Poeci o wielu obliczach: rokoko, klasycyzm i sentymentalizm w ich twórczości.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.04.2024 o 12:36

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Oświecenie to epoka wielkiej przemiany, w której filozofia Kartezjusza, Locke'a i Rousseau zrewolucjonizowała sposób myślenia o człowieku i świecie. Literatura tego okresu, pod wielkim wpływem idei oświeceniowych i wsparciu mecenasa takiego jak Stanisław August Poniatowski, stała się nie tylko źródłem rozrywki, ale i narzędziem edukacji. Niniejszy esej ma za cel przedstawić i przeanalizować eklektyzm w poezji oświeceniowej, który łączył w sobie elementy różnych nurtów literackich takich jak klasycyzm, rokoko czy sentymentalizm.

Klasycyzm w literaturze oświeceniowej odwoływał się do wzorców antycznych, promując literaturę utylitarną, służącą nie tylko rozrywce, ale i moralnej edukacji odbiorców. Cechy poezji klasycznej to przede wszystkim formalizm i moralizowanie. W przeciwieństwie do klasycyzmu, rokoko skupiało się na efemeryczności, kameralności, często uwypuklając tematykę miłosną z finezją i lekkością. Sentymentalizm, inspirowany dziełami Rousseau, stawiał na dominację uczuć oraz przeżyć estetycznych.

Analizując eklektyzm w poezji oświeceniowej, należy przyjrzeć się wybranym autorom, którzy w swojej twórczości potrafili połączyć różne style literackie. Takie podejście pokazuje bogactwo kulturowe i artystyczne tamtych czasów.

Elżbieta Drużbacka, chociaż wcześniejsza chronologicznie, uznawana jest za prekursorkę eklektyzmu. Wpływ baroku widoczny jest w jej twórczości. W dziele "Opis czterech części roku" dostrzec można cechy klasycyzmu i rokoko – regularną budowę wiersza, ale i lekkość oraz gra antytez. Topiki miłosne realizowane w jej utworach ukazują swobodę w operowaniu konwencją literacką.

Adam Naruszewicz, wprowadzał do swojej poezji elementy różnych prądów, odzwierciedlających eklektyzm oświeceniowy. Inspiracje literaturą obcą, sentymentalny charakter utworów moralnych i politycznych oraz rokokowe tendencje tworzenia oryginalnego stylu to cechy jego twórczości. "Odjazd" jest przykładem jego rokokowej wprawki, która jednocześnie sygnalizuje przejście od przekładu do twórczości oryginalnej.

Stanisław Trembecki, oscylujący pomiędzy klasycyzmem a rokokiem, w swojej twórczości łączył polityczne i libertyńskie motywy. Jego "Epitalam Dorantowi i Klimenie" to przykład pochwały miłości w duchu rokokowej frywolności, zaś poemat "Powązki" łączy w sobie elegancką formę klasyczną z rokokowym podejściem do tematyki.

Franciszek Dionizy Kniaźnin jest kolejnym przykładem poety oświecenia, dla którego eklektyzm stanowił wyznacznik twórczości. Klasyczne i rokokowe wątki łączył w swojej liryce na równi z nurtami sentymentalnymi, czego dowodem mogą być jego wiersze miłosne.

Podsumowując, eklektyzm w potraktowany jako zjawisko charakterystyczne dla poezji oświeceniowej implikuje pochwałę wartości estetycznej ponad rygorystycznym przestrzeganiem reguł oraz podkreśla potrzebę dogonienia europejskich wzorców, będącą jedną z przyczyn jego powstania. Oświeceniowa poezja może więc być postrzegana jako żywy i dynamiczny organizm kultury, reprezentujący epokę szukającą swojej własnej tożsamości i próbującą zespolić różnorakie elementy w jednolite dzieła sztuki.

Literatura omawianych poetów stanowi podstawę do dalszej analizy eklektyzmu w poezji oświeceniowej, a kompendia wiedzy poświęcone epoce Oświecenia umacniają kontekst historyczno-filozoficzny, w którym owe dzieła powstały. Dodatkowo, w aneksach mogłyby się znaleźć biogramy poetów oraz tabelaryczne zestawienia prezentujące cechy poszczególnych prądów w ich utworach, co ułatwiłoby zrozumienie złożoności ich twórczości.