Demoralizacja władzy i wysokiej pozycji społecznej: analiza na przykładzie ,,Makbeta'' i ,,Balladyny''

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.11.2023 o 9:33

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 11.11.2023 o 20:35

Demoralizacja władzy i wysokiej pozycji społecznej jest problemem, który pojawia się w wielu dziełach literackich. Szczególnie dobrze został on ukazany w dwóch dramatach: „Makbecie” autorstwa Williama Szekspira oraz „Balladynie” Juliana Ursyna Niemcewicza. Obydwa utwory przedstawiają postacie, które zdobywają władzę poprzez zdradę, morderstwo i oszustwo, aby potem doświadczyć upadku moralnego i konsekwencji swoich działań.

„Makbet” to jedna z najbardziej znanych tragedii Szekspira, opowiadająca historię szkockiego lorda, który pod wpływem ambicji i namów żony, Lady Makbet, zamordował króla Duncana, aby samemu zdobyć władzę. Droga do upragnionej pozycji króla Szkocji jest dla Makbeta drogą pełną zbrodni i zdrady. Wraz z każdą kolejną zbrodnią załamuje się jego moralność, a poczucie winy staje się coraz cięższym brzemieniem. Makbet, będąc pierwotnie szlachetnym i odważnym wojownikiem, przeobraża się w paranoicznego tyrana, którego własna zbrodnia doprowadziła do szaleństwa. Tragizm Makbeta polega na tym, że stopniowo traci on tożsamość, wewnętrzny spokój i zaczyna zdawać sobie sprawę z pustki swoich aspiracji. Zanim jednak zrozumie skalę swojego upadku, zbezcześcił już zarówno swoje imię, jak i stanowisko, na które się wszedł.

W „Balladynie” Niemcewicza również mamy do czynienia z postacią, która przez chciwość i dążenie do władzy dokonuje aktów demoralizacji. Tytułowa bohaterka by zdobyć serce króla Kirkora, nie cofnie się przed niczym – nawet przed zabójstwem własnej siostry, Aliny. Balladyna, podobnie jak Makbet, jest przykładem postaci, która przeistacza się z niewinnej, choć ambitnej dziewczyny, w bezwzględną kobietę pragnącą władzy za wszelką cenę. Zbrodnia ta, choć pozwala jej na osiągnięcie zamierzonego celu, nie przynosi jej jednak szczęścia. Pustkę po stracie bliskich relacji próbuje ona zapełnić władzą i bogactwem, lecz ostatecznie prowadzi to do jej samozniszczenia.

W obu dramatach pojawia się motyw winy i zemsty. Makbet mimo pozorów niepokonanego władcy, nie może uwolnić się od wyrzutów sumienia, które przybierają formę halucynacji – widzi duchy swoich ofiar. Balladyna z kolei zostaje ukarana przez siły przyrody za swe zbrodnie i bezwzględność – tragiczna kara, która spotyka ją w konsekwencji jej czynów, jest symboliczną sprawiedliwością. Zarówno w Makbecie, jak i w Balladynie, władza zdobyta w rezultacie zbrodni prowadzi do moralnego zepsucia i ostatecznego upadku protagonistów.

Analizując oba te dramaty, można zauważyć, że zdobycie władzy kosztem innych prowadzi do demoralizacji osobowości i wyższej pozycji społecznej. Makbet i Balladyna, choć różnią się kontekstem społeczno-historycznym, łączeni są przez wspólną cechę: postępując niemoralnie w dążeniu do władzy, przyczynili się do własnej zguby. Dzieła te działają jako ostrzeżenie przed kuszącymi, ale niebezpiecznymi konsekwencjami umiłowania władzy i braku moralnych hamulców w dążeniu do celu. Z tego względu, te dwa dramaty są aktualne w każdej epoce, zwracając uwagę na wieczny konflikt pomiędzy ambicją a etyką.