W odniesieniu do całości tekstu zinterpretuj znaczenie motta „Ludzie ludziom zgotowali ten los” otwierającego „Medaliony” Zofii Nałkowskiej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.05.2024 o 8:53

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.05.2024 o 8:46

Rok 1945 był jednym z kluczowych momentów w historii świata – zakończyła się druga wojna światowa, a jej efekty były widoczne na każdym kroku. Właśnie wtedy Zofia Nałkowska, ceniona polska pisarka, wzięła udział w pracach Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich, co zainspirowało ją do napisania „Medalionów”. Książka, wydana w 1946 roku, składa się z ośmiu krótkich opowiadań, które ukazują zbrodnie hitlerowskie i cierpienia doświadczane w obozach koncentracyjnych. Motto, otwierające książkę, „Ludzie ludziom zgotowali ten los”, oddaje istotę przesłania Nałkowskiej, skłaniając do refleksji nad dramatycznymi wydarzeniami tamtego okresu.

Motto „Ludzie ludziom zgotowali ten los” wskazuje na fundamentalną odpowiedzialność człowieka za zło, które dotknęło miliony niewinnych istnień. Oświadczenie to ma głębokie znaczenie i zarówno oskarża, jak i zwraca uwagę na ludzką naturę, zdolną do najbardziej okrutnych czynów. Siejąc nienawiść i przemoc na niespotykaną skalę, ludzie wykazali kompletną niezdolność do nauki na błędach przeszłości. Wystarczy przypomnieć sobie pierwszą wojnę światową, której brutalność i tragiczne skutki miały być ostrzeżeniem przed kolejnymi konfliktami. Jednak zamiast pokoju, świat zanurzył się w jeszcze większą otchłań zła.

Hitler i faszyzm stanowią kluczowe elementy tego układanki. Ideologia nazistowska, oparta na rasizmie i nienawiści wobec Żydów, prowadziła do bezprecedensowych zbrodni: obozy koncentracyjne, getta, masowe eksterminacje. Wszystko to było rezultatem działań ludzi przeciwko innym ludziom, potwierdzając tym samym słuszność motta wybranego przez Nałkowską.

W „Medalionach” Nałkowska przedstawia przerażające przykłady zbrodni hitlerowskich, które ukazują okrucieństwa i cierpienia, jakie stały się udziałem wielu niewinnych ludzi. W opowiadaniu „Profesor Spanner” narrator opisuje wstrząsające wydarzenia związane z produkcją mydła z tłuszczu ludzkiego. Przemysłowa skala dehumanizacji ukazuje, do jakiego stopnia ludzie mogą stoczyć się w swoim okrucieństwie. Z kolei „Dno” to opowieść o kobiecie, która przeżyła obozy koncentracyjne, tracąc jednak całą swoją rodzinę. Jej los ukazuje, jak wojna zniszczyła życie jednostek, odbierając im nie tylko bliskich, ale i nadzieję na normalność.

„Kobieta cmentarna” to relacja z likwidacji getta warszawskiego, pokazująca moralne rozterki i bezsilność Polaków wobec potężnej machiny zbrodni. Opowiadanie „Przy torze kolejowym” przedstawia historię rannej kobiety, która nie otrzymała pomocy, co demonstruje, jak strach i bierność mogą przejąć kontrolę nad ludzkim działaniem w czasach kryzysu. Natomiast w „Dorośli i dzieci w Oświęcimiu” Nałkowska pokazuje, jak ekstremalne warunki potrafią wyzwolić najgorsze cechy nawet u najmłodszych – dzieci w obozach traciły swoją niewinność i były zmuszane do przetrwania w nieludzkich warunkach.

Historie przedstawione w „Medalionach” ilustrują zarówno okrutne działania, jak i różnorodne reakcje ludzi na te działania. W „Profesorze Spannerze” robotnicy wykazują obojętność, przyzwyczajeni do pracy w fabryce mydła, co pokazuje, jak znieczulenie na cierpienie może stać się normą. W „Dno” staruszka jest zrezygnowana i zobojętniała na swój los, jej postawa to symbol utraconej woli życia. W „Kobiecie cmentarnej” widzimy moralne rozterki Polaków, zmagających się z bezsilnością w obliczu zbrodni. „Przy torze kolejowym” ukazuje strach Polaków przed niesieniem pomocy, przez co ranna kobieta nie ma szans na przeżycie. W „Dorośli i dzieci w Oświęcimiu” dzieci, zmuszone do dorosłości przez nieludzkie warunki, ilustrują, jak wojna deprawuje nawet najbardziej niewinne istoty.

Zachowanie człowieczeństwa w takich nieludzkich warunkach jest jednym z najważniejszych motywów „Medalionów”. Nałkowska ukazuje przykłady osób, które mimo wszystko starały się zachować ludzkie wartości i pomagać innym. Z drugiej strony, warunki obozowej rzeczywistości wyzwalały egoizm i przytępiały wrażliwość. Psychologiczne skutki doświadczeń wojennych można zrozumieć poprzez słowa Wisławy Szymborskiej: „znamy się na tyle, na ile nas sprawdzono”.

Uniwersalny wymiar zła i okrucieństwa, przekazany przez Nałkowską, ma zastosowanie nie tylko do historii drugiej wojny światowej, ale też do współczesności. Ludzkość wielokrotnie przekraczała moralne granice, co prowadziło do katastrofalnych konsekwencji. Nałkowska w „Medalionach” nie obciąża złem jedynie nieludzkich działań, ale wskazuje, że wojna jest przede wszystkim działaniem ludzi przeciwko innym ludziom. Ideologie, które kierowały tego typu działaniami, odwracały moralność i zmieniały sens dobrych wartości.

Zofia Nałkowska, za pomocą „Medalionów” i motta „Ludzie ludziom zgotowali ten los”, zaprasza nas do refleksji nad odpowiedzialnością zbiorową i indywidualną. W przeciwieństwie do innych literackich dzieł, takich jak utwory Tadeusza Borowskiego, które również poruszają temat wojennych zbrodni, Nałkowska kładzie nacisk na odpowiedzialność całej ludzkości. Nie chodzi wyłącznie o nazistowskich zbrodniarzy, ale o wszystkich ludzi, którzy w jakikolwiek sposób przyczynili się do szerzenia zła.

Podsumowując, motto „Ludzie ludziom zgotowali ten los” w kontekście „Medalionów” Zofii Nałkowskiej ukazuje okrucieństwo wojny i jego konsekwencje. Książka Nałkowskiej, będąca swego rodzaju pomnikiem pamięci, niesie ze sobą przesłanie dla przyszłych pokoleń – aby nie pozwolić na zapomnienie i nie dopuścić do powtórzenia tych samych błędów. Wojna jest testem naszej moralności i wartości człowieczeństwa, a Nałkowska swoim dziełem zmusza nas do oddania hołdu ofiarom i do przemyślenia możliwości oraz ograniczeń naszego humanizmu.