Przywołując teksty znanych ci lektur zastanów się nad stwierdzeniem – światem rządzi pieniądz i ludzie bogaci

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.06.2024 o 21:26

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 5.06.2024 o 21:19

Geneza tematu pragnienia posiadania i bogacenia się jest głęboko zakorzeniona w ludzkiej naturze i kulturze. W wielu literackich dziełach możemy zaobserwować, jak pieniądze, majątek i bogactwo wpływają na losy bohaterów i kształtują relacje międzyludzkie. Bogactwo, w różnych formach - od luksusowych apartamentów po pełne konta w banku - stało się nie tylko symbolem sukcesu, ale również narzędziem, które często decyduje o miejscu jednostki w społeczeństwie. Zadajmy sobie pytanie, jak pieniądze wpływają na wartości moralne i etyczne człowieka. Czy rzeczywiście można stwierdzić, że światem rządzi pieniądz i ludzie bogaci? Przegląd literatury, od Moliera po Reymonta, może dać nam cenne odpowiedzi.

W "Skąpcu" Moliera głównym bohaterem jest Harpagon, którego chorobliwe skąpstwo stanowi oś fabuły. Miłość Harpagona do pieniędzy przewyższa jego uczucia do ludzi, co ilustruje jego relacja z dziećmi. Jego syn, Kleant, musi pożyczać pieniądze, aby móc się utrzymać, podczas gdy Harpagon garnie każdą monetę do swojej szkatułki. Jego obsesja prowadzi do groteskowych sytuacji, np. gdy oszczędza na jedzeniu dla swoich gości, co czyni go postacią komiczną, ale także tragiczną w swojej samotności i odosobnieniu. Molier w "Skąpcu" ostro krytykuje moralną degenerację wynikającą z żądzy posiadania. Pieniądze, zamiast być narzędziem do poprawy jakości życia, stają się klątwą, niszcząc rodzinne więzi i relacje międzyludzkie.

Innym przykładem literackiej analizy wpływu pieniądza na człowieka jest "Lalka" Bolesława Prusa. Główny bohater, Stanisław Wokulski, to człowiek, który dorobił się majątku ciężką pracą i zaradnością. Z jednej strony, Wokulski jest przykładem, że bogactwo może być osiągnięte w uczciwy sposób. Jego działalność filantropijna, pomoc ubogim i aspiracje poprawy społeczeństwa czynią go wyjątkowym na tle arystokratycznych postaci, które lekceważą jego starania. Mimo to, Wokulski nie odnajduje szczęścia, a jego próba zdobycia serca arystokratki Izabeli Łęckiej kończy się porażką. Prus pokazuje nam, że pieniądze nie są wystarczające, aby zdobyć szacunek i miłość, tym samym poddając krytyce społeczeństwo, które przedkłada majątek nad wartości moralne.

W powieści "Ziemia obiecana" Władysława Reymonta pieniądz jest głównym motorem działania bohaterów i napędza fabułę. Łódź, miasto fabryk i przemysłu, jest symbolem kapitalistycznego świata, w którym sukces biznesowy liczy się bardziej niż człowieczeństwo. Karol Borowiecki, Moryc Welt i Maks Baum są archetypami młodych przedsiębiorców, którzy ślepo dążą do bogactwa, często kosztem własnych sumień. Świat opisany przez Reymonta pełen jest bezwzględności i wyzysku, a bogactwo staje się miarą wartości człowieka. Robotnicy są traktowani przedmiotowo, a ich indywidualne losy giną w zgiełku przemysłowych interesów. Reymont poprzez "Ziemię obiecaną" ukazuje brutalną rzeczywistość, w której bogactwo oznacza władzę, a moralność zostaje na marginesie.

Zupełnie inną perspektywę ukazuje Maria Konopnicka w "Miłosierdziu gminy". Utwór ten przedstawia procedurę licytacji biednych przez gminę, w której stary człowiek zostaje potraktowany jak przedmiot. Tytuł jest w tym kontekście gorzką ironią, ponieważ zamiast miłosierdzia widzimy dehumanizację i brutalne prawo silniejszego. Konopnicka ostro krytykuje społeczeństwo, które pozwala na takie praktyki, wskazując na moralne spustoszenie wywołane przez kult pieniądza. To ostra satyra na ludzi, którzy dla zysku są gotowi poświęcić wszystko, nawet godność innych.

Podobne wątki odnajdujemy w "Wizycie starszej pani" Friedricha Durrenmatta. Klara Zachanassian wraca do swojego rodzinnego miasteczka Gullen jako milionerka, aby zemścić się na byłym kochanku. Proponuje mieszkańcom miliard dolarów za życie Illa, co prowadzi do moralnego kryzysu społeczności. Początkowe oburzenie mieszkańców szybko ustępuje żądzy pieniądza i chciwości, aż w końcu godzą się na zabicie Illa, aby poprawić swoją sytuację materialną. Durrenmatt przez ten dramat ukazuje, jak łatwo zasady moralne mogą zostać złamane pod wpływem obietnic finansowego zysku.

Podsumowując, wiele literackich dzieł ukazuje destrukcyjny wpływ pieniędzy na ludzi i społeczeństwa. Skąpstwo Harpagona z "Skąpca" Moliera, dramatyczne poszukiwanie akceptacji przez Wokulskiego w "Lalce" Prusa, bezwzględne mechanizmy rynku w "Ziemi obiecanej" Reymonta, dehumanizacja biednych w "Miłosierdziu gminy" Konopnickiej oraz moralny upadek mieszkańców Gullen w "Wizycie starszej pani" Durrenmatta - wszystkie te utwory ilustrują różne aspekty dominacji pieniądza i ludzi bogatych w literackim świecie. Refleksje te zmuszają nas do zastanowienia się nad etycznymi i społecznymi implikacjami materializmu, podkreślając znaczenie wartości moralnych, które powinny stać ponad pragnieniem bogactwa.