Jak w epokach literackich pokazany został problem utraty własnego miejsca w domu i życiu?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.03.2024 o 18:12

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

W historii literatury polskiej problem utraty własnego miejsca w życiu i domu odgrywał kluczową rolę, kształtowany zarówno przez wydarzenia historyczne, jak i przemiany społeczne. Motyw ten, przejawiający się w różnych epokach, świadczy o uniwersalności doświadczenia utraty oraz o jego wpływie na kształtowanie tożsamości i poczucie przynależności jednostki.

W "Lalce" Bolesława Prusa spotykamy się z postacią Stanisława Wokulskiego - człowieka, który desperacko próbuje znaleźć swoje miejsce w społeczeństwie, aspirując do wyższych warstw poprzez małżeństwo z Izabelą Łęcką. Wokulski, mimo ogromnego wysiłku i poświęceń, ostatecznie traci nie tylko miłość, ale także wiarę w możliwość asymilacji społecznej. Problem utraty w "Lalce" manifestuje się nie tylko na poziomie miłości czy straty majątkowej, ale przede wszystkim jako utrata własnego "ja" i poczucia wartości. Dom, za którym Wokulski podąża, symbolizuje nie tylko materialny cel, ale także pragnienie przynależności i akceptacji, co dramatycznie kończy się jego pełną rezygnacją i symbolicznym odejściem.

"Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego przedstawia nam zupełnie inną perspektywę utraty domu, gdzie główny bohater Cezary Baryka doświadcza tego zjawiska na tle rewolucji i powrotu do odrodzonej Polski. Ojczyzna, która miała być marzeniem o lepszym świecie, dla Baryki i innych emigrantów okazuje się miejscem obcym i nieprzyjaznym. Utrata dotyka tu nie tylko fizycznego domu w Baku, ale także idei domu ojczystego, do którego trudno się odnaleźć po latach tułaczki. Różne postawy wobec tej utraty – akceptacja nowej rzeczywistości przez Cezarego versus nostalgiczne przywiązanie do przeszłości jego matki – ukazują złożoność procesu adaptacji i budowania nowego życia.

W kontekście II wojny światowej i tragedii Holocaustu, "Początek" Andrzeja Szczypiorskiego rysuje portret społeczności żydowskiej, dla której utrata domu i tożsamości przybiera dramatyczne rozmiary. Postacie Ireny Seidermann i Henia to przykłady indywidualnych ścieżek, przez które próbują oni przejść trudną drogę surwiwalu, jednocześnie stojąc przed wyborami dotyczącymi własnej tożsamości i przywiązania do narodowych korzeni. Wojna stanowi tu katalizatora utraty nie tylko w sensie fizycznym, ale również duchowym i kulturalnym, co zostaje uwypuklone w przezornościach dotyczących konsekwencji tych wydarzeń.

Podsumowując, problem utraty domu i tożsamości w literaturze polskiej jawi się jako punkt zwrotny, którego doświadczenie zmusza bohaterów do konfrontacji z własnymi przekonaniami, wartościami oraz miejscem w świecie. Niezależnie od epoki literackiej, motyw ten pozostaje aktualny, pokazując, jak bardzo doświadczenie utraty, wykluczenia i poszukiwania przynależności wpływają na ludzki los. Literatura staje się w tym kontekście nie tylko świadectwem historycznych przemian, ale także narzędziem refleksji nad kondycją ludzi, ich dążeniami i próbami odnalezienia sensu w zmiennym, często nieprzyjaznym świecie. Problem ten, będący odzwierciedleniem uniwersalnych zmagań, podkreśla równocześnie znaczenie twórczości literackiej w procesie rozumienia siebie i budowania mostów pomiędzy przeszłością a teraźniejszością.