Dwie lekcje łaciny. Porównaj sposób ich przedstawienia we fragmentach „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza i „Lekcji łaciny” Zbigniewa Herberta.

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 18.05.2024 o 7:28

Dwie lekcje łaciny zawarte w „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza oraz „Lekcji łaciny” Zbigniewa Herberta, choć poruszają ten sam temat, przedstawiają go w zupełnie odmienny sposób. Te literackie obrazy stanowią doskonały przykład różnorodności opinii i poglądów nie tylko w ramach jednej tematyki, ale także w szerszym kontekście życia codziennego. Zarówno Gombrowicz, jak i Herbert żyli i tworzyli w podobnym okresie historycznym, jednak w ich dziełach widoczna jest zupełnie różna perspektywa postrzegania nauki i roli nauczyciela.

W „Ferdydurke” Gombrowicza lekcja łaciny nabiera groteskowego charakteru. Pedagog przedstawiony jest jako „człowieczek z bródką” i „siwy gołąbek z małą purchawką na nosie”, co od razu nadaje mu komicznego wydźwięku. Postać nauczyciela jest przerysowana, co służy podkreśleniu absurdalności jego zachowań i metod nauczania. Nauczyciel święcie wierzy w uszlachetniające właściwości gramatyki łacińskiej, autorytatywnie stwierdzając: „Jak to nie wzbogaca? Jeżeli ja mówię, że wzbogaca, to wzbogaca!”. Ta ślepa wiara i autorytarność pedagoga sprawiają, że jego metody nauczania są oderwane od rzeczywistości, a uczniowie reagują na to ignorancją i niechęcią.

Reakcje uczniów są pełne strachu i niechęci. Ignorują nauczyciela, nie traktują jego powagi na serio, a lekcja łaciny staje się raczej formą rozrywki niż efektywnego przyswajania wiedzy. Przykładem jest sytuacja, kiedy jeden z uczniów wykręca się od odpowiedzi potrzebą fizjologiczną, co jeszcze bardziej podkreśla groteskowość całej sceny. Kluczowym elementem groteski w tej lekcji jest bunt Gałkiewicza, który wyraża swoją niewiedzę i frustrację w komiczny, lecz zarazem tragiczny sposób.

Dialogi pełne sprzeczności, jak chociażby wymiana zdań z Gałkiewiczem, oraz absurdalność sytuacji podkreślają humorystyczny aspekt tej lekcji. Obraz nauczyciela staje się karykaturalny, a cały kontekst nauczania łaciny w tym fragmencie jest prześmiewczy i ironiczny.

Zupełnie inaczej przedstawiona jest lekcja łaciny w „Lekcji łaciny” Zbigniewa Herberta. Tutaj nauczyciel jest postrzegany przez uczniów jak „dowódca”, szanowany autorytet. Jego obraz jest pełen godności i rozsądku, a uczniowie widzą w nim wzór do naśladowania. Nauczyciel nie zmusza do nauki siłą, lecz swoją postawą i etyką moralną zyskuje respekt uczniów.

Metody nauczania są bardziej skoncentrowane na rozwoju moralnym uczniów. Przykładem jest tu reakcja nauczyciela na oszustwo ucznia: zamiast go potępiać, pokazuje negatywne skutki takie postawy, obniżając swój autorytet do „funkcji niewolnika”. Tym samym daje uczniom do myślenia i skłania ich do refleksji nad własnym zachowaniem i podejściem do nauki.

Dyscyplina w klasie jest surowa, ale uczniowie przyswajają wiedzę w sposób świadomy i pełen zaangażowania. Herbert przedstawia naukę łaciny jako długotrwały proces, który przynosi pożyteczne rezultaty – niczym hodowla, która wymaga cierpliwości i systematycznego wysiłku. Uczniowie traktują łacinę jako wartościową i chętnie się uczą.

Porównując obie lekcje łaciny, łatwo dostrzec, że w „Ferdydurke” nauczyciel jest śmieszny, a uczniowie go nie szanują, podczas gdy w „Lekcji łaciny” nauczyciel jest poważny i budzi szacunek uczniów. W „Ferdydurke” uczniowie ignorują nauczyciela, nie chcą się uczyć, natomiast w „Lekcji łaciny” uczniowie z zainteresowaniem przyswajają wiedzę. Forma i styl obu utworów również różnią się znacznie: „Ferdydurke” to chaotyczna epika z elementami dramatu, pełna wykrzyknień i pytania retorycznych, natomiast „Lekcja łaciny” ma uporządkowaną formę epickiego utworu z narracją pierwszoosobową. Gombrowicz stosuje groteskowe, humorystyczne środki stylistyczne, zdrobnienia i łacińskie zwroty, Herbert posługuje się literackim, metaforycznym językiem.

Moje subiektywne wrażenia z obu lekcji łaciny są zróżnicowane. W „Ferdydurke” w sposób przerysowany i komiczny przedstawieniem nielogiczności systemu edukacji, natomiast w „Lekcji łaciny” odczuwam szacunek i spokój związany z mądrością nauczyciela. Preferuję bardziej rozważne i etyczne podejście Herberta, które skłania do refleksji nad własnym postępowaniem.

Oba utwory ukazują różne podejścia do nauczania i różne role nauczyciela. Lekcje w „Ferdydurke” to absurdalny obraz szkoły oparty na grotesce, gdzie nauczyciel wydaje się nieefektywny i śmieszny, natomiast w „Lekcji łaciny” Herbert stawia na rozwój moralny i osobisty, respektując uczniów i zyskując ich szacunek. Podejście nauczyciela i uczniów do procesu nauczania jest kluczowe dla efektywności edukacji, a oba dzieła literackie w sposób świetny ukazują różnorodność tych relacji.