Jak rozumieli poczucie odpowiedzialności za losy ojczyzny dramatopisarze wybranych epok?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.05.2024 o 12:42

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.05.2024 o 12:36

Teza wypracowania: Poetów i dramatopisarzy zawsze interesowały losy kraju, w którym żyli i tworzyli. Ich twórczość odgrywała fundamentalną rolę w kształtowaniu poczucia obowiązku, patriotyzmu oraz prawdy historycznej. Celem wypracowania jest przeanalizowanie, jak dramatopisarze różnych epok pojmowali poczucie odpowiedzialności za losy ojczyzny, na przykładzie wybranych dzieł: „Antygony” Sofoklesa, „Makbeta” Williama Szekspira, „Odprawy posłów greckich” Jana Kochanowskiego, „Powrotu posła” Juliana Ursyna Niemcewicza oraz „Dziadów cz. III” Adama Mickiewicza.

Sofokles był jednym z trzech najważniejszych tragików greckich, który napisał 123 tragedie, z czego tylko siedem przetrwało do dziś. Jednym z najważniejszych dzieł Sofoklesa jest „Antygona”, będąca częścią cyklu tebańskiego. W „Antygonie” Sofokles ukazuje spór między główną bohaterką Antygoną a królem Kreonem, co stanowi symbol sprzeczności między prawem boskim a ludzkim. Antygona, chcąc pochować swojego brata zgodnie z religijnymi tradycjami, spotyka się z oporem władcy, który za wszelką cenę chce zapanować nad miastem poprzez wprowadzenie surowych i niekiedy okrutnych praw. Konflikt ten ilustruje konsekwencje politycznych decyzji Kreona, który musi balansować między uczuciami osobistymi a obowiązkami wobec państwa. Władca staje się symbolem władcy próbującego utrzymać władzę kosztem moralności. Antygona zaś reprezentuje poświęcenie dla wyższych wartości, ukazując się jako symbol niepodważalnych prawd moralnych, które stoją ponad prawem ludzkim.

William Szekspir, jeden z najważniejszych dramaturgów w historii literatury, również podejmował temat odpowiedzialności za losy ojczyzny w swoich dziełach, a szczególnie w „Makbecie”, napisanym około 1602 roku. „Makbet” oparty jest na historycznym tle i autentycznych postaciach. Przepowiednie czarownic stają się katalizatorem tragicznych wydarzeń, doprowadzając do przemiany Makbeta z bohatera na tyrana. Historia Makbeta służy jako przestroga przed uzurpacją władzy kosztem dobra państwa. Makbet, kierując się ambicją i żądzą władzy, doprowadza kraj do ruiny, co widać przez upadek moralności, dehumanizację oraz chaos polityczny. Szekspir w swoim dramacie ukazuje, że rządy tyranii nie mogą przynieść nic poza zniszczeniem i cierpieniem zarówno jednostek, jak i całego narodu.

Jan Kochanowski, jeden z najwybitniejszych polskich poetów renesansu, wprowadził w teatr „Odprawę posłów greckich”, wydaną w 1578 roku. Korzystając z wzorów tragedii antycznej, zastosował zasadę trzech jedności. W „Odprawie posłów greckich” Kochanowski ostrzega przed zepsuciem Rzeczpospolitej. Przez postać Antenora, który jest głosem rozsądku w politycznych sporach, poeta przestrzega przed wewnętrznymi konfliktami, które mogą doprowadzić do upadku ojczyzny. Kochanowski krytykuje narodowe wady, takie jak pijaństwo, przekupstwo czy gnuśność, widząc w nich źródło zagrożeń dla stabilności państwa. Porównując Troję do Rzeczpospolitej, zadaje sobie pytanie o moralność i odpowiedzialność władców oraz obywateli, ukazując, że los ojczyzny zależy od postaw jej mieszkańców.

Julian Ursyn Niemcewicz, dramaturg związany z okresem Sejmu Wielkiego, w „Powrocie posła” - pierwszej polskiej komedii politycznej - ukazał konflikt między konserwatystami a zwolennikami reform. Niemcewicz krytykował „złotą wolność” i liberum veto, które paraliżowały funkcjonowanie Rzeczpospolitej. Przez postać Starosty Gadulskiego, reprezentującego konserwatywne i często egoistyczne postawy, oraz Walerego, zwolennika reform, Niemcewicz ukazuje różne podejścia do kwestii państwowych. „Powrót posła” stanowił apel do odnowy i reformy Rzeczpospolitej, podkreślając konieczność odpowiedzialności za jej przyszłość.

Adam Mickiewicz, największy poeta polskiego romantyzmu, w „Dziadach cz. III” powstałych w Dreźnie w 1832 roku, przedstawia Polska jako „Chrystusa narodów”. W utworze ukazuje cierpienie Polaków pod rządami cara, podkreślając ich bojowy duch i wierność ideałom. Konrad, jedna z głównych postaci, prowadzi walkę z Bogiem i swoją świadomością, co ukazuje jego tragizm i dążenie do wolności ojczyzny. Ksiądz Piotr, pełniący rolę moralnego autorytetu, jest symbolem patriotyzmu i ofiary, nawołując do walki o wolność i niepodległość. Mickiewicz w swoim dziele apeluje o wierność ideałom, wytrwałość w dążeniu do prawdy oraz opór wobec zła, uznając Polskę za zbiorowy obowiązek.

Podsumowując, zarówno Sofokles, Szekspir, Kochanowski, Niemcewicz, jak i Mickiewicz, w swoich dziełach ukazywali odpowiedzialność za losy ojczyzny. Ich wspólnym motywem była krytyka tyranii, ostrzeganie przed upadkiem wartości oraz przedstawianie moralnych dylematów władców. Bez względu na różnice epok literackich i kontekstów politycznych, dramatopisarze podkreślali znaczenie moralności i odpowiedzialności w rządzeniu państwem. Ich twórczość była narzędziem edukacji społecznej i politycznej, ukazując ojczyznę jako „wielki, zbiorowy obowiązek” każdego obywatela.