Wzorce antyczne, które do dziś zachowały swoją aktualność. Podaj przykłady literackie z różnych epok.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.05.2024 o 18:28

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.05.2024 o 18:15

Mity antyczne, będące pierwowzorem wielu późniejszych historii i postaci literackich, stanowią jeden z najważniejszych fundamentów kultury Zachodu. Przekazywane od starożytności, pełne alegorii i symboli, mity oferowały społecznościom odpowiedzi na fundamentalne pytania dotyczące świata i człowieka. Znani twórcy mitów, tacy jak Homer i Hezjod, stworzyli dzieła, które nie tylko wyjaśniały zjawiska naturalne, lecz również określały systemy wartości i przekonania religijne. Mity pełniły funkcję poznawczą, sakralną i światopoglądową, tłumacząc genezę świata, bogów i ludzi oraz wskazując drogę do zrozumienia miejsca człowieka w kosmosie. Co istotne, ich przesłania i archetypiczne wzorce są obecne i aktualne nawet dziś, w literaturze różnych epok.

Jednym z najbardziej wpływowych mitologicznych bohaterów jest Prometeusz, który stał się symbolem altruizmu oraz bezinteresownego poświęcenia. W mitologii greckiej Prometeusz był dobroczyńcą ludzkości, stwórcą istot ludzkich, który skradł ogień z Olimpu, aby podarować go ludziom. Z tego powodu został surowo ukarany przez Zeusa - skazany na wieczne cierpienie. Ten mit zainspirował wielu artystów, zwłaszcza w epoce romantyzmu. W "Dziadach" Adama Mickiewicza, Konrad, bohater manifestu prometeistycznego, cierpi za swój naród i przeciwstawia się Bogu, co jednoznacznie nawiązuje do buntu Prometeusza przeciw Zeusowi. Również "Oda do młodości" Mickiewicza jest hymnem na cześć prometeizmu, w którym młodość, jak dawniej Prometeusz, staje w obronie ludzi i ich praw.

Zbigniew Herbert także nawiązał do tej mitycznej postaci w swojej refleksyjnej "Stary Prometeusz". Przykłady prometeizmu można znaleźć w literaturze realistycznej, np. Stasia Brzozowska w "Siłaczce" Stefana Żeromskiego poświęca swoje życie dla edukacji dzieci w trudnych warunkach, podobnie jak doktor Judym w "Ludziach bezdomnych" rezygnuje z osobistego szczęścia dla pomocy innym.

Postać Odyseusza, symbolizująca spryt, wierność i przetrwanie, również pozostaje aktualna w różnych epokach literackich. Odyseusz, uczestnik wojny trojańskiej, który powracał do domu przez dziesięć lat, stał się wzorem niezłomnej determinacji i wierności. Adam Mickiewicz w swoich "Sonetach krymskich" porównuje własne tęsknoty za ojczyzną do tułaczki Odyseusza. W wierszu "Odys" Leopold Staff odnosi się do uniwersalnego symbolu człowieka, który dąży do osiągnięcia celu pomimo wszelkich przeciwności. Bohater "Latarnika" Henryka Sienkiewicza, który tęskni za ojczyzną i nie może do niej powrócić, jest ucieleśnieniem odysejskich pragnień i walki o przetrwanie.

Mit o Dedalu i Ikarze przekazuje ważne przesłanie dotyczące konfliktu racjonalizmu i marzycielstwa. Dedal, symbol racjonalizmu i geniuszu, stworzył skrzydła, które umożliwiły ojcu i synowi ucieczkę z Krety. Jednak Ikar, symbol buntu i nierozwagi, uniósł się zbyt wysoko, zginął. W literaturze i sztuce ten mit jest interpretowany na wiele sposobów. Zbigniew Herbert w utworze "Dedal i Ikar" podkreśla tragizm nierozważnych działań. Pieter Brueghel w obrazie "Upadek Ikara" pokazuje, jak społeczeństwo ignoruje tragedie jednostek. Wiersze takie jak "Ikar" Stanisława Grochowiaka czy "Wciąż o Ikarach głoszą" Ernesta Brylla poruszają temat marzycielstwa kontra rzeczywistość.

Mit Syzyfa, symbolizujący bezsensowny wysiłek, znajduje odzwierciedlenie w różnych dziełach literackich i artystycznych. Syzyf, który sprytnie usiłował uniknąć śmierci, został skazany przez Zeusa na wieczny trud wtaczania głazu pod górę. Temat ten pojawia się m.in. w "Syzyfowych pracach" Stefana Żeromskiego, gdzie tytuł metaforycznie odnosi się do bezskutecznych prób rusyfikacji Polaków.

Miłość Orfeusza do Eurydyki, przekraczająca granice śmierci, inspirowała wielu twórców. Romantyczna literatura pełna jest paralelnych wątków nieszczęśliwej miłości. "Cierpienia młodego Wertera" Johanna Wolfganga Goethego to jeden z przykładów słynnej, tragicznej miłości, nawiązującej do starego mitu.

Arkadia, wyidealizowany obraz utopijnego świata, również ma swoje miejsce w literaturze różnych epok. Arkadia renesansowa w utworach Jana Kochanowskiego, takich jak "Pieśń świętojańska o Sobótce" czy "Na dom w Czarnolesie", przedstawia idylliczny obraz wsi i prostego życia. Romantyzm z kolei, na przykład w "Panu Tadeuszu" Adama Mickiewicza, tworzy idealizowany obraz ojczyzny i dzieciństwa.

Podsumowując, mity greckie są skarbnicą uniwersalnych prawd i wartości, które przetrwały przez wieki. Wzorce prezentowane przez postaci takie jak Prometeusz, Odyseusz, Dedal, Ikar, Syzyf, Orfeusz i Arkadia wciąż inspirują twórców. Archetypiczne postacie i ich historie, stanowią nieprzemijające źródło refleksji na temat życia, poświęcenia, miłości, tęsknoty i poszukiwania sensu w niełatwej rzeczywistości. To dowód na trwałość mitów i ich ponadczasowy wpływ na kulturę i literaturę.