Dlaczego człowiek tak łatwo ulega złu? Mechanizmy psychologiczne temu sprzyjające

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: wczoraj o 14:25

Ludzka natura jest skomplikowana i wieloaspektowa, a zdolność do popełniania zła jest jednym z jej nieodłącznych aspektów. W literaturze możemy odnaleźć liczne przykłady postaci, które ulegają złu, często na skutek działania określonych mechanizmów psychologicznych. Analizując takie postaci i wydarzenia, możemy lepiej zrozumieć, dlaczego człowiek tak łatwo poddaje się ciemnej stronie swojej natury.

Jednym z najbardziej klasycznych przykładów w literaturze jest postać Makbeta z tragedii "Makbet" Williama Szekspira. Makbet, początkowo wierny rycerz króla Dunkana, jest kuszony przez ambicję i żądzę władzy. Kluczowym momentem, który ilustruje jego upadek, jest spotkanie z trzema wiedźmami. Wiedźmy przepowiadają mu, że zostanie królem, co zasiewa w jego umyśle ziarno niepokoju i pragnienia. Mechanizm psychologiczny, który tutaj działa, to wpływ sugestii i samo-spełniającej się przepowiedni. Nawet jeśli przepowiednia była tylko sugestią, to jej wypowiedzenie wywołuje w Makbecie obsesję i ostatecznie kieruje go ku zbrodni.

Kolejnym istotnym elementem, który sprzyja Makbetowi w jego skłonności do zła, jest presja zewnętrzna - w tym przypadku Lady Makbet. Jej ambicja i manipulacja są potężnym narzędziem kierującym jego działaniami. To wskazuje na mechanizm psychologiczny związany z wpływem emocjonalnej presji i manipulacji, które mogą prowadzić człowieka do działań, na które sam by się nie zdobył. Lady Makbet wykorzystuje słabości swojego męża, aby nakłonić go do popełnienia morderstwa króla Dunkana, przekonując go, że to jedyna droga do zdobycia władzy.

Również w literaturze polskiej znajdziemy przykłady postaci, które ulegają złu. W "Zbrodni i karze" Fiodora Dostojewskiego, polska postać Sonia może być potraktowana jako egzemplifikacja złożoności ludzkiej natury i moralnych dylematów. Główny bohater Rodion Raskolnikow popełnia morderstwo na lichwiarce, kierując się teorią, że wybrane jednostki mają prawo do popełniania zbrodni w imię wyższych celów. Mechanizmy psychologiczne, które tutaj działają, to racjonalizacja i dehumanizacja. Raskolnikow racjonalizuje swoje działania, starając się przekonać siebie, że jego czyn przyniesie więcej dobra niż zła. Dehumanizuje swoją ofiarę, widząc ją jako przeszkodę, a nie jako człowieka.

Presje społeczne i ekonomiczne również odgrywają ogromną rolę w skłonności człowieka do ulegania złu. W "Łuku triumfalnym" Ericha Maria Remarque’a główną postacią jest Ravic, lekarz i emigrant, który ucieka przed reżimem faszystowskim. Nie tylko walczy z własnymi demonami, ale także jest zmuszony do życia na marginesie społeczeństwa. Jednym z mechanizmów działających tutaj jest desperacja, która często popycha ludzi do łamania norm moralnych i etycznych. Ravic, będąc ofiarą systemu, czasami jest zmuszony do podejmowania działań, które są moralnie wątpliwe.

Z kolei w "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza, mechanizm psychologiczny konformizmu jest ukazany w prześmiewczy sposób. Józio, główny bohater, jest ciągle zmuszany do podporządkowania się różnorodnym normom społecznym i kulturowym. Konformizm, czyli uleganie wpływom społecznym w celu uzyskania akceptacji i unikania konfliktów, może prowadzić do działań zagrażających moralnym wartościom jednostki.

Mechanizmy psychologiczne, takie jak ambicja, presja zewnętrzna, racjonalizacja, dehumanizacja, desperacja oraz konformizm, są kluczowe w procesie ulegania złu. Literatura dostarcza nam wielu przykładów tego, jak te mechanizmy działają i jak skomplikowany może być proces moralnego upadku człowieka. Makbet, Rodion Raskolnikow, Ravic czy Józio stanowią tylko kilka z wielu postaci, których losy mogą stać się dla nas ważnym zrozumieniem natury ludzkiej skłonności do zła. Dzięki nim możemy głębiej pojąć, jakie siły działają w naszym wnętrzu i na jakie pokusy jesteśmy szczególnie podatni.