Zagrożenia we współczesnym świecie – literatura XX wieku.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.05.2024 o 11:16

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 15.05.2024 o 19:32

Współczesny świat jest areną licznych napięć i zagrożeń, których skala i różnorodność stale rosną. Od problemów klimatycznych, przez terroryzm, po konflikty zbrojne i kryzysy ekonomiczne – każde z tych wyzwań ma wpływ na nasze życie. Media odgrywają kluczową rolę w uświadamianiu społeczeństwa o istniejących zagrożeniach, jednocześnie ukazując ulotność i kruchość ludzkiego życia. Celem tego wypracowania jest analiza zagrożeń we współczesnym świecie na podstawie literatury XX wieku, przy czym zostaną omówione problemy egzystencjalne, społeczne i moralne, które uwypuklają prace wybranych autorów.

W powieści "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza główny bohater, trzydziestoletni Józio, przemierza różne przestrzenie, takie jak szkoła, dom Młodziaków czy wieś, gdzie wszędzie napotyka narzucane przez społeczeństwo schematy – pupa, łydka, gęba. Świat według Gombrowicza jest miejscem, w którym człowiek nie ma ucieczki od formy. Te schematy, jak często podkreślano w analizach literackich, degradują jednostkę, ograniczając jej indywidualność. Józio staje w obliczu sytuacji, w której próba ucieczki od narzuconych form staje się niemożliwa. Pesymistyczna wymowa powieści wskazuje na niemoc człowieka wobec społecznych oczekiwań. Gombrowicz podkreśla, że ratunkiem może być jedynie świadomy wybór form, jako sposób na zachowanie własnej tożsamości.

Podobnie rzecz ma się w "Granicy" Zofii Nałkowskiej, gdzie główny bohater, Zenon Ziembiewicz, konfrontuje się z narzucanymi mu schematami wywołanymi przez historię, tradycję, społeczeństwo i wychowanie. Cytat z powieści: "Jest się takim jak myślą ludzie, a nie jak myślimy my. Jest się takim, jak miejsce, w którym się jest", dobitnie pokazuje, jak człowiek staje się marionetką społeczeństwa, tracąc indywidualizm i wolność wyboru. Mur, będący metaforą granicy, oddziela wolę jednostki od narzuconych form, co ilustruje trudności, jakie napotyka człowiek w walce o własną tożsamość.

Kolejnym aspektem zagrożeń współczesnego świata jest problem zła i jego wszechobecność, którą znakomicie ukazuje "Dżuma" Alberta Camusa. Paraboliczna opowieść o zmaganiu się z dżumą w miasteczku Oran to alegoria zła, wojny i cierpienia. Camus tłumaczy, że jedyną drogą obrony przed złem jest walka z jego rozprzestrzenianiem. Mimo beznadziei egzystencji, powieść niesie optymistyczne przesłanie: "w ludziach więcej rzeczy zasługuje na podziw niż na pogardę". Ukazuje to, że mimo przerażającej rzeczywistości, człowiek jest w stanie odnaleźć w sobie siłę do walki i nadzieję na lepsze jutro.

W "Szewcach" Stanisława Ignacego Witkiewicza rewolucje doprowadzają do dehumanizacji i automatyzacji człowieka. Przemiany ustrojowe niszczą indywidualność i powodują upadek kultury oraz wartości. Witkiewicz obrazuje człowieka zatracającego swoją tożsamość w kapitalistycznym, faszystowskim i komunistycznym porządku. But, będący symbolem braku nadziei, obrazuje zagrożenie wynikające z destrukcyjnego wpływu systemów ustrojowych na jednostkę ludzką.

Dehumanizujący wpływ nowoczesnej biurokracji i struktur władzy jest ukazany w "Procesie" Franza Kafki. Józef K., aresztowany bez wyraźnego powodu i poddany nieludzkim procedurom sądowym, doświadcza bezdusznej biurokracji i osamotnienia. Machina sądowa to symbol dehumanizacji i destrukcji jednostki, pokazujący brak możliwości walki i bezwolność wobec totalitarnych nakazów.

Egzemplifikacją totalnej dehumanizacji człowieka są "Medaliony" Zofii Nałkowskiej. To dokument zbrodni hitlerowskich, gdzie wojna ukazana jest jako koszmar degradowania ludzkiego życia. Ludzie stają się "surowcem" na mydło, a wartość życia ludzkiego zostaje utracona. To przestroga przed złem rozwijającym się w warunkach wojny.

Ostatnim zagrożeniem jest walka o godność i nadzieja na zachowanie człowieczeństwa w obliczu zła. "Zdążyć przed Panem Bogiem" Hanny Krall to reportaż o powstaniu w getcie warszawskim, gdzie Marek Edelman walczy o wybór sposobu śmierci, zachowując godność w obliczu wszechogarniającego zagrożenia. Nadaje sens egzystencji poprzez walkę, ukazując wartości moralne jako fundament ludzkiego życia.

Podsumowując, literatura XX wieku eksponuje liczne zagrożenia współczesnego świata, takie jak życie w schematach, zło, dehumanizację oraz problemy egzystencjalne. Jednak istnieje nadzieja, którą wyraża cytat Alberta Camusa: "Można zabrać człowiekowi życie, można odizolować go od świata, uczynić go 'nosicielem dżumy', ale nie można zmusić go, by stał się zwolennikiem zarazy, nie można zabrać mu człowieczeństwa". Walka z zagrożeniami jest jedyną drogą do zachowania godności, a wiara w możliwość likwidacji zła stanowi fundamentalną wartość ludzkiego życia.