Założenia pozytywizmu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.05.2024 o 11:04

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 16.05.2024 o 8:05

Epoka pozytywizmu, która nastąpiła po burzliwym okresie romantyzmu, stanowi niezwykle ciekawy okres w literaturze polskiej. Po klęsce powstania styczniowego w 1863 roku, społeczeństwo polskie musiało odnaleźć nowe cele, które nie wiązałyby się z natychmiastowym zrywem narodowowyzwoleńczym, ale z długotrwałą pracą na rzecz odbudowy kraju i podniesienia jego poziomu moralnego i materialnego. Motywy te znalazły odzwierciedlenie w twórczości najważniejszych pisarzy pozytywizmu, takich jak Henryk Sienkiewicz, Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa czy Maria Konopnicka.

Jednym z głównych haseł pozytywizmu było "praca u podstaw", które zakładało pracę nad podniesieniem poziomu życia najniższych warstw społeczeństwa - chłopstwa i robotników. Najlepszym przykładem dzieła literackiego podejmującego ten temat jest powieść Bolesława Prusa "Lalka". W powieści tej ukazany jest Warszawski kapitalista, Stanisław Wokulski, który swoją działalnością stara się poprawić byt różnych grup społecznych. Wokulski, mimo że jest kupcem i człowiekiem sukcesu, odczuwa także ogromne zrozumienie i współczucie dla ubogich. Przez swoje działania, takie jak umiejętność łączenia pracy i nauki oraz pomoc potrzebującym, Wokulski staje się symbolem idei pozytywistycznych, wykazując jednocześnie, że zmiana na lepsze jest możliwa przez codzienną, systematyczną pracę.

Kolejnym istotnym aspektem pozytywizmu były postulaty edukacyjne, zawarte w haśle "praca organiczna". Literatura tego okresu pokazywała, że rozwój społeczny i gospodarczy można osiągnąć dzięki inwestycjom w edukację. Eliza Orzeszkowa w swojej powieści "Nad Niemnem" przedstawia życie społeczności wiejskiej, w której bohaterowie jak Justyna Orzelska i Jan Bohatyrowicz uświadamiają sobie, jak ważna jest edukacja dla poprawy bytu jednostki oraz całej najmniejszych jednostek społeczeństwa. Orzeszkowa ukazuje, że praca oświatowa jest fundamentem solidnego państwa, które z racji swoich zasobów ludzkich, może się rozwijać i prosperować.

Ważnym elementem tego okresu była także kwestia emancypacji kobiet i ich roli w społeczeństwie. Maria Konopnicka w swojej twórczości podkreślała potrzeby równouprawnienia płci. W jej noweli "Nasza szkapa", czytamy o trudnym losie kobiet i ich dążeniu do godnego życia, który nierozerwalnie wiązał się z ideą pracy i wykształcenia. Konopnicka postulowała, że kobiety, dzięki swojej pracy i determinacji, są równie ważne dla społeczeństwa jak mężczyźni.

Henryk Sienkiewicz w powieści "Potop" zwracał uwagę na kwestię patriotyzmu i solidaryzmu narodowego, równocześnie kładąc nacisk na pracę jako fundament odbudowy Narodu. Bohaterowie jego powieści, choć często walczą w imię wielkich ideałów, zawsze doceniają wartość codziennej, sumiennej pracy dla dobra wspólnoty narodowej. Wszelkie przejawy bohaterstwa i poświęcenia wynikają nie tylko z miłości do ojczyzny, ale także z głęboko zakorzenionego poczucia obowiązku i pracy dla wspólnego dobra.

Podsumowując, literatura pozytywistyczna w Polsce obfitowała w dzieła, które w różnorodny sposób przedstawiały idee pracy u podstaw, pracy organicznej, edukacji i równouprawnienia kobiet. Twórcy tego okresu, tacy jak Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa, Maria Konopnicka i Henryk Sienkiewicz, w swoich utworach literackich ukazywali, że to poprzez codzienną, wytrwałą pracę, rozwijanie siebie oraz wspieranie najsłabszych warstw społeczeństwa można osiągnąć trwałe i głębokie zmiany w życiu narodowym. Literatura pozytywistyczna niesie więc ze sobą nie tylko wartości literackie, ale i moralne, będąc świadectwem pragmatycznego, ale i głęboko humanistycznego spojrzenia na życie i społeczeństwo.