„Lalka” i „Faraon” – Bolesława Prusa. Konspekt

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.06.2024 o 21:51

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 7.06.2024 o 21:49

Bolesław Prus, jedno z najważniejszych nazwisk polskiego pozytywizmu, zapisał się na kartach literatury zarówno dzięki swym realistycznym opisom życia społecznego, jak i głębokim analizom psychologicznym i filozoficznym. Jego najsłynniejsze dzieła to "Lalka" i "Faraon", obie powieści ukazujące wyjątkowe podejście do tematów społecznych, politycznych i ludzkich pragnień.

"Lalka" jest klasycznym polskim dziełem, które daje czytelnikowi szeroki wgląd w społeczeństwo warszawskie drugiej połowy XIX wieku. Prus przedstawia życie miasta w sposób niemalże dokumentalny, prezentując wszystkie warstwy społeczne: od arystokracji po ubożejącą klasę średnią i proletariat. Dzięki detalicznym opisom, czytelnik może niemal poczuć atmosferę warszawskich ulic: Krakowskiego Przedmieścia, Powiśla czy Łazienek. Te miejsca tętniące życiem codziennym, ze swoimi sklepami, przedstawieniami teatralnymi, balami czy kwestami, stają się tłem dla wielkiego dramatu społecznego i osobistego.

Centralną postacią "Lalki" jest Stanisław Wokulski, człowiek z sercem romantyka, ale umysłem i umiejętnościami pozytywisty. Jego miłość do pięknej, lecz zimnej i egoistycznej Izabeli Łęckiej to jeden z głównych wątków powieści. Prus ukazuje Wokulskiego jako bohatera tragicznego, którego uczucia i pragnienia są z jednej strony wzniosłe, a z drugiej – skazane na niepowodzenie w starciu z rzeczywistością. Miłość ta przywodzi na myśl postać Gustawa z IV części "Dziadów" Adama Mickiewicza, również skazanego na niespełnienie swojego romantycznego pragnienia.

Ważnym elementem fabuły jest również awans społeczny Wokulskiego. Z młodzieńca bez majątku, dzięki swojej pracowitości, inteligencji i determinacji, staje się bogatym przedsiębiorcą, który może konkurować z arystokracją. Jest to pokaz siły ludzkiego charakteru i dążenia do sukcesu, będący jednym z kluczowych elementów pozytywizmu – pracy u podstaw i indywidualnego rozwoju w zgodzie z ideą pracy użytecznej społecznie.

Symbolikę tytułowej lalki można interpretować na kilka sposobów. Po pierwsze, jest to literalna lalka, będąca przedmiotem sporu między baronową Krzeszowską a panią Stawską, ale również zabawka, którą Rzecki, stary subiekt, bawi się w sklepie, co stanowi metaforę salonowego świata wyższych klas. Po drugie, w metafizycznym sensie, moim zdaniem, lalka staje się symbolem refleksji nad życiem ludzkim, które widziane oczami bohaterów "Lalki" – przede wszystkim Rzeckiego – może wydać się światem marionetek, skazanym na przebieg odgórnie wyznaczonych schematów i ról społecznych.

Prus umiejętnie przedstawia kryzys pozytywistycznej ideologii poprzez dualizm narracyjny i zastosowanie mowy pozornie zależnej. Dzięki dwóm narratorom – wszechwiedzącemu oraz starodawnemu subiektowi Rzeckiemu – autor ukazuje wydarzenia z różnych perspektyw, co pozwala czytelnikowi na głębszą refleksję nad losem bohaterów oraz ideologią społeczną i ekonomiczną epoki.

Przechodząc do "Faraona", Bolesław Prus zdumiewa swoją zdolnością do wnikliwej analizy tematów historycznych, wydawałoby się odległych od współczesności, którą znał i opisywał. Akcja powieści rozgrywa się w XI stuleciu p.n.e., w Egipcie, za czasów dwudziestej dynastii, a jej tłem jest wyjątkowo barwna, egzotyczna i jednocześnie skomplikowana rzeczywistość starożytnej cywilizacji. Prus, z ogromnym talentem do detalu i głębokiej analizy, wykorzystuje realia tamtego okresu, by stworzyć literacki traktat o państwie, władzy i jednostkowej ambicji.

Faraon Ramzes XIII to młody, dynamiczny władca, który marzy o reformach i zmianie skostniałych struktur państwowych. Jego największymi przeciwnikami są potężni kapłani, którzy dzięki wyrachowaniu, politycznym ambicjom i ogromnej wiedzy manipulują wydarzeniami na swoją korzyść. Postacie takie jak Herhor, Mefres, Mentezufis, czy Pentuer stają się symbolami konserwatyzmu, wyrachowania i dążenia do władzy za wszelką cenę.

Historia tragicznej miłości Ramzesa do Sary dodaje powieści romantycznego uroku. Sara, która z miłości do faraona poświęca swe zdrowie i ostatecznie popada w obłąkanie, staje się symbolem ofiary w potężnej grze o władzę. Z kolei postacie Kama i Hebron reprezentują różne aspekty ludzkiej natury – chciwość, próżność i lekkomyślność.

„Faraon” jest dziełem o wielkim walorze dydaktycznym. Prus mistrzowsko łączy historię z refleksją politologiczną, tworząc uniwersalny traktat o naturze władzy, kosztem reform i gry politycznej. Dzięki głębokiej analizie struktur społecznych starożytnego Egiptu, uwypukla ponadczasowe mechanizmy ludzkich dążeń i ambicji, które są aktualne nawet we współczesnych realiach politycznych.

Podsumowując, prace Bolesława Prusa, takie jak "Lalka" i "Faraon", są niewątpliwym dowodem jego mistrzostwa w tworzeniu realistycznych, ale głęboko refleksyjnych narracji. Zarówno "Lalka", z jej szczegółowymi obrazami społeczeństwa warszawskiego, jak i "Faraon", będący epickim traktatem o władzy w starożytnym Egipcie, ukazują uniwersalne problemy i dylematy, które ludzie muszą rozwiązywać niezależnie od miejsca i czasu. Prus, badając te zagadnienia, pozostawia po sobie dziedzictwo literackie, które inspiruje i pobudza do myślenia kolejne pokolenia czytelników.