Motyw domu w polskiej literaturze. Przedstaw na przykładzie opisu w "Panu Tadeuszu" i "Ludziach bezdomnych

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.05.2024 o 8:53

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 22.05.2024 o 8:49

Motyw domu jest jednym z najbardziej uniwersalnych i wiecznie obecnych w literaturze tematów. Dom nie tylko jako fizyczne schronienie, ale także jako źródło tożsamości, tradycji i emocjonalnej stabilności, odzwierciedla wiele aspektów życia ludzkiego. W literaturze polskiej motyw domu ukazuje się na różnorodne sposoby, zależnie od epoki i tematyki utworu. W tym wypracowaniu zamierzam przeanalizować i porównać dwa dzieła, które podejmują ten temat w odmienny, lecz równie znaczący sposób: "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza oraz "Ludzie bezdomni" Stefana Żeromskiego.

"Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza to epopeja narodowa, która rozgrywa się w Soplicowie, na Litwie, w okresie napoleońskim. Mickiewicz, przebywając na emigracji, tęsknił za swoją ojczyzną, co wyraźnie wpływa na sposób, w jaki przedstawił dom w swojej epopei. Dwór w Soplicowie jest ukazany jako uosobienie ideału polskiego domu. Jest to miejsce pełne ciepła, harmonii i gościnności, gdzie kultywowane są polskie tradycje i obyczaje. Opis dworu ukazuje jego zauważalną symetrię, estetykę i porządek, a mieszkańcy żyją według jasno określonych zasad i rytuałów. Na przykład, każde spotkanie rodzinne i przyjęcie spotyka się z ściśle określonym protokołem, jak choćby zasada kolejności siadania przy stole.

Dwór w Soplicowie pełni również funkcję symbolu polskości. Jest to miejsce, gdzie pielęgnuje się polskie dziedzictwo, co widoczne jest w wystroju wnętrz, takich jak obrazy polskich twórców czy stary zegar grający "Mazurek Dąbrowskiego" o północy. Mieszkańcy Soplicowa mają świadomość historyczną i kultywują pamięć o dawnych czasach, co pokazuje ich głęboką więź z ojczyzną. W kontraście do tego idealnego obrazu znajduje się zamek Stolnika Horeszki – opustoszały, zaniedbany i symbolizujący zniszczony dom. Konflikt między Soplicami a Horeszkami stanowi dodatkowy element dramatyzmu, a wspólna walka z Rosjanami i możliwość odbudowy zamku pokazują, że zgoda i współpraca są kluczowe dla zachowania i odbudowy domu.

W zupełnie innym świetle motyw domu pokazuje Stefan Żeromski w "Ludziach bezdomnych". Powieść ta dotyka problemów społecznych, zwracając uwagę na ogromne nierówności i problemy biedoty miejskiej. Bezdomność staje się tutaj motywem przewodnim, który z jednej strony oznacza fizyczny brak domu, a z drugiej – głębsze, bardziej duchowe poczucie wyobcowania i niezwiązania z żadnym miejscem ani społecznością.

Główny bohater, Tomasz Judym, to lekarz, który z wyboru staje się bezdomny, rezygnując z wygodnej praktyki lekarskiej w Warszawie, by poświęcić się pracy na rzecz najbiedniejszych. Judym, mimo swoich szlachetnych intencji, doświadcza ogromnej samotności i wewnętrznego rozdarcia. Jego decyzja o odrzuceniu miłości Joasi Poborskiej, by całkowicie oddać się pracy dla najuboższych, wprowadza dodatkowy dramatyczny wymiar do jego bezdomności. Judym staje się społecznym i ideowym tułaczem, nieprzynależącym do żadnej klasy społecznej. Joasia, z kolei, pochodzi z trudnych warunków i zmuszona jest pracować jako nauczycielka i guwernantka, co również czyni ją emocjonalnie i zawodowo bezdomną. Pragnienie rodzinnego szczęścia jest dla niej niedoścignionym ideałem.

Porównując oba utwory, można zauważyć, że dom jest w nich ukazany jako miejsce szczególnego znaczenia, choć w odmienny sposób. W "Panu Tadeuszu" dom jest miejscem szczęścia, tradycji i historii, ideałem polskiego domu. Z kolei w "Ludziach bezdomnych" dom jest niedoścignioną ideą, której bohaterowie nie mogą zrealizować, co ukazuje dramat bezdomności fizycznej i duchowej. W Soplicowie dom jest źródłem bezpieczeństwa i wspólnoty, podczas gdy u Żeromskiego brak domu staje się symbolem wyobcowania i walki o godność człowieka.

Podsumowując, oba utwory ukazują różne oblicza domu i bezdomności, ale jedno pozostaje niezmienne – dom ma fundamentalne znaczenie dla człowieka, stanowiąc punkt odniesienia i źródło tożsamości. Zgoda i współpraca są kluczowe zarówno w życiu prywatnym, jak i społecznym, a praca na rzecz ojczyzny nie musi wykluczać posiadania ciepłego, rodzinnego ogniska jako ideału, który mieszkańcy Soplicowa pielęgnują, a bohaterowie "Ludzi bezdomnych" poszukują.