Jak literatura różnych epok kreuje obraz bohaterskiej śmierci na podstawie „Ogniem i Mieczem” H. Sienkiewicza i „Pieśni o Rolandzie”?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.04.2024 o 13:34

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Bohaterska śmierć jest motywem literackim, który wyłania się w różnych epokach i kulturach, wpisując się w kanon wartości takich jak honor, poświęcenie czy wierność ideałom. W dziełach takich jak „Pieśń o Rolandzie” oraz „Ogniem i Mieczem” Henryka Sienkiewicza, kreowany jest obraz bohaterskiego zgonu, który emanuje duchem swoich czasów, odzwierciedlając zarazem uniwersalność bohaterskiego etosu.

„Pieśń o Rolandzie” to epicka relacja, która w monumentalnym stylu przedstawia ostatnie chwile legendarnego rycerza Hrabiego Rolanda. Utwór pochodzący ze średniowiecza podkreśla wartości feudalne i rycerskie. Roland, jako archetyp rycerza-świętego, jest ucieleśnieniem dzielności, lojalności i honoru. Jego śmierć na polu bitwy pod Roncevaux stanowi kulminację opowieści, gdzie wobec śmiertelnego losu przeciwników, heroicznie konfrontuje przeważające siły wroga. Symbolicznym momentem przepełnionym dramatyzmem jest jego pożegnanie z życiem, podczas którego dokonuje retrospekcji i swoistego rachunku sumienia. Akt oddania rękawicy, jako gest wierności i przeznaczenia, staje się świadectwem niewzruszonej postawy bohatera. Pośmiertne wyniesienie na niebiosa przez anioły podkreśla jego świątobliwość i służy jakoby nauką moralną dla ówczesnych odbiorców. Postać Rolanda i sposób jego śmierci miały daleko idące oddziaływanie na kulturę, inspirując późniejszych artystów.

W dziele Henryka Sienkiewicza „Ogniem i Mieczem” możemy spotkać postać Longinusa Podbipięty – symbol patriotyzmu i wierności szlachetnym wartościom. W kontekście romantycznego spojrzenia na historię, Podbipięta swoją postawą nawiązuje do bohaterów narodowych, weryfikujących swe życie w akcie poświęcenia za ojczyznę. Podczas dramatycznej obrony Zbaraża, na progu śmierci, łączy walkę duchową i fizyczną, zanosząc ostatnią modlitwę, „Królowo Anielska”, którą wymawiał zawsze w chwilach niebezpieczeństwa. Pojawienie się aniołów w momencie jego zgonu ma podobne do „Pieśni o Rolandzie” znaczenie religijno-moralne, gdzie śmierć staje się nie tylko finałem życia rycerza, ale też świadectwem wielkości ideałów, dla których oddał życie.

Porównując obie postacie, nietrudno dostrzec podobieństwa w wartościach, które uznawali za najważniejsze, oraz w sposobie, w jaki spoglądali na śmierć – jako na finał życia zgodnego z ideałami. Różnice wynikają przede wszystkim z kontekstu epokowego i literackiego: Roland jako bohatera narodowego epopei medievalnej i Podbipięta jako bohatera inspirowanego romantycznym ideałem polskości oraz heroizmu.

Bohaterska śmierć Rolanda i Podbipięty oddziałuje na czytelnika jako nauczanie przez literaturę i dostarcza moralnych wzorców do naśladowania. Ewolucja bohatera pozytywnego i znaczenie opisów ich śmierci wskazują na moralny wymiar bohaterstwa oraz na znaczenie przekazu, jaki płynie z obu utworów. Recepta na bohaterstwo wydaje się posiadać uniwersalny charakter, który przemawia do wielu pokoleń czytelników.

W literaturze, obraz bohaterskiej śmierci Rolanda i Podbipięty pełni rolę wzmacniacza narodowego mityzmu i wpływa na indywidualne wyobrażenia pojęcia bohaterstwa. Analiza kreacji bohaterskiego zgonu obu postaci pozwala na refleksję nad ich wpływem na mity narodowe, jak również nad odwiecznym znaczeniem literatury w utrwalaniu wzorców moralnych. W świetle obu dzieł, bohaterstwo jawi się jako trwała wartość, którą wielkiej literaturze udaje się zachować i przekazać przyszłym pokoleniom.