Medaliony" Zofii Nałkowskiej - wiadomości na temat utworu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.05.2024 o 9:52

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 22.05.2024 o 9:32

Zofia Nałkowska, jedna z czołowych polskich pisarek XX wieku, zadebiutowała na scenie literackiej w latach międzywojennych. Jej największe dzieło, „Medaliony”, wydane w 1946 roku, stanowi wstrząsające świadectwo zbrodni hitlerowskich popełnionych podczas II wojny światowej. Pisarzowa, która była członkiem Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, zebrała w tym zbiorze opowiadań zeznania ofiar i świadków tych okrutnych wydarzeń, co nadaje utworowi szczególną wagę historyczną i dokumentalną.

Tytuł „Medaliony” ma symboliczne znaczenie. Medaliony są zazwyczaj biżuteryjnymi ozdobami noszonymi blisko serca, często z wizerunkiem osoby bliskiej, co symbolizuje trwałość pamięci. W tym kontekście Nałkowska – poprzez swoje opowiadania – pragnie ocalić od zapomnienia tragedie jednostek i zbiorowości, które padły ofiarą niemieckiego terroru. Działając w Komisji, autorka miała bezpośredni kontakt z materiałami dowodowymi i relacjami świadków, co nie tylko wpłynęło na treść, ale również na formę jej utworu.

„Medaliony” mają charakter paradokumentalny, co oznacza, że opowiadania są oparte na autentycznych wydarzeniach i ludzkich losach. Nałkowska używa oszczędnej narracji, rezygnuje z rozbudowanych opisów czy moralizatorstwa. Tekstów nie zdobi szczegółowy komentarz, dzięki czemu autentyczność relacji jest nienaruszona, a refleksje nad nimi pozostawione są czytelnikowi. Rolę narratora pełni sama Nałkowska, która przez przytaczanie historii ofiar, zachowuje ich język - często pełen prozaizmów, przemilczeń, urwanych zdań i błędów językowych - co nadaje opowiadaniom dodatkowy wymiar dramatyzmu.

W opowiadaniach mottem przewodnim jest zdanie: „Ludzie ludziom zgotowali ten los”. Krótkie, acz silnie oddziaływające na wyobraźnię czytelnika motto, jest refleksją nad naturą ludzką, zdolnością do dehumanizacji i bestialstwa, które ujawniły się podczas II wojny światowej.

Każde z opowiadań w „Medalionach” przedstawia indywidualną historię osób, które doświadczyły bezmiaru zła. Swoistą obronną reakcją na cierpienie bywał zobojętnienie, a proces reifikacji człowieka – gdzie jednostka zostaje niemal uprzedmiotowiona – jest powszechnie wyeksponowany.

W opowiadaniu „Profesor Spanner” Nałkowska przytacza relację o produkcji mydła z ludzkiego tłuszczu i preparacji ludzkiej skóry. Historia koncentruje się na asystentach profesora Spannera, którzy pomimo wiedzy o haniebnym procederze, wykonują zadania bez etycznych rozterek, co ilustruje głęboką dehumanizację.

Inne ważne opowiadanie, „Dno”, stanowi relację starszej kobiety, której losy związane są z obozem Ravensbrück. Opowieść ukazuje, jak dramatyczne warunki prowadzą ludzi do zachowań ekstremalnych, w tym kanibalizmu.

„Kobieta cmentarna” opowiada historię kobiety pracującej na cmentarzu i działalności niemieckich żołnierzy, którzy celowo podpalają kamienice.

W „Przy torze kolejowym” czytelnicy poznają historię postrzelonej Żydówki, która pozostawiona na torach kolejowych, umierała w męczarniach. „Dwojra Zielona” i „Wiza” to relacje o okaleczonych przez wojnę i zagładę ludziach, przedstawiające makabryczne szczegóły dotyczące procedur w Oświęcimiu i heroizm ocalałych.

Opowiadanie „Człowiek jest mocny” koncentruje się na Michale P., który musiał wyładowywać zwłoki zagazowanych ofiar, zaś „Dorośli i dzieci w Oświęcimiu” ukazuje, jak brutalnie umierali więźniowie oraz traumy dzieci, których psychika i dusza zostały nieodwracalnie zniszczone.

Przesłanie „Medalionów” jest przestrogą przed ideologiami, które prowadzą do dehumanizacji. Nałkowska poprzez swoje opowieści wykrzykuje protest przeciwko reifikacji człowieka i zabijaniu w imię ideologii, co czyni jej dzieło uniwersalnym i ponadczasowym.

Spojrzenie retrospektywne na „Medaliony” ukazuje ich wagę dokumentalną i historyczną. Nałkowska, jako świadek tamtych wydarzeń, przypomina światu, jakim złem są wojna i ruchy totalitarne. Jej opowiadania nadal wywołują refleksję i przynaglają do nauki z historii, by takie tragedie nigdy więcej się nie powtórzyły.