Spór pokoleń w „Nad Niemnem” E. Orzeszkowej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 19.03.2024 o 10:20

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

W literaturze XIX wieku temat sporu pokoleń jest jedną z kluczowych kwestii, często ukazywany jest jako zderzenie starych tradycji z nowoczesnymi przekonaniami młodych. Powieść „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, wydana w 1888 roku, stanowi jedno z najbardziej znaczących dzieł odnoszących się do tej problematyki. Centralnym wątkiem książki jest konflikt między uczniami starych wartości, reprezentowanymi przez starsze pokolenie, a dążeniami młodych do wyzwolenia i realizacji własnych, często wbrew tradycji, aspiracji.

W powieści obraz konfliktu pokoleniowego jest przedstawiony na przykładzie relacji pomiędzy matką, Andrzejową Korczyńską, a jej synem Zygmuntem. Andrzejowa jest wdową po uczestniku powstania styczniowego, oddaną ideałom niepodległościowym i wychowującą swoje dzieci w duchu patriotyzmu i szacunku dla przeszłości. Jest to dla niej źródło dumy, a także inspiracji do trwania przy tradycyjnych wartościach, przez co staje się ona strażniczką rodzinnego dziedzictwa. Jej życiowym celem jest wpajanie synowi miłości do ojczyzny i przekazywanie pamięci o bohaterstwie ojca. Andrzejowa przywiązuje wielką wagę do edukacji i troszczy się o to, by jej dzieci mogły rozwijać się, ale zarazem nie stracić z oczu rodzinnych tradycji.

Z kolei Zygmunt, wysłany na studia do Petersburga, wydaje się oddalać od wartości wpojonych przez matkę. Posiadając wyższe wykształcenie, pragnie żyć w sposób nowoczesny, europejski, co odbiera jako wyzwolenie się z prowincjonalnych więzów. Jego życie charakteryzuje się egoizmem i prymitywnymi wzorcami zachowań. Syn patrzy na patriotyzm swojej matki z dystansem, odrzucając pracę u podstaw jako stratę czasu. Interesuje go sztuka, lecz nie znajduje inspiracji w kulturze polskiej, a jego postawa wobec kobiet również wskazuje na bunt przeciwko wartościom wpojonym przez Andrzejową.

Konflikt pomiędzy matką a synem manifestuje się w ich wzajemnych relacjach, w których obie strony są mocno związane swoimi przekonaniami. Andrzejowa w obliczu wychowawczych niepowodzeń stara się zrozumieć syna, jednak często stykają się oni w momentach konfrontacyjnych. Różnice pokoleniowe stanowią barierę w komunikacji, co prowadzi do wewnętrznych rozterek i uczucia porażki u matki. Dla Zygmunta konflikt ten jest źródłem życiowych wyborów, które ostatecznie formują jego tożsamość, jednak oddalają go od rodzinnego kraju i tradycji.

Konsekwencje konfliktu pokoleniowego są dla obu stron uciążliwe – Andrzejowa, mimo prób adaptacji i akceptacji, dochodzi do wniosku, że nie jest w stanie zmienić przekonań swojego syna. Przyjmuje to z bólem, skupiając swoją nadzieję na przyszłości i możliwej relacji z przyszłą synową – Justyną Orzelską. Rozważenia te prowadzą do refleksji o nieuchronności konfliktów pokoleń i poszukiwaniach ścieżek do ich przezwyciężenia.

Podsumowując, problematyka sporu pokoleń w „Nad Niemnem” jest obrazem zmienności świata i wartości, które wpływają na relacje międzyludzkie. Postawy Andrzejowej i Zygmunta demonstrują trudności w porozumieniu się różnych pokoleń i podkreślają znaczenie dialogu dla pokonania wzajemnych nieporozumień.

W zakończeniu możemy stwierdzić, że temat sporu pokoleń jest uniwersalny i często występuje zarówno w literaturze, jak i w życiu codziennym. Powieść Orzeszkowej pozostaje aktualna również dla współczesnych czytelników, którzy wciąż konfrontują swoje wartości i aspiracje z oczekiwaniami starszego pokolenia. Zmagania Andrzejowej i Zygmunta są odzwierciedleniem życiowych wyborów i motywacji, które mają odmienny charakter, ale związane są z tym samym procesem poszukiwania indywidualnej drogi w życiu.