Literatura współczesna powszechna i polska – charakterystyka epoki

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.04.2024 o 10:05

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 27.04.2024 o 16:08

Literatura współczesna, zarówno polska, jak i światowa, jest nieodłącznie związana z historycznymi i politycznymi przełomami XX wieku. Okres między 1939 a 1989 rokiem to czas, w którym literatura stała się formą dokumentowania przemian społecznych, wyrazem buntu, ale też narzędziem propagandy.

Zaczynając od literatury czasów II wojny światowej, trzeba zwrócić uwagę na dramatyczną sytuację międzynarodową, która pchnęła wielu twórców do podjęcia tematyki wojennej i patriotycznej. W Polsce, literatura podziemna, taka jak "Dywizjon 303" Arkadego Fiedlera, przyczyniała się do umacniania ducha walki i narodowej tożsamości. Wiersze Władysława Broniewskiego z tego okresu emanują bólem, gniewem, ale także nadzieją.

Literatura na emigracji, jak twórczość Mariana Hemara czy antologia "Marsz odwetowy. Poezja żołnierska" stała się głosem Polaków poza granicami kraju, wyrażając tęsknotę za ojczyzną, rozważania o klęsce, ale też nieustannej walce o lepsze jutro dla Polski.

Po zakończeniu wojny, w Polsce zaczyna dominować socrealizm, będący narzędziem politycznym i ideologicznym nowej władzy. Autorzy tacy jak Adam Ważyk czy Władysław Broniewski, którzy wcześniej walczyli o wolność w słowie, teraz stają się częścią systemu, w którym literatura ma służyć upowszechnianiu socjalistycznych ideałów. Jednakże, po śmierci Stalina i okresie tak zwanego odwilża, pojawiają się dzieła o dużo bardziej subtelnych przesłaniach, a krytyka wobec totalitaryzmów staje się coraz bardziej widoczna.

W kolejnych dekadach, w polskiej literaturze pojawia się „mała stabilizacja”, w której autorzy tacy jak Tadeusz Różewicz wprowadzają literaturę antysocrealistyczną, odwołującą się do egzystencjalnych poszukiwań sensu życia. W tej samej epoce, pisarze tacy jak Witold Gombrowicz czy Czesław Miłosz zyskują międzynarodowe uznanie, przekształcając polski dyskurs literacki w ważną część światowego dziedzictwa kulturalnego.

Marzec 1968 roku przynosi kolejne przewartościowania. Literatura staje się areną dla politycznej i społecznej dezaprobaty, stając się głosem protestów i oporu przeciw systemowi.

Przyglądając się literaturze światowej, widzimy, że fenomeny te mają swój globalny wymiar. Druga wojna światowa, egzystencjalizm reprezentowany przez osoby takie jak Jean-Paul Sartre czy Albert Camus, a także rozwój literatur niemieckiej, amerykańskiej i radzieckiej po 1945 roku, wskazują na globalny kontekst przeobrażeń społecznych i literackich.

Podsumowując, literatura współczesna, zarówno polska jak i światowa, odzwierciedla głębokie zmiany ideologiczne i polityczne. Przejęła ona rolę nie tylko obserwatora, ale i uczestnika historycznych wydarzeń. Twórcy, korzystając z nowych form, stylów i technik narracyjnych, nie tylko dokumentują rzeczywistość, ale również próbują wpłynąć na społeczne i indywidualne postrzeganie historii, co nadal ma głębokie znaczenie.