Człowiek i natura w powieści Elizy Orzeszkowej „Nad Niemnem”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.04.2024 o 10:04

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Powiązanie między naturą a człowiekiem stanowi kluczowy motyw powieści Elizy Orzeszkowej „Nad Niemnem”, którą można umieścić na tle szerokich nurków pozytywizmu i jego fascynacji relacją człowieka ze światem przyrody. Tło historyczno-literackie epoki, w której powstało dzieło, podkreśla znaczenie pracy ludzkiej, postępu i edukacji, a także specyficzne traktowanie przyrody, zarówno jako obiektu podziwu, jak i źródła, z którego człowiek może czerpać siły do życia i twórczej pracy.

Pojęcie natury, zmienne na przestrzeni epok, od Arystotelesa postrzegającego ją jako nieodłączne połączenie materii i formy, przez kartezjański racjonalizm, aż do Rousseau, który widzi w naturze ostoję wolności i prawdy przed degradacją cywilizacyjną, znajduje w powieści Orzeszkowej swoistą syntezę. Tutaj natura jest przestrzenią, gdzie człowiek i przyroda nie tylko współistnieją, ale są ze sobą w głębokiej harmonii, co autorstwo Orzeszkowej definiuje jako nierozerwalną relację całość-część.

W powieści „Nad Niemnem” natura pełni rolę nie tylko tła dla akcji, ale staje się jednym z głównych jej uczestników. Orzeszkowa z niezwykłą precyzją i wrażliwością opisuje nadniemeński krajobraz, przybliżając czytelnikowi złożoność i piękno przyrody, a zarazem ukazuje, w jaki sposób otoczenie wpływa na życie i losy bohaterów. Ponadto, praca nad ziemią, łącząca człowieka z naturą, zostaje pokazana jako kluczowy element tradycji i przetrwania.

W kontekście ludzkiej egzystencji, natura w powieści ma dwojaki wymiar – jest zarówno siłą nieujarzmioną, budzącą zachwyt i podziw, jak i przestrzenią, którą człowiek może, a nawet powinien udomowić przez pracę. Orzeszkowa przekonuje, że prace nad ziemią, scementowane tradycją i codziennym trudem, zawierają w sobie głębokie moralne przesłanie – być w harmonii z naturą to żyć zgodnie z pewnymi uniwersalnymi wartościami.

Historia rodu Bohatyrewiczów, oswojenie przez nich pierwotnej, „dzikiej” natury oraz ustawiczna praca nad polepszeniem swojego życia przez ciężką pracę podkreślają tezę o konstruktywnym wpływie ludzkich działań na środowisko. Jednocześnie przyroda służy w powieści jako źródło ukojenia w chwilach kryzysów, umożliwiając bohaterom powrót do równowagi i duchowego odrodzenia.

„Nad Niemnem” to powieść, w której życie ludzi jest nierozerwalnie związane z cyklami i prawami natury. Harmonia z przyrodą, jaką prezentują bohaterowie Orzeszkowej, jest zarówno ucztą estetyczną, jak i etyczną, pokazując piękno życia w zgodzie z naturą, ale równocześnie podkreślając wartość ciężkiej pracy i moralnej odpowiedzialności człowieka za otaczający go świat.

W konkluzji, dzieło Orzeszkowej traktuje o wiecznotrwałej i niezmiennie aktualnej potrzebie zachowania równowagi między światem ludzkim a przyrodą. „Nad Niemnem” to powieść, która poprzez swoje przesłanie inspiruje do przemyśleń nad współczesnym życiem człowieka, podkreślając nieustającą wartość i znaczenie bliskiego związku z naturą, jako fundamentu prawdziwego szczęścia i tożsamości. Ta opowieść Orzeszkowej staje się więc ponadczasowym świadectwem głębokiej harmonii między człowiekiem a środowiskiem naturalnym, inspirowanym wzajemnym szacunkiem i ciężką pracą nad wspólnym dobrem.