Życie dzieci wiejskich w dziewiętnastym wieku - "Dobra pani", "Janko Muzykant" i "Antek".

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.06.2024 o 6:29

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 4.06.2024 o 6:16

Życie dzieci wiejskich w XIX wieku było niezwykle trudne i surowe. Był to okres przepełniony zabobonami i zacofaniem, zwłaszcza na polskiej wsi, gdzie podstawowy brak dostępu do edukacji i opieki zdrowotnej, a także ciężkie warunki bytowe determinowały codzienność najmłodszych. Niosąc na barkach ciężar pracy i obowiązków już od wczesnych lat, dzieci były najbardziej narażoną i najwrażliwszą grupą społeczną. Świadomość tego faktu skłoniła pozytywistycznych pisarzy do ukazania realiów życia dzieci poprzez nowele takie jak „Dobra pani” Elizy Orzeszkowej, „Janko Muzykant” Henryka Sienkiewicza i „Antek” Bolesława Prusa. Te literackie dzieła w celny i przerażający sposób opisują ciężkie realia życia dzieci na wsi w XIX wieku.

Przede wszystkim, warto zwrócić uwagę na warunki życia dzieci w tamtym okresie. Zaledwie kilkuletnie dzieci już zaczynały pracować, nie miały typowego dzieciństwa wolnego od trosk i odpowiedzialności. Praca od najmłodszych lat była normą – świadczy o tym chociażby obraz małego Janka z noweli Sienkiewicza, który znacznie wcześniej niż jego rówieśnicy musiał stawić czoła trudom życia. Dzieci zajmowały się pasieniem owiec, pilnowaniem świń czy innymi pracami, które na dzisiejsze czasy byłyby nie do pomyślenia.

Edukacja dla dzieci wiejskich była niemal nieosiągalnym luksusem. Była ona kosztowna, a dla większości wiejskich rodzin niemożliwa do sfinansowania. Nawet jeśli dzieci uczęszczały do szkoły, warunki tam panujące pozostawiały wiele do życzenia. W „Antku” Prusa, autor ironicznie przedstawia nauczyciela, który nie naucza, lecz wykorzystywał dzieci – dosłowny cytat z noweli: „Mój przecie chłopak chodzi do niego dopiero trzeci rok i już zna całe abecadło (...)” podkreśla resistę edukacji. Zamiast tego, był on zmuszony do wypełniania różnorodnych prac domowych nauczyciela, co dodatkowo obciążało dziecięce barki.

Opieka zdrowotna w tamtym okresie była równie niedostępna, by nie rzec – wręcz nieistniejąca. Brak możliwości spotkania prawdziwego lekarza często prowadził do tragicznych skutków. Janko z „Janka Muzykanta” został bity za swoje zamiłowanie do muzyki, co w rezultacie przyniosło jego przedwczesną śmierć. W „Antku” natomiast ukazany jest inny przerażający przykład – leczonego zabobonami Rozalkę, którą wrzucono do pieca jako rzekomą „kurację”. Słowa: „Alboż to jedno dziecko co rok we wsi umiera (...)” ukazują bezradność i brak właściwej opieki medycznej.

Warunki bytowe wiejskich dzieci były bardzo trudne. Mieszkania były przeważnie zatęchłe, pozbawione jakichkolwiek urządzeń sanitarnych, a obecność szczurów i pluskiew była na porządku dziennym. Chleb z zupą dominował w skromnych posiłkach, mięso było prawdziwą rzadkością. Higiena również pozostawiała wiele do życzenia. Nośnym przykładem może być fragment z „Dobrej pani”, w którym Orzeszkowa pisze: „trzy dni koszulę ponosi, płacze (...)” – obrazujący brak kontroli i możliwości zadbania o podstawową higienę.

Mimo tych wszystkich trudności, dzieci wiejskie miały swoje talenty i marzenia, które często nie znajdowały zrozumienia i wsparcia. Janko z noweli Sienkiewicza marzył o staniu się muzykiem, wrażliwość na dźwięki i nieoczywisty talent muzyczny. Jednak chłopak nie miał szans na realizację swoich marzeń, co zakończyło się dla niego tragicznie. Podobnie Antek z noweli Prusa chciał rzeźbić i miał pasję do budowy wiatraków, jednak jego talent spotkał się z niezrozumieniem otoczenia. Ostatecznie jednak Antek zostaje przedstawiony jako symbol nadziei – odchodzi szukać lepszego życia, co stanowi optymistyczne zakończenie tej noweli.

Podsumowując, życie dzieci wiejskich w XIX wieku przedstawione w nowelach „Dobra pani” Elizy Orzeszkowej, „Janko Muzykant” Henryka Sienkiewicza i „Antek” Bolesława Prusa było pełne trudów i cierpień. Dzieci były zmuszane do ciężkiej pracy, nie miały dostępu do właściwej edukacji ani opieki zdrowotnej, a warunki bytowe były poniżej jakiejkolwiek normy. Dziecięce talenty i marzenia często były tłumione przez brutalną rzeczywistość, której nie byli w stanie sprostać. Pomimo tego, literatura pozytywistyczna przyniosła nadzieję na lepsze jutro i uwrażliwiła na los najmłodszych, co pozwala z nadzieją spojrzeć na znaczny postęp, jaki dokonał się na przestrzeni dwóch wieków. Współczesne dzieci mają o wiele lepsze warunki życia, dostęp do edukacji i opieki zdrowotnej, co daje nadzieję, że wartości te będą nadal się rozwijać i podnoszą jakość życia przyszłych pokoleń.