Być czy mieć? Dylemat człowieka w obliczu wyboru wartości duchowych i materialnych

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.11.2023 o 16:58

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 7.11.2023 o 20:53

"Być czy mieć" – to dwie skrajne postawy, które można zaobserwować w społeczeństwie. Człowiek, wybierając między wartościami duchowymi a materialnymi, musi podjąć decyzję o tym, którą drogę wybierze. W tej rozprawce przedstawiam tezę, że bycie jest ważniejsze od posiadania.

W literaturze światowej liczne dzieła podejmują tematykę konfliktu między posiadaniem a byciem, między wartościami duchowymi a materialnymi. Dwa szczególnie znaczące w tym kontekście są "Antygona" Sofoklesa oraz "Opowieść wigilijna" Charlesa Dickensa. Oba te dzieła, mimo różnic kontekstowych i kulturowych, koncentrują się na zmaganiach bohaterów z moralnymi wyborami dotyczącymi wartości, jakimi kierują się w życiu.

W „Antygonie” Sofoklesa kluczowym momentem jest decyzja tytułowej bohaterki o pogrzebaniu swojego brata Polinika, co stanowi akcentowanie wartości duchowych nad przestrzeganiem prawa państwowego. Antygona, stając w opozycji do Kreona, który zakazał pochówku zdrajcy, wyraźnie wybiera wartości rodzinne i religijne, które dla niej są ważniejsze niż życie. Dzieło to pokazuje konflikt między sumieniem a prawem, między obowiązkiem moralnym a obowiązkiem wobec państwa. Antygona, wybierając bycie wierną swoim przekonaniom, w ostatecznym rozrachunku traci życie, lecz jej postawa stanowi silny przekaz o niezłomności i mocy wartości duchowych, które przeważają nad materialnym aspektem egzystencji.

Z kolei "Opowieść wigilijna" Dickensa opowiada historię Ebenezera Scrooge’a, zgorzkniałego skąpca, którego życie jest całkowicie podporządkowane gromadzeniu bogactwa. Scrooge, reprezentujący materializm w swojej najczystszej formie, przechodzi głęboką przemianę, którą inicjują duchy Bożego Narodzenia przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. Wizyta tych duchów ukazuje mu pustkę wynikającą z życia skoncentrowanego jedynie na majątku, a także wartość miłości, współczucia i wspólnoty. Przeobrażenie Scrooge’a jest dramatyczne – od człowieka mającego, staje się człowiekiem będącym. Dickens, poprzez tę opowieść, komentuje społeczeństwo wiktoriańskie, krytykując jego materializm i wskazując na potrzebę powrotu do prawdziwych, ludzkich wartości. Scrooge, którego życie było przykładem pustki emocjonalnej i duchowej, w finale opowieści odnajduje szczęście właśnie przez odwrócenie się od materializmu.

Oba te dzieła, choć różnią się kontekstem i formą, skupiają się na istotnym dylemacie bycia i posiadania. Zarówno Antygona, jak i Scrooge, dokonują wyborów, które w decydujący sposób wpływają na ich dalsze życie. Antygona, wybierając wartości duchowe, zostaje bohaterką tragiczną, podczas gdy Scrooge, przewartościowując swoje życie, odnajduje szczęście w bliskości z innymi ludźmi. Oba przypadki pokazują, że choć drogi są różne, to właściwe wybory wartościowe mogą prowadzić do prawdziwie znaczącego „bycia”, przeciwstawiając się pustce i samotności wynikającej z „posiadania”.