Bohater tragiczny w literaturze antycznej na podstawie „Antygony” Sofoklesa , „Iliady” i „Odysei” Homera

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.05.2024 o 12:52

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.05.2024 o 12:45

Bohater tragiczny w literaturze antycznej na podstawie „Antygony” Sofoklesa, „Iliady” i „Odysei” Homera

Tragizm w literaturze antycznej jest istotnym motywem, który nieodłącznie łączy się z bólem, cierpieniem i fatum. Dla starożytnych Greków literatura była nie tylko źródłem rozrywki, ale również służyła jako narzędzie refleksji nad losem człowieka i naturą wszechświata. W dziełach takich jak „Antygona” Sofoklesa, „Iliada” i „Odyseja” Homera, tragizm bohaterów stanowi rdzeń fabuły i jest kluczem do zrozumienia ich złożonych postaci.

Definicja tragizmu w literaturze antycznej wiąże się z nieuchronnym losem, który z góry przesądza o cierpieniu bohatera. Pojęcie fatum oznacza ślepy los lub klątwę bogów, która sprawia, że bohaterowie antycznych mitów są skazani na tragedię mimo swych najlepszych wysiłków. Tragizm wynika również z konfliktów wartości i konieczności, które prowadzą do nieuniknionych i bolesnych wyborów.

„Antygona” Sofoklesa to doskonały przykład dzieła, w którym tragizm rozgrywa się między prawem boskim a prawem ludzkim. Antygona, siostra zmarłego Polinejkesa, staje przed trudnym wyborem: pochować brata zgodnie z prawami bogów i narazić się na gniew Kreona, króla Teb, czy też podporządkować się prawu ludzkiemu i skazać duszę brata na wieczne potępienie. Antygona wybiera prawo boskie, choć wie, że konsekwencje jej decyzji będą tragiczne. Jej wybór kończy się śmiercią, ale zyskuje moralną wyższość i wieczne uznanie.

Z kolei Kreon, postać równie tragiczna, zmaga się z konfliktem pomiędzy dobrem państwa a dobrem rodziny. Kreon nie jest tyranem z natury, ale człowiekiem, który działa zgodnie z obowiązującym prawem, wierząc, że chroni interesy swojego państwa. Niestety, jego decyzje prowadzą do tragedii – śmierci jego syna Hajmona i żony Eurydyki, a także do upadku własnych wartości. Okrucieństwo losu Kreona polega na tym, że choć starał się działać dla dobra ogółu, kończy jako samotny i nieszczęśliwy człowiek, przepełniony bólem i żalem.

Tragizm w „Iliadzie” Homera jest z kolei związany z wojną trojańską – konfliktem, który był wynikiem kaprysu bogów i ludzkiej pychy. Miasto Troja, skazane na zagładę przez błahe wydarzenie, jakim było porwanie Heleny, staje się polem bitwy, a przez to miejscem nieuniknionego zniszczenia. Bogowie w „Iliadzie” często interweniują w konflikty ludzi, bawiąc się ich losem jak marionetkami. Achilles, jeden z najważniejszych bohaterów, przeżywa głęboki tragizm, kiedy jego najlepszy przyjaciel Patroklos ginie z rąk Hektora. Gniew Achillesa, jego niezrozumienie własnych działań i ostateczne pogodzenie się z losem czynią go postacią głęboko tragiczną. Kasandra, księżniczka trojańska, jest również przykładną bohaterką tragiczną – obdarzona darem przewidywania przyszłości, jest jednak ignorowana przez wszystkich, co prowadzi do nieuchronnej zagłady Troi.

W „Odysei” Homera tragizm przejawia się w długiej i pełnej niebezpieczeństw tułaczce Odyseusza, próbującego wrócić do domu po zakończeniu wojny trojańskiej. Niemal wszyscy bohaterowie, którzy powracają z Troi, doświadczają tragicznych losów. Agamemnon, który zostaje zdradzony i zamordowany po powrocie do domu, jest jednym z wielu przykładów. Odyseusz, „człowiek wielu przygód”, choć jest pełen mądrości i sprytu, musi zmagać się z niemocą decydowania o własnym życiu, wieloma przeszkodami stawianymi przez bogów i własnymi słabościami. Jego starcia z syrenami, cyklopem, oraz innymi niebezpieczeństwami symbolizują trudności, jakie napotyka każdy człowiek w swoim życiu. Tułaczka Odyseusza jest więc alegorią na niepewność ludzkiego losu i konieczność wykazywania się cnotami, takimi jak odwaga i opanowanie.

Podsumowując, bohater tragiczny w literaturze antycznej, niezależnie od okoliczności, w które jest uwikłany, zawsze zmaga się z nieuniknionym losem. Antygona, Kreon, Achilles, Kasandra, Agamemnon i Odyseusz to postaci, które poprzez swoje tragiczne losy ukazują nam, jak głębokie i nieuchronne jest cierpienie człowieka. Antyczna wizja świata, w której fatum i boska wola dominują nad ludzkimi losami, jest nie tylko źródłem refleksji, ale również kluczem do zrozumienia, że tragizm jest nieodłączną częścią ludzkiej egzystencji, zarówno w starożytności, jak i współcześnie. Jak pisał Leopold Staff, „Każdy z nas jest Odysem, co wraca do swej Itaki” – tragizm pozostaje uniwersalnym doświadczeniem, które dotyka każdego człowieka.