Złożona postać Stanisława Wokulskiego bohatera powieści Bolesława Prusa „Lalka”

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 19.05.2024 o 11:20

Złożona postać Stanisława Wokulskiego bohatera powieści Bolesława Prusa „Lalka”

Powieść „Lalka” osadzona jest w burzliwych czasach polskiego społeczeństwa XIX wieku, naznaczonych wydarzeniami takimi jak powstanie styczniowe (1863) i późniejszymi zmianami gospodarczymi i społecznymi. Prus doskonale zobrazował wpływ dwóch epok literackich – romantyzmu i pozytywizmu – na życie i światopogląd głównego bohatera.

Już w młodości Wokulski dawał dowody swojego romantyzmu. Jego udział w powstaniu styczniowym był wyrazem idealistycznych marzeń o wolności i niepodległości Polski. To właśnie wtedy, kierując się gorącym temperamentem i wiarą w heroizm, wziął udział w tym tragicznym zrywie. Jak wspomina jeden z bohaterów powieści: "Gotował wraz z innymi piwo, które do dziś dnia pijemy, i sam w rezultacie oparł się aż gdzieś koło Irkucka". Zesłanie na Syberię, które stało się konsekwencją jego działań, miało ogromny wpływ na jego późniejsze życie i zmianę światopoglądu.

Po powrocie z Syberii Wokulski przeżywa rozczarowanie. Idealistyczne uniesienia ustępują miejsca bardziej pragmatycznym wartościom. To wtedy zaczyna skupiać się na nauce i karierze handlowej. Zmienia swoje podejście do życia, stając się praktykiem i przedsiębiorcą, co wskazuje na jego przejście w kierunku pozytywizmu. Droga Wokulskiego od subiekta w sklepie u Hopfera do szanowanego kupca jest dowodem jego determinacji i pragmatyzmu. Symboliczne „wydobywanie się z piwnicy” nie odnosi się tylko do jego awansu zawodowego, ale również do jego dążenia do lepszej pozycji społecznej. Małżeństwo z bogatą wdową Minclową staje się jednym z narzędzi, które umożliwia mu osiągnięcie stabilizacji finansowej.

Jednak serce Wokulskiego pozostaje pełne utopijnych marzeń. Jego niespełniona miłość do Izabeli Łęckiej staje się obłąkańczą obsesją. Izabela, według Wokulskiego, jest uosobieniem doskonałości, jednak jego uczucie do niej przynosi jedynie cierpienie. Gdy odkrywa jej prawdziwe, zimne i wyrachowane oblicze podczas rozmowy z Kazimierzem Starskim w pociągu, jego romantyczne marzenia legły w gruzach. Ta miłość, w której pokładał wszystkie swoje nadzieje, prowadzi go do ostatecznej katastrofy. Przeżywa wewnętrzny dramat, który kończy się próbą samobójczą – ostatecznym aktem rozpaczy i symbolem jego rozczarowania życiem.

Pomimo pragmatycznych działań handlowych, Wokulski nie pozostaje obojętny na otaczającą go rzeczywistość społeczną. Podejmuje liczne inicjatywy mające na celu poprawę warunków życia najuboższych. Jego działania w Powiślu, pomocy udzielanej młodej prostytutce, czy rodzinie Wysockich, świadczą o jego ludzkości i chęci niesienia pomocy innym. W tych momentach wychodzą na jaw jego pozytywistyczne aspiracje, którym jest bliska idea pracy u podstaw i pomoc społeczna. Jest to wyraz jego moralnej wielkości, ale również sprzeczności, bowiem jego postępowanie nie zawsze jest zgodne z jedną ideologią.

Wewnętrzna walka Wokulskiego między romantycznym idealizmem a racjonalnym pozytywizmem jest kluczowym elementem powieści. Małżeństwo z wdową Minclową, podjęte głównie z materialistycznych pobudek, jest częścią jego dylematów moralnych. Wokulski nie jest jedynie bohaterem pozytywistycznym lub romantycznym – to tragiczna postać, która nie potrafiła odnaleźć się jednoznacznie w żadnym z tych światów. Jego refleksje nad pustką własnego życia, takie jak: "Mam dla jej skrzydeł opuszczać swoją norę i innych robaków? To są moi - ci, którzy leżą tam na śmietniku [...]", świadczą o jego głębokim kryzysie wewnętrznym.

Podsumowując, Stanisław Wokulski to postać tragiczna, która nie potrafiła odnaleźć się ani jako romantyk, ani pozytywista. Jego życie, pełne sprzeczności i moralnych dylematów, jest odzwierciedleniem napięć i konfliktów epoki, w której przyszło mu żyć. Prus, tworząc tak skomplikowaną postać, chciał pokazać trudności, z jakimi borykali się ludzie tamtych czasów, przechodzący od idealistycznych marzeń do pragmatycznych działań. Wokulski jest bohaterem walczącym z przeciwnościami i własnymi wewnętrznymi dylematami, co ostatecznie prowadzi go do porażki i pokazuje, jak trudne było pogodzenie romantycznych aspiracji z pozytywistycznymi realiami.