Dydaktyczny charakter literatury polskiego oświecenia

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 6.10.2023 o 15:34

Literatura polskiego oświecenia odznacza się nie tylko artystycznymi walorami, ale również silnym dydaktycznym przesłaniem. To okres, w którym pisarze zaczęli wzmacniać rolę literatury jako narzędzia edukacyjnego i społecznego. Tematy poruszane w utworach oświeceniowych oraz sposób ich przedstawienia miały na celu kształtowanie postaw i poglądów czytelników.

Ważnym elementem dydaktyki literatury oświeceniowej była edukacja obywatelska. Pisarze tego okresu dążyli do kształtowania świadomego i odpowiedzialnego obywatela. Przedstawiali idealne wzorce charakteru, pokazując, jak powinien postępować człowiek dbający o dobro wspólne. Przykładem takiego postaci może być Ryszard, bohater powieści Ignacego Krasickiego "Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki". Autor ukazuje w nim człowieka, który poprzez podróże poznaje różne społeczności, zauważa ich problemy i próbuje je rozwiązać. Krasicki wykorzystuje tę postać, aby pokazać czytelnikowi, że odpowiedzialność obywatelska, tolerancja i aktywne działanie są niezbędne dla dobra społeczeństwa.

Innym ważnym aspektem dydaktycznym literatury oświeceniowej było przedstawianie błędów i wad społeczeństwa. Pisarze starali się wywołać refleksję i zmusić czytelnika do zastanowienia nad własnym zachowaniem. W powieści "Czarna Śmierć" Kazimierza Brodzińskiego czytelnik ogląda brutalny obraz polskiego społeczeństwa obliczanego na interes własny i chciwość. W przerażających scenach walki o miejsce w łodzi ratunkowej po katastrofalnym wypadku statku, pisarz pokazuje beznadzieję ludzkich postaw, które są skutkiem zbyt silnej konkurencji i braku solidarności. Takie przedstawienie społecznego konfliktu i ukazanie potencjalnych konsekwencji miało na celu przekonać czytelników do zmiany swojego postępowania.

Dzieła literatury oświeceniowej miały także na celu szerzenie wiedzy i edukację. W wielu utworach pojawiają się naukowe czy filozoficzne treści, które miały na celu rozwijanie intelektualne czytelników. Często było to przedstawione w formie dialogów, w których bohaterowie dyskutują i przekazują wiedzę. Przykładem może być "Zamek kaniowski" Józefa Ignacego Kraszewskiego, w którym autor porusza szeroką gamę tematów - od historii, poprzez filozofię, aż po zagadnienia moralne.

Wnioskiem jest to, że literatura oświecenia miała silny charakter dydaktyczny. Jej zadaniem było kształtowanie obywateli świadomych, odpowiedzialnych, refleksyjnych oraz posiadających szeroką wiedzę. Dzięki takiej formie przekazu, literatura polskiego oświecenia wpływała na poglądy i postawy czytelników, mając tym samym wpływ na społeczeństwo.