Wiersze Vaclava Havla – „Alfabet współczesnego społeczeństwa” i „Alfabet dzisiejszego człowieka” oraz rysunek Marka Raczkowskiego „Mój przyjaciel” z podręcznika do języka polskiego „To lubię” do klasy szóstej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.06.2024 o 10:39

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 10.06.2024 o 10:24

Vaclav Havel to postać szczególna w historii literatury i polityki. Jako dramatopisarz, eseista i polityk, w tym prezydent Czechosłowacji i Czech, Havel niezwykle głęboko badał kondycję współczesnego społeczeństwa oraz jednostki w złożonym kontekście polityczno-społecznym. W podręczniku do języka polskiego „To lubię!” dla klasy szóstej możemy odnaleźć jego dwa symboliczne wiersze: „Alfabet współczesnego społeczeństwa” i „Alfabet dzisiejszego człowieka”. Towarzyszy im rysunek Marka Raczkowskiego „Mój przyjaciel”, który stanowi interesującą kontrapunkt do literackiej analizy Havla. Celem tej pracy jest zestawienie wierszy Havla z rysunkiem Raczkowskiego, a także ukazanie, jak struktura tekstów oraz styl graficzny prowadzą do głębszych interpretacji i wskazanie uniwersalności przekazów w kontekście współczesnego społeczeństwa i człowieka.

Część I - Analiza wierszy Vaclava Havla

„Alfabet współczesnego społeczeństwa” i „Alfabet dzisiejszego człowieka” to wiersze, które już na pierwszy rzut oka odbiegają od formy tradycyjnego utworu literackiego. Minimalizm formy i brak tradycyjnego układu wiersza stanowią istotny element twórczości Havla. W obu przypadkach poeta prezentuje litery alfabetu ułożone w czworoboku, co skłania do refleksji nad ich znaczeniem.

Rozważając oba tytuły, nasuwa się pytanie o rolę alfabetu. W jej szerokim rozumieniu można go uznać za elementarny język każdej jednostki, podstawę komunikacji, ale również zbiór schematów i wzorców, w których zanurzone jest współczesne społeczeństwo. Wiersze te są swoistym manifestem wobec rzeczywistości, gdzie jednostka zmaga się nie tylko z tłumem, cywilizacją, ale także z dominującymi ideologiami i presją wielkich korporacji. W ten sposób Havel wskazuje na zagrożenia wynikające z bezmyślnego podążania za tłumem, co może prowadzić do wojny, masowych mordów czy niewoli.

Alfabet, ustawiony w czworoboku, może być interpretowany jako symbol zorganizowanego tłumu lub wojska. To, co początkowo jawi się jako proste zestawienie liter, zyskuje głębsze znaczenie w kontekście analizy społecznych struktur. Emocjonalny odbiór w "Alfabecie współczesnego społeczeństwa" potęgowany jest przez wykrzykniki, które manifestują agresywność i jednozdaniowość tłumu.

Z kolei „Alfabet dzisiejszego człowieka” to wiersz pełen pytań, wskazujący na samotność jednostki, zagubionej w pustynnej rzeczywistości samotnego myślenia. To kompleksowa metafora współczesnego człowieka, potrzebującego nie tylko wątpliwości, ale również formułowania własnych poglądów. Havel stawia na niezależność myślenia, akcentując potrzebę autorefleksji i osobistej odpowiedzialności za swoje przemyślenia.

Część II - Analiza rysunku Marka Raczkowskiego

Rysunek Marka Raczkowskiego „Mój przyjaciel” stanowi interesujący kontrapunkt wobec wierszy Havla, a jego symbolika doskonale wpisuje się w tematy poruszane przez czeskiego autora. Na rysunku widzimy trzy postacie: z lewej strony stoi zdziwiony mężczyzna, pośrodku znajduje się wtyczka i gniazdko - symbole technologicznej symbiozy, a z prawej kobieta z nieco ironicznym uśmiechem. Styl rysunku, niedbale zarysowane, pośpieszne kreski doskonale oddają niepokój i degradację wartości oraz norm we współczesnym świecie.

Raczkowski zwraca uwagę na pozory komunikacji i relacji międzyludzkich - wtyczka i gniazdko parodiują przyjaźń, symbiozę i kompletność. Związki takie często opierają się na powierzchownych interakcjach, brak im głębszych wartości i znaczeń. Jest to wizja człowieka, który pozbawiony indywidualności, przejmuje bezkrytycznie cudze opinie. Cytat ks. Jana Twardowskiego „uśmiech prosięcia w deszcz” idealnie pasujący do interpretacji rysunku, oddaje ironię i smutek współczesnych relacji.

Część III - Synteza i Podsumowanie

Analizowane teksty i rysunek są zamkniętymi znaczeniowo całostkami, które wzajemnie się dopełniają. W podręczniku „To lubię!” tworzą kompleksowy obraz nowożytnego społeczeństwa i jego obywateli. Havlov „Alfabet” i Raczkowskiego „Mój przyjaciel” stanowią nie tylko ironiczne, ale także pesymistyczne wizje współczesnych kontaktów interpersonalnych.

Społeczeństwo, jak maluje to Havel - zestawione z tłumem, korporacjami i presją ideologiczną - przekształca człowieka w "homoida", manekina społecznego, zdolnego jedynie do powierzchownych interakcji i bezmyślnej konsumpcji wzorców. Raczkowskiego ironiczne przedstawienie technologicznej symbiozy jako parodii relacji międzyludzkich ukazuje, jak daleko społeczeństwo oddaliło się od prawdziwej komunikacji i zrozumienia.

Podsumowując, analiza wierszy Vaclava Havla i rysunku Marka Raczkowskiego prowadzi do krytycznej refleksji nad kondycją współczesnego społeczeństwa i człowieka. Oba utwory zachęcają do zastanowienia się nad wpływem społeczeństwa na jednostkę oraz do poszukiwania własnej drogi i odpowiedzi na trudne pytania współczesności. W tym kontekście są one niezwykle wartościowymi materiałami edukacyjnymi, skłaniającymi do głębokiej refleksji i krytycznego myślenia.