Charakterystyka warstw społecznych w „Lalce” B. Prusa.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.05.2024 o 10:03

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.04.2024 o 13:52

Pozytywizm to okres w literaturze polskiej, który nastał po trudnym i pełnym nadziei okresie romantyzmu, stając się erą rozwoju naukowego, przemian społecznych i ekonomicznych. Równocześnie była to epoka narastającej industrializacji oraz intensyfikacji kwestii narodowej. W tym właśnie kontekście Bolesław Prus tworzy „Lalkę”, utwór głęboko osadzony w realiach społecznych i kulturowych XIX-wiecznej Polski, będący jednocześnie odbiciem szeroko pojętych transformacji w Królestwie Polskim.

Powieść „Lalka” oferuje kompleksowy obraz społeczeństwa tamtych czasów, ukazując szerokie spektrum warstw społecznych. Jedną z najbardziej charakterystycznych postaci, reprezentujących stare pokolenie, jest Ignacy Rzecki. Handlowiec, niesłychanie oddany ideom napoleońskim, żyje wspomnieniami o przeszłości, które kontrastują z brutalną rzeczywistością jego teraźniejszości. Rzecki oddaje dostrzegalny opór wobec zmian współczesnego mu świata, co jest ilustracją stagnacji i nostalgii dominującej wśród przedstawicieli jego pokolenia.

W centrum narracji stoi jednak postać Stanisława Wokulskiego. Jego życie oscyluje między ideałami romantycznymi, a pragmatyzmem wyznaczanym przez postępującą modernizację i rozwój nauk. Wokulski, uczestnik powstania styczniowego, zderza się z wynikającymi stąd konsekwencjami, zarówno osobistymi, jak i społecznymi. Pragnie on przynieść Polsce postęp, wprowadzając nowoczesne technologie i metody zarządzania, co wyraźnie oddziela go od konserwatywnej części społeczeństwa, reprezentowanej głównie przez arystokrację.

Arystokracja, którą w „Lalce” symbolizują przede wszystkim Łęccy, ukazana jest jako warstwa będąca w stanie głębokiej dekadencji. Izabela Łęcka, będąc dla Wokulskiego obiektem miłosnych uniesień, jednocześnie reprezentuje pustkę i brak głębszych wartości. Jej brat, Tomasz, pogardza Wokulskim i bez żenady wykorzystuje jego finansowe wsparcie. Prus krytykuje przez to zachowawczość, izolacjonizm oraz moralną przepaść dzielącą arystokrację od reszty społeczeństwa.

Opozycję dla arystokracji stanowi warstwa mieszczańska, coraz śmielej domagająca się swoich praw i ugruntowująca swoją pozycję w społeczeństwie. To właśnie mieszczanie, tacy jak Marcin Węgiełek czy Ignacy Rzecki, stają na czele zmian gospodarczych, choć ich stosunek do innowacji waha się od entuzjazmu po ostrożność. Wokulski, choć sam jest burżujem, napotyka na różnorodne postawy wśród przedstawicieli tej warstwy, od skrajnego konserwatyzmu aż po liberalizm.

Równolegle Prus zwraca uwagę na warstwę najniższą, reprezentowaną przez mieszkańców Powiśla. Życie tej grupy społecznej jest pełne trudności i pozbawione luksusów, które są codziennością dla bohaterów z wyższych sfer. Poprzez dokładne kreacje obrazu ich egzystencji, Prus pokazuje skrajności podziałów społecznych, ale i ludzką solidarność w obliczu życiowych przeciwności.

„Lalka” Prusa pełni funkcję kroniki zmagań różnych warstw społecznych z realiami post- powstańczej Polski, ukazując zarówno trudności z przełamywaniem barier klasowych, jak i ideologicznych, które przetrwały na przestrzeni pokoleń. W obliczu tych zmagań, Prus stawia pytanie o możliwość i formę przyszłych przemian, które będą mogły zbudować bardziej zjednoczone i sprawiedliwe społeczeństwo.