1. Cechy gatunkowe romantycznej ballady – scharakteryzuj na przykładzie wybranych ballad Adama Mickiewicza.2. „Dziady” – dramat romantyczny.3. Giaur a Konrad Wallenrod.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.05.2024 o 8:52

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 28.05.2024 o 8:44

1. Na początku XIX wieku w Polsce dominowały klasyczne wzorce literackie, które kładły nacisk na dydaktyzm, ład i harmonię formy. W takim środowisku twórczym pojawił się cykl "Ballady i romanse" Adama Mickiewicza, wydany w 1822 roku w Wilnie. Było to wydarzenie, które umownie uznaje się za początek epoki romantyzmu w Polsce. Tom ten, będący częścią zbioru "Poezji", stanowił przełom w literaturze polskiej, wyrażając otwartą walkę z obozem klasyków i formułując manifest poetycki całego pokolenia romantycznego. Mickiewicz oparł swoje ballady na wierzeniach ludowych, podaniach i legendach, co stanowiło innowacyjne podejście w ówczesnej literaturze.

2. Znaczenie twórczości Mickiewicza

Twórczość Mickiewicza była istotna nie tylko ze względu na swoje nowatorstwo, ale także dlatego, że stanowiła zalążki idei i rozwiązań poetyckich, które poeta rozwijał w późniejszych dziełach. Ballady te były wyrazem romantycznych poszukiwań i zafascynowania tym, co metafizyczne, nadprzyrodzone i niezwykłe. Stały się one fundamentem literackiego romantyzmu, w którym rzeczywistość mieszała się z fantazją, a ludowa mądrość z poetycką wizją świata.

Część I: Cechy gatunkowe romantycznej ballady na przykładzie "Ballad i romansów" Adama Mickiewicza

1. Elementy wprowadzające

Romantyczna ballada to gatunek literacki, który charakteryzuje się synkretyzmem gatunkowym i rodzajowym, czyli brakiem przestrzegania reguły o czystości gatunków literackich. Miesza ona elementy liryki, epiki i dramatu, tworząc nierozdzielny świat pełen poetyckiej wizji. W balladzie romantycznej współwystępują elementy realistyczne i fantastyczne, tworząc różnorodność stylistyczną, w której można znaleźć zarówno elementy humorystyczne, rubaszne, jak i pełne grozy.

2. Analiza wybranych ballad

A. "Świteź"

"Świteź" to ballada, w której tajemniczość i baśniowość odgrywają kluczową rolę. Budowa stroficzna oraz synkretyzm rodzajowy tworzą magiczną atmosferę. Pejzaż nocny, pełen grozy, oraz opisy miejsca akcji i nadprzyrodzonych zjawisk wprowadzają czytelnika w niezwykły świat, gdzie realne wydarzenia splatają się z fantastycznymi. Ballada opowiada historię zaklęcia ludzi w kwiaty i miasta w jezioro, zawierając moralne przesłanie o konsekwencjach ludzkich czynów oraz o nieuchronności losu.

B. "Lilie"

"Lilie" to ballada, która realizuje idee uczuciowości i moralności poprzez historię mężobójczyni. Atmosfera tajemnicy i grozy, nocna sceneria oraz funkcja przyrody tworzą tło dla moralnych dylematów bohaterki. Budowa stroficzna z refrenami oraz diaboliczny charakter pieśni- zaklęcia dodają balladzie metafizycznego wymiaru. Metafizyczna sprawiedliwość, która spotyka główną bohaterkę, jest wyrazem romantycznego przekonania o nieuchronnej odpowiedzialności za swoje czyny.

Część II: „Dziady” – dramat romantyczny

1. Definicja dramatu i geneza

Dramat to utwór literacki przeznaczony do realizacji scenicznej, który swoje korzenie ma w starożytnej Grecji, gdzie rozwijały się klasyczne gatunki dramatu: tragedia i komedia.

2. Dramat romantyczny

Dramat romantyczny to gatunek, który zerwał z klasyczną zasadą trzech jedności (czasu, miejsca, akcji) na rzecz luźnej, otwartej kompozycji. Jego cechą charakterystyczną są sceny zbiorowe oraz synkretyzm gatunkowy i rodzajowy, w którym łączą się elementy liryczne, epickie i dramatyczne. Dramat romantyczny charakteryzuje się także brakiem klasycznego tragizmu oraz bohaterem romantycznym, którego cechuje indywidualizm, wrażliwość i skłonność do wewnętrznych konfliktów. W dramacie romantycznym można znaleźć elementy fantastyczne i ludowe.

3. "Dziady" jako dramat romantyczny

"Dziady" Adama Mickiewicza to dzieło, które w pełni realizuje założenia dramatu romantycznego. Fragmentaryczna kompozycja, sceny realistyczne i wizyjno-symboliczne oraz synkretyzm gatunkowy tworzą razem wyjątkową strukturę dramatu. Bohater romantyczny, Gustaw/Konrad, jest postacią pełną wewnętrznych konfliktów i dylematów, które ukazują siłę emocji i indywidualizm romantycznego bohatera. Elementy szekspiryzmu, takie jak sceny zbiorowe i dialogi pełne głębokich przemyśleń, dodają dramatowi dodatkowej głębi. Najważniejszym motywem jest idea łączności świata żywych i umarłych, która tworzy spójność całego dzieła.

Część III: Giaur, a Konrad Wallenrod

1. Porównanie bohaterów

Giaur

Giaur, bohater poematu George'a Byrona, jest typowym przykładem bohatera bajronicznego. Cecha ta objawia się w dumnie, indywidualizmie, buncie oraz umiłowaniu wolności. Giaur jest postacią tajemniczą, którą cechuje także nieszczęśliwa miłość i zemsta. Jego życie to pasmo wewnętrznych dylematów i samotności, co w pełni wpisuje się w romantyczny archetyp bohatera pełnego sprzeczności.

Konrad Wallenrod

Konrad Wallenrod, bohater poematu Adama Mickiewicza, to przykład bohatera pełnego wewnętrznych konfliktów, które wynikają z jego wyboru między osobistym szczęściem a patriotycznym obowiązkiem. Tragizm Wallenroda polega na konieczności użycia nieetycznych środków w walce o ojczyznę. Postać Konrada jest także pełna samotności i skłócenia ze sobą, co widzimy w jego wrażliwości i dylematach moralnych. Konrad, podobnie jak Giaur, jest zmuszony do tragicznego końca swojego życia.

2. Charakterystyka cech bohaterów

Giaur

Giaur to postać aktywna, niezwykła i samotna, która przez swoje bogate przeżycia duchowe symbolizuje bunt przeciwko zniewoleniu i konwenansom.

Konrad Wallenrod

Konrad Wallenrod wyróżnia się tajemniczością i samotnym buntem. Jego wrażliwość i konflikty wewnętrzne, wynikające z wyborów moralnych, czynią go postacią tragikomiczną, łamiącą zasady etyki w imię wyższych celów.

1. Podsumowanie analizy

Twórczość Adama Mickiewicza miała ogromny wpływ na literaturę polską. "Ballady i romanse" były nowatorskim podejściem do poezji, wprowadzały nowe idee i formy literackie. "Dziady" jako dramat romantyczny pokazały złożoność i uniwersalność romantycznych idei, a także skomplikowane przeżycia bohaterów romantycznych.

2. Wyrażenie opinii

Badania nad gatunkami literackimi, takimi jak ballady i dramaty romantyczne, są istotne, ponieważ pozwalają lepiej zrozumieć ewolucję literatury oraz trwałość poruszanych tematów. Twórczość Mickiewicza jest nie tylko literacką perłą, ale także cennym źródłem refleksji nad ludzką naturą i moralnymi dylematami.

3. Przesłanie

Literatura ma moc kształtowania światopoglądu i moralności. Bohaterowie literaccy, tacy jak Giaur czy Konrad Wallenrod, mogą służyć jako wzorce do naśladowania lub przestrogi. Problemy, z którymi się borykają, są aktualne także we współczesności, co dowodzi uniwersalności i ponadczasowości dzieł literackich.