pełni On w przeznaczeniu świata. Krasiński, jako myśliciel i poeta wychowany na gruncie romantyzmu, wyraża swoje historiozoficzne przekonania, oparte na założeniach prowidencjalizmu, widząc w dziejowych zawirowaniach rękę Opatrzności, która kieruje losem narodów i jednostek.

Prowidencjalizm, czyli wiara w plan Boga dotyczący świata i jego mieszkańców, stanowi naczelną ideę filozofii historii Krasińskiego. W „Nie-boskiej komedii” przeświadczenie to odzwierciedla się w prezentacji wydarzeń, gdzie zmagają się dwie antagonistyczne siły – arystokracja i proletariat, przewidując nadejście nowych czasów, które zostaną ukształtowane przez mieszaninę destrukcji i boskiej interwencji. To Bóg jest arbitrem, który ostatecznie zadecyduje o losach ludzkości, co koresponduje z romantycznym pojęciem misji narodu wpisanym w szerszy plan Opatrzności Bożej. Inspiracje biblijne i mesjanistyczne również odgrywają znaczącą rolę w interpretacji dziejów przez Krasińskiego.

W dramacie poeta przedstawia konflikt między wartościami starymi a nowymi, gdzie Pankracy, lider ludu, staje naprzeciw Hrabiego Henryka, symbolizującego stary ład i upadającą arystokrację. Przewrót społeczny, dzięki któremu proletariat dąży do obalenia starego porządku, jawi się jako realizacja prowidencjalnego scenariusza. Autor nie pozostawia wątpliwości, iż w tych wydarzeniach mieszczą się głębsze sensy, a konfliktowym celem miażdżącego koła historii jest ostateczne odrodzenie się człowieczeństwa według koncepcji boskiej.

Pojawiające się w dramacie kwestie moralne nie pozostawiają czytelników obojętnymi. Krasiński skłania do refleksji nad fałszem i obłudą rewolucyjnych haseł oraz nad ironią, będącą narzędziem demaskowania hipokryzji i ukazywania rzeczywistych motywacji postaci. Przenikliwie krytykuje idee rewolucji, w których dobro jest promowane poprzez stosowanie zła, wskazując na dualizm moralny zarówno rewolucjonistów, jak i arystokracji. Portretuje skomplikowane motywacje i postawy obydwu ugrupowań, prezentując ich dystynktywne etyki.

Zakończenie dramatu pozostawia odbiorców w stanie niepewności co do ostatecznego wyniku historycznego starcia. Zagłada staje się nieodłącznym elementem finału, ale jednocześnie zwiastuje szansę na odnowę ludzkości według wyższych, mesjanistycznych idei. Krasiński, przywołując kontekst biblijny i odwołując się do postaci Chrystusa, symbolicznie maluje losy swych bohaterów, nadając im wymiar dziejowy.

Dzieło poety traktuje również o nieuchronności i potrzebie zmian społecznych, kładąc nacisk na problem przemocy i cierpienia, które nieuchronnie towarzyszą procesowi postępu. Autor stawia filozoficzne pytanie o możliwości ewolucji społecznej bez przemocy, zwracając uwagę na konieczność poszukiwania moralnie akceptowalnych środków do osiągania oczekiwanych celów.

Podsumowując, "Nie-boska komedia" Zygmunta Krasińskiego staje się głęboką refleksją nad przemijaniem epok i rolą, jaką w tych zmianach pełni prowidencjalizm. Prezentowane w dramacie idee łączą się z romantycznym dziedzictwem oraz dają podejście do szerszych perspektyw filozoficznych, prowokując do dalszych przemyśleń na temat miejsca człowieka w historii pod opatrznościowym nadzorem. Ta historiozoficzna wizja jest nie tylko produktem epoki romantyzmu, ale także zawsze aktualnym pytaniem o przyszłość, która stopniowo staje się naszą teraźniejszością.