Opisz jak postrzegany był „świat” w różnych utworach średniowiecza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.03.2024 o 12:16

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Średniowiecze, trwające od upadku Cesarstwa Rzymskiego w 476 roku aż do przełomu XV i XVI wieku, było okresem wielkich zmian społecznych, politycznych i kulturowych. Literatura tego okresu odcisnęła niezaprzeczalne piętno na ówczesnym wyobrażeniu świata i kontynuuje fascynowanie kolejnych pokoleń czytelników. Ujmując świat w kontekście istnienia wyższego porządku, przekazując wartości i normy moralne, literatura średniowieczna odzwierciedlała głęboko religijny i teocentryczny światopogląd epoki.

Filozoficzne i kulturowe fundamenty średniowiecza, inspirowane przez myśli Tommaso d'Aquino, św. Franciszka czy św. Augustyna, stały się podstawą do kształtowania literackiego obrazu rzeczywistości. Teocentryzm, z Bogiem jako ośrodkiem wszechświata, bywał podstawowym punktem odniesienia dzieł literackich i przewijał się przez różnorodne gatunki pisanej ówcześnie słowa.

W literaturze tego okresu widoczne są teologiczne relacje między człowiekiem a światem, a także ludzką postawą wobec życia, jego celu i sensu. Legendy o świętych, epickie pieśni czy moralitet określały archetypowe postaci, które poprzez swoje życie i działania kształtowały ówczesną wizję świata.

Za wzór ascetycznego i świętego życia może posłużyć "Legenda o świętym Aleksym". Opowieść o mężczyźnie, który zrzekł się wszystkiego dla wyższego, duchowego celu, oddająca ideę umartwienia ciała dla duchowego zbawienia, wyraźnie ukazuje średniowieczną tezę, że prawdziwe życie zaczyna się po śmierci i prowadzi do Boga. Z kolei "Pieśń o Rolandzie" i "Kronika polska" Galla Anonima prezentują ideał rycerski, oparty na odwadze, wierności i poświęceniu w służbie Bogu i narodowi.

"Dzieje Tristana i Izoldy" z kolei podkreślają wartości miłosne i rycerskie, przedstawiając tragiczny romantyzm niespełnionej miłości i lojalności aż po grób. Historia ta, choć nie kończy się szczęśliwie, pokazuje, że miłość, wbrew wszystkim przeciwnościom, trwa wiecznie. Tymczasem "Boska komedia" Dantego – wielka alegoryczna opowieść o podróży duszy ludzkiej przez piekło, czyściec i raj – jest symbolem poszukiwania sensu egzystencji i moralnego oczyszczenia.

Średniowieczna literatura miała także silny wymiar dydaktyczny i obyczajowy. Teksty takie jak "O zachowaniu się przy stole" kształtowały maniery i etykietę, natomiast "Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" unaoczniała ludziom konsekwencje ich wyborów życiowych i ukazywała kontrast między dobrocią a grzechem w perspektywie wieczności.

Teocentryczna wizja świata zawarta w literaturze średniowiecznej przedstawiała wszechświat jako harmonijny twór Boży, a życie materialne względem duchowego znajdowało się w szeregu hierarchii wartości. Każde zdarzenie mogło być czytane jako znak od Boga, a literatura tym samym służyła jako medium do utrwalania tej perspektywy.

Podsumowując, różnorodność wizji świata w literaturze średniowiecznej prowadzi do wniosku, że niezależnie od charakteru i gatunku dzieła, centralnym punktem odniesienia była dominująca rola Boga i religijność. Literatura nie tylko kreowała, ale także utrwalała ideał świata zgodnego z ówczesnymi wzorcami kulturowymi i religijnymi. Dzieła takie jak "Legenda o świętym Aleksym", "Pieśń o Rolandzie", "Kronika polska" Galla Anonima, "Dzieje Tristana i Izoldy", "Boska komedia" Dantego, czy "Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" są tylko niektórymi z tekstów, które po dzień dzisiejszy są kluczowe dla rozumienia kultury i światopoglądu średniowiecza.