Jakim jesteśmy narodem? Sądy młodego Polaka, na temat naszych narodowych postaw, ukazanych w dziełach literackich.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 31.05.2024 o 14:12

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 31.05.2024 o 13:54

Polska literatura, bogata w głębokie refleksje nad charakterem narodowym, oferuje wiele wartościowych wizerunków naszego społeczeństwa. Jako młody Polak, pragnę podzielić się swoimi przemyśleniami na temat narodowych postaw, które znalazły swoje odbicie w dziełach literackich. Inspirując się słowami Adama Michnika: "Prawdy tego narodu odkrywają poeci, a nie politycy. Nie rozumie Polski ten, kto nie wsłuchuje się w głos polskiej literatury", spróbuję odpowiedzieć na pytanie: "Jakim jesteśmy narodem?".

Pierwszym aspektem, który nasuwa się na myśl, jest sielski wizerunek Polaka, zakorzeniony w tradycji wiejskiej. W "Kronice polskiej" Galla Anonima czytamy o historycznej postaci Piasta, przedstawianego jako ucieleśnienie prostoty, religijności, uczciwości, pracowitości oraz gościnności. Piast, mimo skromnego pochodzenia, jest symbolem cnót, które miały charakterystyczny wpływ na polską tożsamość.

Podobnie Kazimierz Brodziński w swoim dziele "O klasyczności i romantyczności tudzież o duchu poezji polskiej" opisuje rolę rolnictwa jako fundamentu narodu. Umiłowanie ojczyzny, patriotyzm i przywiązanie do ziemi to wartości, które w jego przekonaniu kształtowały polskiego ducha. Także Cyprian Kamil Norwid w poemacie "Moja piosnka II" idealizuje ojczystą ziemię, podkreślając szacunek dla darów natury, moralność oraz prostotę życia. Opisy takiej idyllicznej Polski, "kraju lat dziecinnych", odnajdujemy również w utworze "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej, gdzie zaścianek jest przedstawiony jako prawdziwa Arkadia, harmonijnie współistniejąca z naturą.

Jednakże, choć idea Polaka-rolnika ma swoje piękne korzenie, może wydawać się przestarzała w kontekście współczesnych realiów. Stanisław Staszic w swoim eseju "Patriotyzm" również podkreślał tradycje wolnościowe oraz kult pracy, łącząc to z misją narodu polskiego. Z jednej strony, takie wartości budują naszą tożsamość, z drugiej jednak, czasem mogą wpisywać się w archaiczne wyobrażenia.

Innym częstym wizerunkiem Polaka w literaturze jest postać rycerza. Wincenty Kadłubek w "Kronice polskiej" opisuje nieprzekupność i dumę polskiego rycerstwa, co idealizuje ich jako symbol narodowej niezłomności. Jan Długosz, przedstawiając historię Skrabka, wypowiada słowa o większej wartości rodzimego żelaza nad obcym złotem, podkreślając tę samą dumę z polskiego dziedzictwa.

Mit sarmacki to kolejny ważny element literackiego obrazu Polaków. Marcin Bielski oraz Marcin Komer uznawali rycerstwo polskie za spadkobierców antycznych Sarmatów. Podobnie Jan Chryzostom Pasek w swoich "Pamiętnikach" kreuje obraz XVII-wiecznego rycerstwa jako szlachty, która żyje w splendorze i dumie, ale również czasem w megalomanii i prywacie.

Mesjanistyczna wizja narodu polskiego, podkreślona przez twórców takich jak Wespazjan Kochowski w "Psalmodii polskiej" oraz Adam Mickiewicz w "Dziadach" (część III) i "Księgach narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego", to szczególnie głęboki aspekt naszej tożsamości. Polska jako "Chrystus narodów" miała w literaturze wyraźnie mesjanistyczny charakter, w którym cierpienie narodu polskiego stawało się narzędziem wybawienia innych. Jakie konsekwencje miała ta wizja? Wyjątkowość polskiego losu, który wciąż poświęca się dla większych idei, nadal znajduje odbicie w naszej narodowej świadomości.

Jednak zdemitologizowany obraz Polaka również znajduje swoje miejsce w literaturze, szczególnie w okresie renesansu. Pisarze tego okresu, jak Jan Kochanowski, bardziej realistycznie podchodzili do narodowych wad, takich jak prywata, samowola szlachty oraz materializm. Realistyczne spojrzenie pozwala nam zrozumieć, jakie były konsekwencje tych zachowań, zderzając idealizm z rzeczywistością.

Podsumowując, literackie wizerunki Polaków różnią się od siebie, ale razem tworzą złożony obraz naszego narodu. Od sielankowego obrazu Piasta, poprzez rycerskość i dumę z polskiego dziedzictwa, aż do mesjanistycznego cierpienia i realistycznego spojrzenia renesansowych pisarzy. Wszystkie te elementy składają się na to, kim jesteśmy jako naród — dumnym, walecznym, czasem pełnym skrajności i sprzeczności, ale zawsze z głębokim poczuciem tożsamości i misji.

W dzisiejszych czasach, młodzi Polacy mają okazję budować swoją tożsamość, korzystając z bogactwa literackiego dziedzictwa. Znajomość naszych narodowych postaw, ich mocnych i słabych stron, pozwala nam lepiej zrozumieć własną historię i świadomie kształtować przyszłość Polski w Europie. Warto przypomnieć słowa Jana Pawła II, który podkreślał znaczenie właściwej oceny historii narodu: "Naród, który nie zna swojej przeszłości, umiera i nie buduje przyszłości." Z taką wiedzą możemy z dumą i odpowiedzialnością podejść do budowania naszej narodowej tożsamości w nowoczesnym świecie.