Nastroje charakterystyczne dla młodopolskiej liryki

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.03.2024 o 12:48

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Epoka Młodej Polski, rozciągająca się w latach 1890-1918, była czasem głębokiego kryzysu wartości, niepokojów oraz różnorodności idei. Upadek dwóch dominujących dotąd prądów - romantyzmu i pozytywizmu - wywołał pustkę ideową, w której twórcy zaczęli szukać nowych dróg wyrazu artystycznego. W literaturze, a zwłaszcza w liryce, pojawiły się nastroje antypozytywistyczne, pesymistyczne oraz dekadenckie, które odbijały się szerokim echem w duszach odbiorców i wpłynęły na kształtowanie się świadomości owej epoki.

Odrzucenie pozytywistycznego wiary w postęp, naukę i ludzki rozum wyzwoliło w twórcach Młodej Polski pragnienie poszukiwania wartości w sztuce. "Sztuka dla sztuki", postulowane przez nich, stało się sposobem na ucieczkę od przyziemnych trosk. W takim klimacie krytyki dotychczasowych wierzeń, pojawiło się także uczucie pesymistycznego determinizmu. Twórcy jak Kazimierz Przerwa-Tetmajer w swoich utworach wyrażali rozczarowanie dotychczasowymi wartościami i pogłębiającą się pustkę ideową, co było efektem także szybkiego rozwoju cywilizacji i przewartościowań społecznych.

Nastroje charakteryzujące lirykę Młodopolską doskonale obrazują wybrane utwory Tetmajera. W wierszu "[Nie wierzę w nic…]" dostrzec można głęboki pesymizm i rezygnację z działania. Podmiot liryczny wyraża w nim wątpliwości dotyczące sensu życia i ogólny kryzys wiary, a także pragnienie ucieczki w stan nirwany, gdzie nie istnieje ani ból, ani cierpienie – jest to uosobienie marzeń o wytchnieniu od niezrozumiałej rzeczywistości.

"[Ja, kiedy usta ku twym ustom chylę…]" to przykład manifestacji erotyzmu, jako formy ucieczki od przygnębiającej rzeczywistości. Rozpaczliwy hedonizm, który z tego przejawia, jest próbą zapomnienia i chwilowego zagłuszenia niepokoju ducha. Przedstawione przez Tetmajera poszukiwanie ukojenia i tymczasowego oparcia w miłości, bynajmniej nie stanowi rozwiązania problemów, ale ukazuje dążenie do chwilowej ulgi.

W "Koniec wieku XIX" Tetmajer przedstawia dekadencki manifest pełen pytań o sens istnienia, które nie znajdują odpowiedzi. Deklaruje niemoc i niemożność działania jako wyraz desperacji ludzkiej kondycji. To idealny przykład na to, jak twórcy Młodej Polski poszukiwali nowych wartości w świecie, który zdawał się tracić swoje dotychczasowe pewniki.

Liryka Młodopolska odegrała kluczową rolę w krytyce społecznej i moralnej tej epoki. Poprzez odzwierciedlenie nastrojów takich jak pesymizm, dekadenckie dążenie do ucieczki od rzeczywistości, czy antypozytywistyczne stanowisko, autorzy ci oddziałowywali na emocje odbiorców, wpływając na kształtowanie się świadomości epoki.

Podsumowując, liryka Młodej Polski, uosobiona przez twórczość takich poetów jak Kazimierz Przerwa-Tetmajer, wnikliwie odbijała ducha czasów przełomu XIX i XX wieku. Przedstawiając kryzys wartości, niepewność co do przyszłości, a także podważając dotychczasowe idee, autorzy ci przyczynili się do głębokiej refleksji nad kondycją człowieka i znaczeniem egzystencji. Warto podkreślić, że epoka Młodej Polski stanowi moment przełomowy w historii literatury, otwierając drzwi dla nowych poszukiwań artystycznych i filozoficznych, co nadal stanowi inspirację dla kolejnych pokoleń badaczy i twórców.