Rola sztuki w społeczeństwie: analiza literacka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.04.2024 o 16:19

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 15.04.2024 o 14:45

Sztuka, będąc nieodłącznym elementem kultury, pełni w społeczeństwie wiele ról. Stanowi swoiste lustro, w którym odzwierciedlone są najgłębsze ludzkie emocje, dylematy moralne, ale i społeczne. Jednak czy każdy akt twórczy powinien nieść za sobą przesłanie moralne? Jak wskazuje historia literatury, zarówno ta szkolna, jak i ta poza kanonem, dzieła sztuki często stawiały sobie za cel nie tylko bawić, ale i uczyć, przy czym nauczanie to nie zawsze było postrzegane w sposób jednoznaczny.

Przykładem literackiej lektury obowiązkowej, która wyraźnie podkreśla rolę sztuki w kształtowaniu świadomości moralnej czytelników, jest „Dżuma” Alberta Camusa. Powieść ta, choć utrzymana w konwencji literatury egzystencjalnej, w głębi przekazuje ważne przesłanie o solidarności, odpowiedzialności za innych, oraz o poświęceniu. Camus, przedstawiając losy mieszkańców zmagających się z epidemią dżumy w Oranie, nie tylko analizuje ludzkie zachowania w ekstremalnych warunkach, ale także stawia pytania o sens życia, oporu i możliwości wyboru dobra w obliczu ogromnego zła. Działania poszczególnych postaci, jak doktor Rieux czy bohaterów o silnym etycznym kręgosłupie, stają się punktem odniesienia dla oceny własnych decyzji czytelnika, propagując tym samym wartości humanistyczne.

Natomiast, gdy spojrzymy na inny utwór literacki, „Mistrza i Małgorzatę” Michaiła Bułhakowa, możemy dostrzec, że sztuka może pełnić rolę medium do zadawania pytań o naturę dobra i zła, wolności, oraz władzy słowa i ducha nad materią. Powieść ta, będąca połączeniem groteski, satyry na radziecką rzeczywistość i filozoficznej dysputy o roli artysty w społeczeństwie, także nosi silne przesłanie moralne. Postać Piłata z Pontu, ciągle roztrząsającego swój moralny wybór, czy losy tytułowych bohaterów, którzy przekraczają granice świata materialnego w imię miłości i wierności sztuce, pokazują, że sztuka jest w stanie ponadczasowo poruszać kwestie etyczne, oferując swoistą drogę do zrozumienia ludzkich wartości i poszukiwania prawdy.

Kontekst społeczny i historyczny również odgrywa kluczową rolę w rozumieniu zadania sztuki. Od pokoleń dzieła literackie, teatralne czy malarskie były używane jako narzędzia protestu, edukacji czy promocji zmian społecznych. Od antycznych tragedii po współczesne graffiti Banksy’ego, sztuka niosła ze sobą komentarz do bieżących wydarzeń, zmagań politycznych i społecznych, często przybierając na sibie ciężar przesłania moralnego.

Podsumowując, zarówno analiza wybranych dzieł literackich, jak i rozważanie roli sztuki w szerszym kontekście społecznym i historycznym, wskazują na to, że sztuka nie tylko może, ale wręcz powinna mieć przesłanie moralne. Nie oznacza to jednak, że każde dzieło musi być moralizatorskie czy dydaktyczne w bezpośredni sposób. Sztuka, poprzez budzenie emocji, skłanianie do refleksji i stawianie trudnych pytań, pełni funkcję społecznego sumienia, będącego w stanie prowadzić dialog z widzem czy czytelnikiem na najbardziej fundamentalne tematy ludzkiej egzystencji.