Kontrasty pomiędzy epoką oświecenia, a epoką romantyzmu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.03.2024 o 10:41

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Epoka Oświecenia i Romantyzmu to dwa znacząco różniące się od siebie okresy w historii kultury europejskiej. Ich nazewnictwo samo w sobie sugeruje odmienne podejście do rzeczywistości i miejsca człowieka w świecie. Oświecenie, zwane również „wiekiem rozumu”, „wiekiem filozofów” czy „wiekiem światła”, koncentrowało się na racjonalnym postrzeganiu świata, wyrażonym hasłem Kartezjusza cogito ergo sum – „myślę, więc jestem”. Natomiast Romantyzm, wywodzący się od francuskich słów „romantisme” i „romance”, odnosił się do niezwykłości, tajemniczości i emocjonalnego wymiaru życia.

W dziedzinie sztuki te odmienne podejścia manifestowały się w sposób wyraźny. Oświecenie dążyło do klasyki i porządku, ceniąc nawiązania do antyku, dominację klasycznych form, harmonię i symetrię. Romantyzm natomiast stawiał na natchnienie, intuicję i indywidualizm twórcy, a także na zainteresowanie naturą, dynamiką kompozycji i mistycyzmem.

Różnice te znalazły odzwierciedlenie również w metodach poznawania świata. Oświeceniowi własne było podejście racjonalistyczne, empiryczne i sensualistyczne, gdzie świat poznawany był za pomocą rozumu i doświadczenia. W przeciwieństwie, Romantyzm promował irracjonalizm i mistycyzm, otwierając się na poznawanie świata za pomocą duchowości i odczuć "oczyma duszy", a nawet posługując się naukami okultystycznymi.

Typy bohaterów literackich tych epok również znacząco się różniły. W Oświeceniu dominował obraz człowieka oświeconego, aktywnego obywatela reformatora, przeciwstawiającego się przedstawicielom przestarzałych wartości. W Romantyzmie natomiast często pojawiał się bohater tajemniczy, indywidualista, czasem outsider, zmagający się z racjonalnym światem, a romantyczna miłość często stawała się centralnym punktem fabuły.

Nie mniejszy wpływ miała sytuacja polityczna na cele literatury obu epok. W Oświeceniu, w kontekście osłabionego państwa, literatura często stawała się narzędziem reform i edukacji. Natomiast w Romantyzmie wyraźne były tendencje mesjanistyczne, walka o niepodległość i idea posłannictwa narodu, co odzwierciedlało się w wielu dziełach literackich tego czasu.

Również w zakresie preferowanych gatunków literackich zaznaczają się kontrasty. Oświecenie preferowało bajkę, satyrę, komedię jako gatunki edukacyjne i krytyczne, zaś w Romantyzmie dominowały dramat i poezja liryczna, będące wyrazem emocji i indywidualizmu.

W temacie religii i Boga także można dostrzec zasadnicze różnice. W czasach Oświecenia dominowały ateizm i deizm, gdzie Bóg był postrzegany jako nieingerujący w ludzkie sprawy, w przeciwieństwie do Romantyzmu, gdzie Bóg był obecny w życiu i literaturze, a stosunek do niego był pełen duchowości i równości.

Podsumowując, kontrasty pomiędzy epoką Oświecenia a Romantyzmu są głębokie i wielowymiarowe, dotykające zarówno pojmowania sztuki, poznawania świata, roli bohaterów literackich, wpływu sytuacji politycznej na cele literatury, preferowanych gatunków, jak i podejścia do religii. Te różnice nie tylko wyrażają zmianę paradygmatów myślowych między epokami, ale również odzwierciedlają szeroko pojętą ewolucję kultury i literatury, mając istotne znaczenie dla późniejszych epok i wpływ na rozwój myśli filozoficznej, artystycznej oraz społecznej.