Porównanie literatury okresu Młodej Polski z piśmiennictwem innych epok.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.02.2024 o 22:03

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.02.2024 o 20:07

Literatura, wszechstronny obraz człowieka i jego losów, przeżywała na przestrzeni wieków swoiste metamorfozy, które odcisnęły piętno na sposobie przedstawiania rzeczywistości, w tym również motywu wsi. Każda epoka wniosła do literatury coś charakterystycznego, co stanowi o jej wyjątkowości.

W okresie renesansu wieś była idealizowana. Twórczość Mikołaja Reja i Jana Kochanowskiego jest tego znakomitym przykładem. Rej w „Żywocie człowieka poczciwego” ukazał idylliczną strukturę życia ziemianina, w której rytm natury stanowił podstawę istnienia, a ograniczenie aktywności do własnego powiatu wydawało się czymś naturalnym. Podobnie Kochanowski w słynnej „Pieśni świętojańskiej o Sobótce” maluje sielankowe obrazy wsi z jej obrzędowością, marzeniami i tradycją, dając odzwierciedlenie żywości kultury ludowej.

Romantyzm przyniósł zupełnie inne spojrzenie na świat wiejski. Był to czas, kiedy nadszedł mroczny, ale i pełen tajemniczości obraz wsi, której duchową naturę podkreślił m.in. Adam Mickiewicz w "Balladach i romansach". "Dziady" jeszcze bardziej oddalają wieś od rzeczywistości, nadając jej wymiar metafizyczny, zauważalny w wierze w organiczną jedność świata i duchową obecnością przodków.

Era pozytywizmu przeniosła wieś w obszar problematyki społecznej i ekonomicznej. Realizm stał się kluczem do drzwi rzeczywistości, gdzie bijącym sercem była praca organiczna, wyraźnie zobrazowana w "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej. Bojowniczka o prawa kobiet przedstawia pracę na roli jako świadectwo patriotyzmu. Inni pozytywiści, jak Konopnicka, Prus i Sienkiewicz, również składają wieś na ołtarzu problemów ekonomicznych i społecznych, czyniąc z niej arenę do wyłaniania się wizerunków zaradności i walki o lepszą przyszłość.

Młoda Polska wprowadziła do literatury wiejskiej nową dwuznaczność i głębię. "Chłopi" Władysława Reymonta jako realistyczny fresk udowadniają, że wieś nie jest już wyłącznie spokojną przystanią, ale miejscem konfliktów i konfrontacji z zewnętrznym światem. Śmierć Boryny symbolizuje koniec pewnej epoki. Z kolei "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego obnaża wieś jako miejsce spotkań różnych warstw społecznych i symbolicznych znaczeń.

Patriotyzm literacki również zmieniał swoje oblicze. Podczas gdy romantyzm był przesycony etycznymi i zbrojnymi aspiracjami, czego świadectwem stał się "Konrad Wallenrod" Mickiewicza, epoka pozytywizmu stawiała na pracę u podstaw i unikanie zrywu powstańczego. Refleksyjna postać Stanisława Wokulskiego z "Lalki" Bolesława Prusa stawia pytania o sens i skutki powstań narodowych. Młoda Polska odwracając się od myśli powstańczej, wniosła do literatury pesymizm i awangardowe formy wyrazu.

Wyrazistości Młodej Polski dodają nowe środki artystyczne takie jak impresjonizm, widać to w lirycznych pejzażach poezji Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Dekadentyzm wyrażający kryzys kultury i erotyka jako sposób na przełamanie przyziemności składają się na bogaty obraz odbioru wsi i życia.

Podsumowując, przeprowadzone porównanie literatury okresu Młodej Polski z piśmiennictwem innych epok ukazuje znaczące zmiany w spojrzeniu na motyw wsi. Podkreślenie znaczenia epoki modernizmu w kontekście tradycji literackiej jest nie do przecenienia, bowiem pozwala dostrzec, jak literatura adaptowała się i reagowała na zmiany społeczne i kulturowe, identyfikując potrzeby i oczekiwania czytelników. Zrozumienie ciągłości i ewolucji literatury jest kluczem do pełnego uchwycenia dynamiki zmian w pojmowaniu rzeczywistości.