Wątek dziecka w literaturze

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.03.2024 o 16:51

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Literatura to niemal magiczne zwierciadło, w którym odbija się nie tylko rzeczywistość, ale i głęboko ukryte marzenia, lęki oraz aspiracje ludzkiej psychiki. Wśród motywów, które od wieków fascynują pisarzy, niezwykle istotne miejsce zajmuje temat dziecka. Obraz dziecka w literaturze, to przede wszystkim portret jego doświadczeń, mądrości, a nawet cierpienia, będącego wynikiem kontaktu z nie zawsze przyjaznym światem dorosłych.

W nowelistyce polskiej, wątek dziecka często pojawia się jako główny motyw. Przykładem mogą być dzieła takie jak "Antek" Bolesława Prusa czy "Janko Muzykant" Henryka Sienkiewicza. W pierwszym z wymienionych, Prus portretuje życie chłopca ze wsi, który pomimo przeciwności losu, między innymi utraty ojca, dąży do wyjątkowości, pragnąc przerwać ciąg biedy i ciężkiej, fizycznej pracy. Janko Muzykant, z kolei, jest postacią o nieprzeciętnym talencie muzycznym. Jego historia to przykład dziecka, którego rosnące aspiracje zostają stłumione przez niezrozumienie i konwencje wiejskiej społeczności. Oba opowiadania w głęboki sposób przedstawiają dziecko jako ofiarę systemu społecznego, którego archaiczne normy i wartości uniemożliwiają indywidualny rozwój.

Dzieciństwo w powieściach psychologicznych i modernistycznej literaturze to wyjątkowo subtelny wątek. "Ten obcy" Ireny Jurgielewiczowej to historia, w której konflikty generacyjne ukazane są na tle złożonych relacji grupy dzieci. Utwór, wnikliwie analizując problemy młodzieży z rozbitych rodzin, podkreśla rolę empatii w życiu dziecka. Brak zrozumienia dorosłych skutkuje głębokim poczuciem osamotnienia, pokazując konsekwencje niedostatecznego wsparcia emocjonalnego.

Sierocie jako temat literacki zawsze towarzyszył silny emocjonalny ładunek. "Ania z Zielonego Wzgórza" Lucy Maud Montgomery jest ikonicznym przykładem sieroty, której fantazja i kreatywność pomagają dostosować się do nowej rzeczywistości i zdobyć akceptację. Historia Ani to opowieść o sierocie, która poprzez niezłomność charakteru, poczucie humoru i wyobraźnię udowadnia, że każde dziecko ma w sobie potężny potencjał do zmiany swojego losu.

Optymizm i radość życia również znajdują swoje miejsce w dziełach literackich skupiających się na dzieciach i młodzieży. "Szatan z siódmej klasy" Kornela Makuszyńskiego w lekki i humorystyczny sposób przedstawia Adama Cisowskiego - postać dziecka obdarzonego zarówno inteligencją, jak i szczęśliwym, pełnym zapału życiem. Książka ta ukazuje również jak ważnym aspektem w wychowywaniu młodego człowieka jest wsparcie rodzinnego i społecznego środowiska.

Dzieci w literaturze adresowanej do młodzieży często stają się bohaterami przeżywającymi swoje pierwsze uczucia czy stawiającymi czoła nowym doświadczeniom. "Jezioro osobliwości" Krystyny Siesickiej czy "Szaleństwo Majki Skowron" A. Minkowskiego doskonale prezentują dramatyzm i trudne wybory tej trudnej drogi do dorosłości. Obserwując zachowania i rozwój emocjonalny bohaterów, czytelnik ma szansę lepiej zrozumieć zawiłości procesu dojrzewania.

Nie można pominąć w literaturze wątku dziecka jako obserwatora dwóch, różnych światach. "Mały Książę" Antoine'a de Saint-Exupéry'ego krytykuje realia dorosłych, ukazując je z perspektywy dziecka o wrażliwej i czystej duszy. Ten utwór podkreśla, jak ważne jest, zachowanie dziecięcej percepcji jako punkt odniesienia dla oceny świata dorosłych, często zdominowanego przez rzeczywistość materialną i praktyczną.

W wątku dziecka obserwującego dorosłość nie możemy również zapomnieć o postaciach uczestniczących w wydarzeniach historycznych. Powieści jak "Syzyfowe prace" Stefana Żeromskiego, "Kamienie na szaniec" Aleksandra Kamińskiego prócz swojej edukacyjnej roli, opisują zdeterminowanie i idealizm młodzieży, walczącej o zachowanie tożsamości narodowej, czy stawiającej czoła okrucieństwom wojny.

Przygoda i młodzież to tematyka często eksploatowana w literaturze przygodowej. Młodzi bohaterowie takich książek jak "Przygody Tomka Sawyera", "Przygody Hucka Finna" Marka Twaina, czy "Dwa lata wakacji" Juliusza Verne'a, a także cyklu o Tomku Wilmowskim Alfreda Szklarskiego wykazują się wyjątkową odwagą i zaradnością, często o wiele przewyższającą możliwości dorosłych.

W podsumowaniu warto zauważyć, że wątek dziecka w literaturze to nie tylko metoda na opisanie specyficznego segmentu emocji i doświadczeń, ale też sposób na ukazanie wszechstronności ludzkiej natury. Niezależnie od epoki tworzenia dzieła, dziecięca obecność wprowadza do fabuły świeżość, a często również pewną dozę optymizmu.

Analiza literacka dowodzi, że motyw dziecka jest uniwersalny i nieograniczony czasem. To właśnie dziecięcy punkt widzenia pozwala autorom na ukazanie ważnych problemów społecznych, psychologicznych i etycznych, stawiając przed nimi czytelników w nowym, często zaskakującym świetle.