„Człowiek jest zdumiewający, ale arcydziełem nie jest" Joseph Conrad. Przedstaw swoje refleksje na temat złożoności ludzkiej natury na podstawie dowolnie wybranych utworów.

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 18.05.2024 o 16:39

„Człowiek jest zdumiewający, ale arcydziełem nie jest” Joseph Conrad. Przedstaw swoje refleksje na temat złożoności ludzkiej natury na podstawie dowolnie wybranych utworów.

Joseph Conrad, w jednym ze swoich najbardziej znanych cytatów, stwierdził: „Człowiek jest zdumiewający, ale arcydziełem nie jest”. Słowa te skłaniają do refleksji nad złożonością ludzkiej natury, nad tym, co czyni człowieka jednostką unikalną i jednocześnie pełną sprzeczności. Człowiek jako ssak z rodziny człowiekowatych wyróżnia się na tle przyrody swoją zdolnością do myślenia abstrakcyjnego, tworzenia kultury, sztuki oraz kierowania się moralnością. Jako gatunek dominujący na Ziemi, człowiek posiada potencjał do osiągania niezwykłych rzeczy, ale także ma swoje słabości, które uniemożliwiają mu osiągnięcie doskonałości. Dlatego pytania o pełne zrozumienie człowieka pod względem duchowo-osobowym oraz o istnienie uniwersalnych cech ludzkich stają się kluczowe w naszych rozważaniach.

Ludzka natura jest niezwykle skomplikowana i zróżnicowana, obejmując zarówno egoizm, jak i altruizm, dążenie do wolności, a jednocześnie potrzeba hierarchii oraz wewnętrzną walkę między dobrem a złem. Z jednej strony, w literaturze możemy spotkać postaci, które kierują się egoizmem. Doskonałym przykładem jest Jean-Baptiste Clamence z „Upadku” Alberta Camusa. Jego decyzja o nieudzieleniu pomocy tonącej dziewczynie jest wyrazem egoistycznego postępowania, które prowadzi do późniejszych wyrzutów sumienia i transformacji w Sędziego-Pokutnika. Clamence próbuje jakoś zrekompensować swoje winy, ale równocześnie manipuluje innymi, co ukazuje jego wewnętrzną sprzeczność i niezdolność do całkowitego odkupienia.

Przykładem postaci balansującej między egoizmem a altruizmem jest Stanisław Wokulski z „Lalki” Bolesława Prusa. Wokulski stara się pogodzić swoje romantyczne ideały z pozytywistycznymi wartościami pracy i miłości. Jego motywacje są wieloaspektowe: z jednej strony pragnie miłości Izabeli Łęckiej, z drugiej zaś poprzez ciężką pracę dąży do realizacji swoich celów życiowych. Jest to postać tragiczna, ponieważ jego marzenia i ambicje często napotykają na nieprzezwyciężalne bariery.

Nie mniej złożoną postacią jest tytułowy bohater „Ojca Goriot” Honoriusza Balzaka. Poświęcenie ojca dla córek, które wykazują egoistyczne podejście do życia, pokazuje rozdarcie ludzkiej natury między chęcią niesienia pomocy a osobistymi pragnieniami. Ojciec Goriot, oddając wszystko dla szczęścia swoich dzieci, ostatecznie zostaje przez nie porzucony, co ilustruje tragiczne skutki jednostronnej miłości i niezrozumienia.

W „Medalionach” Zofii Nałkowskiej, a szczególnie w opowiadaniu „Przy torze kolejowym”, dostrzegamy, jak mocno ekstremalne warunki mogą wpływać na moralne wybory ludzi. W czasie niemieckiej okupacji Polska staje się miejscem skrajnych wyzwań moralnych, gdzie ludzie często muszą dokonywać wyborów między swoim sumieniem a przetrwaniem. Desperackie decyzje w obliczu zagłady ukazują ludzkie słabości i heroizm, a także ukazują, że w ekstremalnych warunkach człowiek jest zdolny do wielkich czynów i równie wielkich błędów.

Podobne tematy porusza Tadeusz Borowski w „Pożegnaniu z Marią”, gdzie wojna drastycznie wpływa na moralność i człowieczeństwo. W „Innym świecie” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, opis przetrwania w obozach i rezygnacji z człowieczeństwa ukazuje, jak warunki życia mogą zniszczyć nawet najbardziej podstawowe wartości.

W sztuce, bohaterowie antyczni i romantyczni stają przed trudnymi wyborami moralnymi, które podkreślają złożoność ludzkiej natury. Antygona Sofoklesa wybiera miłość braterską ponad prawo władcy, a Hamlet Szekspira zmaga się z tragicznymi wyborami moralnymi, co ilustruje wewnętrzne konflikty, jakie mogą dręczyć człowieka.

Wisława Szymborska w wierszu „Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej” przypomina nam, że „tyle wiemy o sobie, ile nas sprawdzono”, podkreślając nieprzewidywalność ludzkich reakcji i zachowań w obliczu trudnych sytuacji.

Ideologia i propaganda mają ogromny wpływ na ludzkie zachowania, co doskonale ukazuje Kazimierz Moczarski w „Rozmowach z katem”. Portret Jurgena Stroopa, który podporządkował swoje życie ideologicznemu praniu mózgu, ukazuje, jak łatwo człowiek może być zmanipulowany i stawać się narzędziem w rękach totalitarnych reżimów.

Podsumowując, Joseph Conrad miał rację mówiąc, że „człowiek jest zdumiewający, ale arcydziełem nie jest”. Ludzka natura jest pełna sprzeczności, zdolna do największych heroizmów i najczarniejszych zbrodni. Człowiek, choć nie jest doskonały, ma potencjał do poszukiwania dobra i unikania zła, co stanowi uniwersalne przesłanie, które powinniśmy starać się realizować w naszym codziennym życiu. W literaturze znajdujemy liczne przykłady tej złożoności, co pozwala nam lepiej zrozumieć samych siebie i innych.