Sylwetka bohatera tragicznego, na przykładzie wybranych utworów z epoki antyku, romantyzmu oraz z literatury współczesnej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 23.05.2024 o 19:04

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 23.05.2024 o 18:50

Bohater tragiczny to pojęcie wywodzące się z greckiej tragedii, opisujące postać, której losy są naznaczone nieuniknionym dramatem, wynikającym z konfliktu między dwiema równorzędnymi racjami. Taki bohater często staje przed wyborem, gdzie każda decyzja prowadzi do negatywnych konsekwencji, czyniąc go winowajcą i ofiarą jednocześnie. Tragiczne postaci występują w różnych epokach literackich, od antyku, przez romantyzm, po literaturę współczesną, każdorazowo stanowiąc odzwierciedlenie problemów i wartości swoich czasów.

W literaturze antycznej postacią w pełni tragiczną jest Antygona, bohaterka tragedii Sofoklesa. Antygona była córką Edypa i przedstawicielką królewskiego rodu Labdaików, który naznaczony był klątwą. Klątwa ta sprawiła, że całe ich życie było naznaczone tragedią i cierpieniem. Antygona znajduje się w sytuacji wyjątkowo trudnej, gdy jej brat Polinejkes ginie i zostaje z rozkazu króla Kreona pozostawiony bez pochówku na polu bitwy. Zakaz Kreona wynikający z jego prawa królewskiego stoi w sprzeczności z prawem boskim, nakazującym pochówek zmarłych.

Antygona stoi przed wyborem: zignorować zakaz Kreona i zaryzykować własne życie, czy też posłuchać rozkazu króla i sprzeniewierzyć się nakazom boskim oraz rodzinnej lojalności. Decyduje się na pierwszy z tych kroków – zgodnie z nakazem serca grzebie ciało brata. Jej decyzja przynosi tragiczne konsekwencje, gdyż Kreon skazuje ją na śmierć przez zamurowanie w grocie. Antygona, choć świadoma nieuchronnych skutków swoich działań, nie potrafi postąpić inaczej. Jej postawa objawia wielką siłę woli i determinację. Tragedia Antygony polega na niemożliwości podjęcia innego wyboru, a wpływ fatum, niezbywalny w tragedii antycznej, dodatkowo piętnuje jej los.

W epoce romantyzmu idealnym przykładem bohatera tragicznego jest Konrad Wallenrod z powieści poetyckiej Adama Mickiewicza. Konrad jest Litwinem wychowanym w zakonie krzyżackim. Jego życie toczy się między miłością do ojczyzny a obowiązkami, które nakłada na niego jego pozycja w Zakonie. Jego dylemat polega na potrzebie poświęcenia osobistego szczęścia i honoru rycerskiego dla dobra ojczyzny. Konrad wybiera drogę podstępu, przyjmując tożsamość krzyżackiego rycerza, aby zaszkodzić Zakonowi i wspomóc Litwę.

Ta decyzja przynosi mu chwilową satysfakcję, ale też ogromne cierpienie, gdyż jego działania, choć skuteczne, stoją w sprzeczności z jego ideałami i moralnymi wartościami. Ostatecznie Konrad zostaje zdemaskowany, a jego życie kończy się tragicznie – popełnia samobójstwo, co jest świadectwem jego niemożności pogodzenia się z własnym losem i wyborami.

Przykładem bohatera tragicznego w literaturze współczesnej jest postać z dramatu „Kartoteka” Tadeusza Różewicza. Bohater „Kartoteki” jest niedookreślony – nie posiada ani imienia, ani konkretnych rysów, co symbolizuje jego wyizolowanie i brak tożsamości. Doświadczenia wojenne odcisnęły na nim piętno, przez co żyje w stanie wewnętrznego rozdarcia i paraliżu decyzyjnego.

Głównym konfliktem tragicznym tej postaci jest bierność wobec rzeczywistości versus aktywne działanie. Bohater „Kartoteki” nie jest w stanie w pełni się zaangażować ani w życie prywatne, ani społeczne, co sprawia, że znajduje się w stanie nieustannej konfrontacji z innymi postaciami dramatu, reprezentującymi różne poglądy i postawy życiowe. Brak decyzji bohatera staje się formą jego tragizmu – jego niemożność podjęcia działań wynika z głębokiego wyizolowania i niezrozumienia przez otoczenie.

Tragizm bohatera „Kartoteki” polega na niezdolności do działania i wpisuje się w kontekst trauma powojenna, gdzie wielu ludzi zmagało się z podobnymi problemami. Bohater przedstawia uniwersalny problem ludzkiej kondycji, pokazując, jak traumatyczne doświadczenia mogą paraliżować wolę i uniemożliwić normalne funkcjonowanie.

Każda z przedstawionych postaci tragicznych odpowiada na specyficzne wyzwania swojej epoki. Antygona stawia czoła nieuchronnemu fatum i konfrontuje prawo boskie z ludzkim. Konrad Wallenrod zmaga się z konfliktem między osobistymi ideałami a poświęceniem dla ojczyzny. Bohater „Kartoteki” ukazuje izolację jednostki w powojennej rzeczywistości i bierność jako formę tragizmu.

Wspólnym elementem wszystkich bohaterów tragicznych jest konieczność dokonywania trudnych wyborów, które mają daleko idące konsekwencje. Siła charakteru i nieugiętość wobec losu wyróżniają te postaci, czyniąc je niezapomnianymi w literaturze. Literatura, poprzez postacie tragiczne, ukazuje głębię ludzkiej kondycji, ucząc nas empatii i zrozumienia dla skomplikowanej natury ludzkiego losu.

Bibliografia zawiera klasyczne dzieła takie jak „Antygona” Sofoklesa, „Konrad Wallenrod” Adama Mickiewicza oraz „Kartoteka” Tadeusza Różewicza, które przedstawiają różnorodne aspekty tragizmu i pozwalają na głębszą refleksję nad losem bohaterów tragicznych.