Twórczość Mikołaja Reja i Jana Kochanowskiego– jaki model człowieka zawierają ich dzieła?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.03.2024 o 10:43

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Renesans to nie tylko epoka w historii sztuki, ale i szczegółowe wyobrażenie człowieka oraz świata, które znalazły odbicie w literaturze. To czas, gdy na nowo odczytywano dorobek kultury antycznej, stawiając człowieka w centrum wszechświata i życia społecznego. Antropocentryzm i humanizm stały się fundamentami nowego myślenia o jednostce, która miała być wszechstronnie wykształcona i rozwijać się na niemal wszystkich możliwych płaszczyznach – duchowej, intelektualnej oraz fizycznej. Modele człowieka renesansowego, które odnajdujemy w twórczości Jana Kochanowskiego i Mikołaja Reja, zbudowane zostały wokół tych zasad, choć oba odznaczają się charakterystycznymi różnicami.

Mikołaj Rej, zwany ojcem literatury polskiej, w swoim życiu i twórczości opowiadał się za ideałem szlachcica-ziemianina. Był zwolennikiem pracy nad sobą, ale także pracy w polu, jaka była nieodłącznym elementem życia szlachty. W "Żywocie człowieka poczciwego", Rej ukazał bohatera, którego życie toczy się według ustanowionego porządku, pracującego nie tylko nad własnym duchem, ale i ziemią, a także poszukującego swego miejsca w społeczeństwie. Bohater żyje zgodnie z naturą i śledzi jej cykle, odzwierciedlającym tradycyjne wzorce moralności i etyki. Tym samym Rej kreuje model człowieka zrównoważonego i odpowiedzialnego wobec samego siebie i otoczenia.

W dziele "Krótka rozprawa między trzema osobami Panem, Wójtem i Plebanem" Rej nie unika społecznej satyry i ostrej krytyki. Porusza kwestie niegodziwości kleru i panów, sugerując model człowieka zaangażowanego w sprawy ojczyzny i społeczeństwa.

Jan Kochanowski, wybitny poeta, zademonstrował model człowieka bardziej skomplikowany i wszechstronny. Kształtowany przez edukację w Europie, kierował się zasadami etycznymi i intelektualnymi. Jego twórczość, pełna refleksji i filozoficznych przemyśleń, kreśli obraz człowieka poszukującego harmonii – zarówno wewnętrznej, jak i tej pomiędzy jednostką a światem.

"Chcemy być radzi...", "Pieśń o cnocie", czy "Serce rośnie patrząc na te czasy..." to tylko kilka dzieł, gdzie widoczna jest troska Kochanowskiego o moralny i intelektualny rozwój. Poezja staje się dla autora przestrzenią do wyrażania swoich myśli, ale i narzędziem edukacyjnym, które służyć może kształtowaniu czytelników.

Porównując modele człowieka w dziełach Reja i Kochanowskiego, dostrzegamy wspólne tendencje do szukania harmonii oraz zasadności. Praca i patriotyzm to cechy, które obaj autorzy cenią, choć każdy z nich podkreśla różne aspekty: Rej przywiązuje wagę do związku z ziemią i tradycją, Kochanowski zaś akcentuje potrzebę wszechstronnego wykształcenia.

W twórczości obu autorów odnajdujemy szeroki spektrum renesansowej wizji człowieka, od praktycznego szlachcica, przez Reja, do intelektualisty-humanisty, jakim był Kochanowski. Obaj przyczynili się do kształtowania ideału człowieka w kulturze polskiego renesansu, co wywarło wpływ na późniejsze pojmowanie człowieczeństwa.

Dzieła Reja i Kochanowskiego do dziś stanowią ważne źródło wiedzy o człowieku i jego miejscu w społeczeństwie oraz w historii, a ich postacie pozostają symbolem wartości, które nawet we współczesnym świecie nie straciły na ważności. Ostatecznie przedstawiają one model człowieka harmonijnego, moralnego i odpowiedzialnego za społeczne dobro, które pozostają niezmienne niezależnie od upływu wieków.