Stosunki międzyludzkie opisane w „Granicy” Zofii Nałkowskiej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.03.2024 o 16:59

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

W dwudziestoleciu międzywojennym polska literatura doświadczała rozbudowania powieści, rodzaju literackiego, który zaczął stanowić ważny głos w opisie złożonych realiów ówczesnego społeczeństwa. W tym kontekście warto odnieść się do twórczości Zofii Nałkowskiej, która w swym dziele "Granica" zaprezentowała obraz polskiego mikrokosmosu społecznego, ukazując przy tym skomplikowane stosunki międzyludzkie.

"Granica" jest powieścią psychologiczną, skupioną na świecie wewnętrznym postaci, biorąc pod uwagę czynniki motywacyjne wywodzące się z psychiki bohaterów. Nałkowska rezygnuje z liryzmu, skupiając się na analizie psychologicznej, co pozwala uchwycić złożoność charakterów ludzkich. Fabuła powieści obejmuje kontrowersyjne wybory życiowe bohaterów, z Zenonem Ziembiewiczem na czele, których rozterki etyczne stanowią oś narracji.

Stosunki międzyludzkie w "Granicy" odzwierciedlają granice społeczne obecne w tamtych czasach. Prezentowane są różne klasy społeczne: od ziemian i bogatych mieszczan, przez przedstawicieli klasy średniej, aż po biedotę i proletariat, co pokazuje postaci takie jak Joasia Gołąbska. Relacje te są obarczone trudną problematyką moralną, gdzie definicja dobra i zła jest względna, a ocena postaci niejednoznaczna. Zenon Ziembiewicz wplątuje się w liczne moralne dylematy, zaś inne postacie, jak Państwo Tczewscy czy Cecylia Kolichowska, reprezentują etos różnych warstw społecznych.

Interesującą cechą powieści jest autopercepcja bohaterów w kontraście z opiniami otoczenia. Widać to chociażby na przykładzie Waleriana Ziembiewicza, ojca Zenona, którego postać jest różnorodnie oceniana przez innych bohaterów. Kontekst społeczny wpływa na samoocenę i budowanie własnej tożsamości. Nałkowska porusza też kwestię różnorakich obrazów macierzyństwa: tragiczne losy Justyny, abdykacja z roli matki Elżbiety, czy tolerancyjna i uległa postawa matki Zenona.

Analizując stosunki międzyludzkie w "Granicy", można dojść do głębokich wniosków na temat działania granic ekonomicznych, socjologicznych i psychologicznych. Środowisko ma znaczący wpływ na kształtowanie osobowości i zachowań, a opisane w powieści losy charakterów bohaterów mogą być odbiciem nas samych. Nałkowska ukazuje niełatwą sytuację ludzką, znajdującą się na przecięciu psychiki, moralności i uwarunkowań społecznych.

Podsumowując, w "Granicy" Zofii Nałkowskiej stosunki międzyludzkie są przedstawione jako złożone i wielowymiarowe, zmienne w zależności od warstwy społecznej, w której funkcjonują bohaterowie. Nałkowska zręcznie przedstawia ludzką naturę, ukazując, jak indywidualne dążenia stykają się i konfliktują z wartościami grupowymi. Ostatnie refleksje sprowadzają się do spojrzenia na ludzkie losy w mrocznych czasach, gdzie granice między dobrem a złem stają się płynne, a właściwe wybory nie zawsze są jednoznaczne.

Literatura: 1. Zofia Nałkowska "Granica" 2. J. Krzyżanowski red., "Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. T. 2." Warszawa: PWN, 1985.